Ηνωμένες Πολιτείες και Ευρωπαϊκή Ενωση φαίνονται επιτέλους έτοιμες να προσφέρουν ουσιαστική οικονομική βοήθεια εκτάκτου ανάγκης στην Ουκρανία, στο πλαίσιο των προσπαθειών τους για την υπέρβαση της πολιτικής κρίσης που μαστίζει τη χώρα. Χωρίς μια γενναία οικονομική υποστήριξη, η Ρωσία θα συνεχίσει να διαθέτει ισχυρούς μοχλούς πίεσης, ώστε να εκβιάσει την Ουκρανία να παραμείνει στη δική της γεωπολιτική τροχιά. Η αντιπαράθεση για το μέλλον της ουκρανικής οικονομίας και για την προσέλκυσή της από την Ευρώπη ή τη Ρωσία διαρκεί περισσότερο από δύο μήνες, έχοντας πυροδοτήσει διαδηλώσεις κατά τις οποίες τουλάχιστον έξι άνθρωποι έχασαν τη ζωή τους.
Αν και οι λεπτομέρειες για το πακέτο βοήθειας συνεχίζουν να αποτελούν αντικείμενο διαπραγματεύσεων, δεν πρέπει να υπάρχουν αμφιβολίες ως προς την αναγκαιότητά του. Η ουκρανική οικονομία βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης και η πολιτική αναταραχή επιμένει από τότε που ο πρόεδρος Βίκτορ Γιανουκόβιτς απέρριψε τη συμφωνία σύνδεσης με την Ε.Ε. προτιμώντας την προσφορά βοήθειας 15 δισ. δολαρίων από τη Ρωσία. Την περασμένη εβδομάδα το Κρεμλίνο, σκληραίνοντας τη στάση του μετά την απόφαση του Γιανουκόβιτς να αλλάξει το κυβερνητικό σχήμα για να κατευνάσει τους διαδηλωτές, ανέστειλε την παροχή της επόμενης δόσης οικονομικής βοήθειας, ανοίγοντας ένα παράθυρο ευκαιρίας στους Αμερικανούς και τους Ευρωπαίους να προχωρήσουν στη δική τους προσφορά.
Κύριος στόχος της είναι να στηριχθεί μια νέα ουκρανική κυβέρνηση στη μεταβατική περίοδο κατά την οποία το Κίεβο θα προβεί στις αναγκαίες μεταρρυθμίσεις ώστε να λάβει το προσδοκώμενο δάνειο από το ΔΝΤ. Η Δύση θα επιθυμούσε μια κυβέρνηση τεχνοκρατών, με επικεφαλής κατά προτίμηση έναν ηγέτη της αντιπολίτευσης.
Αναμφίβολα υπάρχει εδώ κάποιο ρίσκο, καθώς δεν είναι βέβαιο αν ο κ. Γιανουκόβιτς και η αντιπολίτευση μπορούν να βρουν έδαφος συμβιβασμού. Αλλά η Δύση οφείλει να επιδείξει μεγαλύτερη αποφασιστικότητα από τη Ρωσία στην προσφορά της. Η υπεύθυνη Εξωτερικής Πολιτικής της Ε.Ε., Κάθριν Αστον, δήλωσε στη WSJ ότι το πακέτο βοήθειας μπορεί να περιλαμβάνει όχι μόνο δάνειο, αλλά και εγγυήσεις, επενδύσεις και τη σταθεροποίηση του νομίσματος. Το τελευταίο δεκαπενθήμερο, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζο Μπάιντεν, η Γερμανίδα καγκελάριος Αγκελα Μέρκελ και ο πρόεδρος της Κομισιόν Ζοζέ Μανουέλ Μπαρόζο βρίσκονταν σε διαρκή επαφή με τον κ. Γιανουκόβιτς.
Ηταν ενθαρρυντικό να ακούει κανείς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Τζον Κέρι να δηλώνει, στη διεθνή διάσκεψη ασφαλείας, στο Μόναχο, ότι «σε καμία άλλη χώρα ο αγώνας για ένα δημοκρατικό ευρωπαϊκό μέλλον δεν είναι αυτή τη στιγμή σημαντικότερος από εκείνον που διεξάγεται στην Ουκρανία». Αυτή η δήλωση πρέπει, κανονικά, να συνοδευτεί από την παροχή κάθε δυνατής υποστήριξης και μεσολάβησης μεταξύ των δύο πλευρών του ουκρανικού δράματος.
Στη διάρκεια της διάσκεψης του Μονάχου, ο Τζον Κέρι, όπως και ο Γερμανός ομόλογός του Φρανκ-Βάλτερ Σταϊνμάγερ, συναντήθηκαν με ηγέτες της αντιπολίτευσης.
Οι διπλωματικές επαφές είναι ουσιώδεις. Οσο όμως η κατάσταση παραμένει επικίνδυνα ασταθής, με ανοιχτό το ενδεχόμενο ενός ανοιχτού εμφύλιου πολέμου, η Δύση οφείλει επίσης να προετοιμαστεί για την πιθανότητα επιβολής κυρώσεων σε οποιαδήποτε πλευρά καταφύγει στη βία, ιδίως στην κυβέρνηση. Η κυβέρνηση Ομπάμα έχει ήδη ανακαλέσει τη βίζα ορισμένων Ουκρανών αξιωματούχων και ετοιμάζεται για περαιτέρω κυρώσεις, αν χρειαστεί.
Οι Ευρωπαίοι εμφανίζονται λιγότερο πρόθυμοι για παρόμοια μέτρα, αν και ο κ. Σταϊνμάγερ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο κυρώσεων.
Η Ουκρανία, μια από τις σημαντικότερες χώρες που προέκυψαν από την πρώην Σοβιετική Ενωση, βρίσκεται σε σημείο καμπής. Η εξουσία γλιστράει από τα χέρια του κ. Γιανουκόβιτς, ο οποίος όμως, παρά τις κάποιες υποχωρήσεις του έναντι της αντιπολίτευσης, προσπαθεί να κερδίσει χρόνο, πιεζόμενος από τους Ρώσους και από Ουκρανούς σκληροπυρηνικούς. Από την πλευρά της, η αντιπολίτευση οφείλει και αυτή να διαπραγματευθεί σοβαρά μία διέξοδο από τη συνεχιζόμενη αναταραχή.
