Πολυεπίπεδο σχέδιο για την αντιμετώπιση της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης -λόγω της συνεχιζόμενης έντασης στη Μέση Ανατολή- καταρτίζει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, με σκοπό να ισορροπήσει ανάμεσα στην άμεση στήριξη πολιτών και επιχειρήσεων και τη διατήρηση της δημοσιονομικής σταθερότητας. Κατά τη σημερινή συνεδρίαση του Κολεγίου των Επιτρόπων συζητήθηκε εκτενώς το περίγραμμα των παρεμβάσεων, με την πρόεδρο της Κομισιόν να προειδοποιεί ότι η κρίση έχει ήδη σημαντικό κόστος: «Σε 44 ημέρες, ο λογαριασμός για εισαγωγές ορυκτών καυσίμων αυξήθηκε κατά πάνω από 22 δισ. ευρώ — χωρίς να λάβουμε ούτε ένα επιπλέον μόριο ενέργειας». Ωστόσο, απέρριψε σενάρια δημοσιονομικής «χαλάρωσης» μέσω και της ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής.
Σε πρώτο επίπεδο, η Επιτροπή δίνει έμφαση σε άμεσα μέτρα που μπορούν να εφαρμοστούν, χωρίς καθυστέρηση. Σύμφωνα με τις δηλώσεις της Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν κεντρικός άξονας είναι ο ενισχυμένος συντονισμός μεταξύ των κρατών-μελών, τόσο στις κοινές αγορές φυσικού αερίου, όσο και στην πλήρωση των αποθηκών, ώστε να αποφευχθεί ο μεταξύ τους ανταγωνισμός. Παράλληλα, εξετάζεται η συντονισμένη απελευθέρωση στρατηγικών αποθεμάτων πετρελαίου.
Ιδιαίτερη βαρύτητα δίνεται στη στήριξη των ευάλωτων νοικοκυριών και των πιο εκτεθειμένων τομέων της οικονομίας. Η πρόεδρος της Κομισιόν επανέλαβε, πάντως, ότι «τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, άμεσα και προσωρινά». Σε αυτό το πλαίσιο, προωθούνται επιδοτήσεις και σχήματα εισοδηματικής ενίσχυσης, με στόχο την ταχεία ανακούφιση από τις αυξημένες τιμές ενέργειας.
Παράλληλα, ήδη εντός της εβδομάδας η Κομισιόν ξεκινά διαβούλευση με τα κράτη-μέλη για πιο ευέλικτους κανόνες κρατικών ενισχύσεων, με στόχο την υιοθέτηση νέου προσωρινού πλαισίου, ακόμη και εντός του Απριλίου.
«Η φθηνότερη ενέργεια είναι αυτή που δεν καταναλώνεται»
Σε βραχυπρόθεσμο ορίζοντα, η Επιτροπή εστιάζει στη μείωση της ενεργειακής ζήτησης και στη σταθεροποίηση της αγοράς. «Η φθηνότερη ενέργεια είναι αυτή που δεν καταναλώνεται», σημείωσε χαρακτηριστικά η πρόεδρος της Κομισιόν αναφερόμενη σε παρεμβάσεις όπως η επιτάχυνση των ανακαινίσεων κτιρίων και η αναβάθμιση του βιομηχανικού εξοπλισμού.
Τα μέτρα αυτά, μαζί με τις κατευθυντήριες γραμμές για τα εθνικά σχήματα στήριξης, θα αποτυπωθούν σε επίσημη ανακοίνωση της Κομισιόν την επόμενη εβδομάδα, πριν από το άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο, όπου και θα συζητηθούν από τους ηγέτες των κρατών-μελών.
Σε μεσομακροπρόθεσμο επίπεδο, η Επιτροπή δρομολογεί βαθύτερες παρεμβάσεις στη δομή της ενεργειακής αγοράς. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται αλλαγές στο σύστημα εμπορίας εκπομπών (ETS) για την ενίσχυση της σταθερότητας και της προβλεψιμότητας των τιμών, καθώς και νομοθετικές προτάσεις για τη μείωση των φόρων ηλεκτρικής ενέργειας και των χρεώσεων δικτύου, οι οποίες αναμένεται να παρουσιαστούν τον Μάιο.
Παράλληλα, πριν από το καλοκαίρι θα παρουσιαστεί νέα στρατηγική για την ηλεκτροδότηση της οικονομίας, με έμφαση στην επιτάχυνση των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και της πυρηνικής παραγωγής. Οπως τόνισε η πρόεδρος, «πληρώνουμε πολύ υψηλό τίμημα για την υπερβολική εξάρτησή μας από τα ορυκτά καύσιμα», υπογραμμίζοντας ότι η ενεργειακή μετάβαση αποτελεί τη μόνη βιώσιμη διέξοδο.
Απέρριψε, πάντως, προς ώρας πιθανή ενεργοποίησης της γενικής ρήτρας διαφυγής, που ζητά δημοσίως η Ιταλία, ενώ υπέρ έχει ταχθεί και η Ελλάδα. Απαντώντας σε σχετική ερώτηση, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν ξεκαθάρισε ότι προς το παρόν δεν συντρέχουν οι προϋποθέσεις για μια τέτοια κίνηση: «Οι ευρύτερες οικονομικές παρεμβάσεις πρέπει να είναι περιορισμένες, ώστε να αποφευχθεί αδικαιολόγητη επιδείνωση των δημόσιων ελλειμμάτων. Και αυτή τη στιγμή, οι συνθήκες για την ενεργοποίηση της γενικής ρήτρας διαφυγής ή εθνικών ρητρών δεν πληρούνται».
Η ίδια υπογράμμισε ότι η Επιτροπή θα κινηθεί «βήμα-βήμα», παρακολουθώντας στενά την εξέλιξη της κρίσης, ενώ διαβεβαίωσε ότι θα συνεχίσει να διαδραματίζει κρίσιμο ρόλο στον συντονισμό, με στόχο την αποφυγή κατακερματισμού στην ευρωπαϊκή απάντηση.
Οι προτάσεις της Επιτροπής θα εξειδικευτούν στην επικείμενη ανακοίνωση της επόμενης εβδομάδας και θα αποτελέσουν τη βάση των συζητήσεων στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο, στις 23-24 Απριλίου. Εκεί οι ηγέτες θα κληθούν να καθορίσουν την πολιτική κατεύθυνση για την αντιμετώπιση μιας κρίσης που, όπως παραδέχθηκε η Πρόεδρος, παραμένει «ρευστή και απρόβλεπτη».
