Σε εξαιρετικά δυσχερή θέση έχει περιέλθει ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντιμίρ Πούτιν, καθώς υφίσταται αντίρροπες πιέσεις από το εξωτερικό και το εσωτερικό πεδίο για να αλλάξει πορεία στην ουκρανική κρίση. Υπό τη δαμόκλειο σπάθη σκλήρυνσης των κυρώσεων σε βάρος της Ρωσίας, Παρίσι και Βερολίνο ζητούν από τον Πούτιν να ασκήσει την επιρροή του στους φιλορώσους αντάρτες, προκειμένου να βρεθεί μία διπλωματική λύση στην πολύμηνη κρίση. Απόψε το βράδυ, στο περιθώριο του τελικού του Μουντιάλ, είναι πιθανό να συναντηθούν στη Βραζιλία ο Πούτιν με την καγκελάριο Ανγκελα Μέρκελ, σε μία περίοδο σοβαρής όξυνσης των σχέσεων Βερολίνου-Ουάσιγκτον. Κι όλα αυτά, ενώ η προέλαση του ουκρανικού στρατού με την ανακατάληψη του Σλαβιάνσκ το περασμένο Σαββατοκύριακο και τις νέες επιχειρήσεις για την απόκρουση των ανταρτών από το Ντονέτσκ και το Λουάσνκ διαμορφώνουν μία νέα πραγματικότητα στην ανατολική Ουκρανία.
Την Πέμπτη το βράδυ το ρωσικό υπουργείο Εξωτερικών διαμαρτυρήθηκε ότι ο ουκρανικός στρατός έβαλε με πυρά εναντίον ρωσικού φυλακίου στα σύνορα των δύο χωρών. «Η ρωσική πλευρά εκφράζει την έντονη δυσαρέσκειά της και απαιτεί άμεση αναστολή πυρός στη ρωσική επικράτεια», αναφερόταν χαρακτηριστικά στην ανακοίνωση. Ωστόσο, μία μέρα αργότερα ο ουκρανικός στρατός μετρούσε άλλους 30 νεκρούς από επίθεση ανταρτών με πύραυλο Grad. Οι σφοδρές μάχες των δύο πλευρών αναμενόταν να επικεντρωθούν το Σαββατοκύριακο στο διεθνές αεροδρόμιο του Ντονέτσκ με αμοιβαίο διακύβευμα τον έλεγχό του.
Ενθαρρυμένος από τις πρόσφατες επιτυχίες του ουκρανικού στρατού ο πρόεδρος της χώρας Πέτρο Ποροσένκο θέτει σκληρούς όρους για την αποκατάσταση της εκεχειρίας, ζητώντας από τη Δύση να συνδράμει την επιτήρησή της, καθώς και την ασφάλεια των συνόρων, ώστε να αποφευχθεί η αποστολή εφοδίων και όπλων από τη Μόσχα στους αντάρτες. Προϋποθέσεις που δεν φαίνονται διατεθειμένες, ούτε καν ικανές, να υλοποιήσουν οι σύμμαχες χώρες. Σε τηλεφωνική της συνομιλία με τον Ποροσένκο την Πέμπτη το βράδυ, η Μέρκελ ζήτησε να τηρηθεί ένα μέτρο στις ενέργειές του σε βάρος των αυτονομιστών και πάνω απ’ όλα να προστατευθούν οι άμαχοι.
Την ίδια στιγμή, ο Ρώσος υπερεθνικιστής σύμβουλος του Ρώσου προέδρου και εμπνευστής της εδραίωσης της ρωσικής επιρροής στην «Ευρασία» Αλεξάντερ Ντούγκιν καλεί τον Πούτιν να επέμβει στρατιωτικά στην ανατολική Ουκρανία για να διασώσει το γόητρο της χώρας.
Οι «ιέρακες»
Σε συνέντευξή του στο BBC την περασμένη Πέμπτη, ο Ντούγκιν εξέφρασε την άποψη των «ιεράκων» της Μόσχας, κατηγορώντας τους «φιλελευθέρους» ότι ευθύνονται για την απροθυμία του Πούτιν να στείλει στρατεύματα στην ανατολική Ουκρανία. Κατά την άποψή του, «φιλελεύθεροι» είναι επιχειρηματίες που έκαναν περιουσίες στη δεκαετία του ’90 και οι οποίοι αναμένεται να πληγούν περισσότερο από την επέκταση των κυρώσεων. «Πρόκειται για μία μάχη μεταξύ των πατριωτικών, ορθόδοξων, συντηρητικών δυνάμεων και των φιλελεύθερων δυνάμεων, που επίσης είναι πολύ ισχυρές», εξήγησε. Μία αντίστοιχη μάχη δίνεται μέσα στο μυαλό του Ρώσου προέδρου, συμπλήρωσε ο Ντούγκιν στο BBC. Ο σύμβουλος του Πούτιν θεωρεί αναπόφευκτη μία στρατιωτική επέμβαση, με στόχο την αφύπνιση του ρωσικού πνεύματος και την ενθάρρυνση της αυτονομιστικής δράσης των φιλορώσων ανταρτών. Ο ίδιος είναι άλλωστε σε επαφή με στελέχη των ανταρτών στο Ντονέτσκ και ειδικότερα τον διοικητή τους, Ιγκόρ Στρέλκοφ – που σημαίνει «ο εκτελεστής». Στόχος του τελευταίου είναι η συσπείρωση όλων των ανταρτών και η συγκρότηση ενός επαγγελματικού στρατού, του οποίου οι άνδρες θα ορκίζονταν πίστη. Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα των Times της Νέας Υόρκης, ο Στρέλκοφ εμφανίστηκε ως ηγετική φυσιογνωμία των πολυδιασπασμένων παραστρατιωτικών ομάδων όταν εκατοντάδες αντάρτες υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τις θέσεις τους μετά την ανακατάληψη του Σλαβιάνσκ από τον ουκρανικό στρατό. «Η παρουσία του έθεσε το ερώτημα του ρόλου της Ρωσίας, του ισχυρού γείτονα της Ουκρανίας, της οποίας τα επόμενα βήματα είναι καίρια για την τύχη της χώρας», έγραψε η αμερικανική εφημερίδα. Φαίνεται ότι τις τελευταίες εβδομάδες οι αντάρτες διαμαρτύρονται ότι η Μόσχα τους έχει εγκαταλείψει.
Ο «εκτελεστής» αντάρτης
Ο ηγέτης των αυτονομιστών του Ντονέτσκ, Ιγκόρ Γκιρκίν ή Στρέλκοφ, όπως είναι το στρατιωτικό παρατσούκλι του, δεν διστάζει να ασκήσει κριτική στη Μόσχα, την οποία εγκαλεί επειδή δεν επενέβη άμεσα στη σύγκρουση. Γεννημένος στη Μόσχα, ο μυστηριώδης πρώην πράκτορας της FSB, διαδόχου υπηρεσίας της διαβόητης KGB, επανεμφανίστηκε δημοσίως μετά την απώλεια του Σλαβιάνσκ, που ξαναπέρασε το περασμένο Σαββατοκύριακο στον έλεγχο του ουκρανικού στρατού.
Υπερεθνικιστής και αντιδραστικός, ο Στρέλκοφ είναι μία οικεία πολιτική φιγούρα στη Ρωσία, που αναδύθηκε μετά την επανεκλογή του Πούτιν. Μεσσιανιστής και πολεμοχαρής, σύμφωνα με την περιγραφή των δυτικών ΜΜΕ, συνδυάζει μία βαθιά πίστη στον ρωσικό ιστορικό ρόλο και μία βαθιά περιφρόνηση για την παρηκμασμένη Δύση. «Είναι σχεδόν καρικατούρα της εποχής Πούτιν», σχολίασε στους New York Times ο Μαρκ Γκαλεότι, ειδικός σε θέματα ρωσικών μυστικών υπηρεσιών στο New York University. Μεταξύ άλλων, έχει πολεμήσει σε συγκρούσεις στην Υπερδνειστερίας, της Σερβίας και της Τσετσενίας. Σύμφωνα με πληροφορίες, είναι ειδικευμένος σε αναπαραστάσεις ιστορικών μαχών και λατρεύει τέτοιου είδους σκηνοθετημένες συγκρούσεις. Τις τελευταίες μέρες ωστόσο έχουν δει το φως της δημοσιότητας έγγραφα που αποδεικνύουν μία πιο βάρβαρη πτυχή του χαρακτήρα του: τη δολοφονία από εκτελεστικό απόσπασμα ανταρτών που διαπράττουν παραπτώματα, όπως λεηλασίες, στο πεδίο της μάχης.
