Αμερικανοί και Ιρανοί διαπραγματευτές πραγματοποιούν στο Πακιστάν τις υψηλότερου επιπέδου συνομιλίες τους εδώ και μισό αιώνα, σε μια προσπάθεια να τερματίσουν τον πόλεμο. Οι απευθείας συνομιλίες στο Ισλαμαμπάντ είναι οι πρώτες μεταξύ των δύο χωρών εδώ και πάνω από μια δεκαετία και οι υψηλότερου επιπέδου επαφές από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.
Η διάρκεια των συζητήσεων -η αμερικανική αντιπροσωπεία υπό τον Τζέι Ντι Βανς βρίσκεται στο ξενοδοχείο όπου διεξάγονται οι συνομιλίες για περισσότερες από 15 ώρες- υποδηλώνει ότι οι δύο πλευρές παραμένουν ενεργά εμπλεκόμενες και έχουν ακόμη ζητήματα προς επίλυση.
Ομάδες εμπειρογνωμόνων από τις δύο αντιπροσωπείες συμμετείχαν σε πολλαπλούς γύρους συνομιλιών, ενώ οι διαπραγματευτές συνέχισαν να ανταλλάσσουν μηνύματα μέχρι αργά τη νύχτα μέσω Πακιστανών διαμεσολαβητών, σύμφωνα με το IRIB.
Το μεγάλο αγκάθι
Ο έλεγχος στα Στενά του Ορμούζ, της κρίσιμης για την παγκόσμια οικονομία θαλάσσιας οδού που το Ιράν έκλεισε με την έναρξη του πολέμου, παραμένει βασικό σημείο τριβής, σύμφωνα με ανώτερους Ιρανούς αξιωματούχους. Το πρακτορείο Tasnim ανέφερε ότι η θαλάσσια οδός παραμένει ένα από τα βασικά σημεία «σοβαρής διαφωνίας» μεταξύ των δύο πλευρών.
Το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου, ο αμερικανικός στρατός δήλωσε ότι δύο πολεμικά του πλοία διέσχισαν τα Στενά και ότι προετοιμάζονται οι συνθήκες για την εκκαθάριση ναρκών, ωστόσο τα ιρανικά κρατικά μέσα αρνήθηκαν ότι οποιοδήποτε αμερικανικό σκάφος πέρασε από τη θαλάσσια δίοδο. «Ξεκινάμε τώρα τη διαδικασία εκκαθάρισης των Στενών του Ορμούζ, ως μια εξυπηρέτηση προς χώρες σε όλο τον κόσμο», ανέφερε ο Τραμπ σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ έφτασαν το Σάββατο και συναντήθηκαν αρχικά με τον πρόεδρο της ιρανικής Βουλής Μοχαμάντ Μπαγκέρ Γκαλιμπάφ και τον υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, σύμφωνα με πηγή από το Πακιστάν.
Η ιρανική αντιπροσωπεία έφτασε την Παρασκευή ντυμένη στα μαύρα, σε ένδειξη πένθους για τον πρώην ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ και άλλους που σκοτώθηκαν στον πόλεμο. Σύμφωνα με την ιρανική κυβέρνηση, μετέφεραν παπούτσια και τσάντες μαθητών που σκοτώθηκαν κατά τον αμερικανικό βομβαρδισμό σχολείου δίπλα σε στρατιωτική εγκατάσταση.
«Υπήρχαν διακυμάνσεις στη διάθεση των δύο πλευρών και η ένταση ανέβαινε και έπεφτε κατά τη διάρκεια της συνάντησης», ανέφερε δεύτερη πακιστανική πηγή, αναφερόμενη στον πρώτο γύρο των συνομιλιών.
Οι απαιτήσεις των δύο πλευρών
Ο πόλεμος έχει εκτοξεύσει την τιμή του πετρελαίου, έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους και έχει οδηγήσει σε πλήγματα κατά αραβικών κρατών του Κόλπου.
Πριν από την έναρξη των συνομιλιών, ανώτερη ιρανική πηγή δήλωσε στο Reuters ότι οι ΗΠΑ είχαν συμφωνήσει να αποδεσμεύσουν παγωμένα περιουσιακά στοιχεία στο Κατάρ και σε άλλες ξένες τράπεζες. Ωστόσο, Αμερικανός αξιωματούχος διέψευσε την πληροφορία.
Πέρα από την αποδέσμευση κεφαλαίων στο εξωτερικό, η Τεχεράνη ζητεί έλεγχο των Στενών του Ορμούζ, καταβολή πολεμικών αποζημιώσεων και κατάπαυση του πυρός σε ολόκληρη την περιοχή, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση και αξιωματούχους.
Οι στόχοι του Ντόναλντ Τραμπ έχουν διαφοροποιηθεί κατά τη διάρκεια της επιχείρησης, αλλά ως ελάχιστο ζητούμενο επιδιώκει την ελεύθερη διέλευση από τα Στενά του Ορμούζ και την αποδυνάμωση του προγράμματος εμπλουτισμού ουρανίου του Ιράν, ώστε να αποκλειστεί η δυνατότητα παραγωγής πυρηνικού όπλου.
Το Ισραήλ, που συμμετείχε στις επιθέσεις της 28ης Φεβρουαρίου κατά του Ιράν, συνεχίζει τους βομβαρδισμούς κατά της Χεζμπολάχ στον Λίβανο και υποστηρίζει ότι η σύγκρουση αυτή δεν αποτελεί μέρος της εκεχειρίας Ιράν–ΗΠΑ.
Η δυσπιστία και από τις δύο πλευρές παραμένει στα ύψη.
«Θα διαπραγματευτούμε με το δάχτυλο στη σκανδάλη», δήλωσε η εκπρόσωπος της ιρανικής κυβέρνησης Φατεμέ Μοχατζεράνι στην κρατική τηλεόραση. «Παρότι είμαστε ανοιχτοί σε συνομιλίες, έχουμε πλήρη επίγνωση της έλλειψης εμπιστοσύνης. Συνεπώς, η ιρανική διπλωματική ομάδα εισέρχεται σε αυτή τη διαδικασία με τη μέγιστη δυνατή προσοχή», δήλωσε.
Στην ατζέντα της Τεχεράνης περιλαμβάνεται επίσης η επιβολή τελών διέλευσης στα Στενά του Ορμούζ, ένα πέρασμα από το οποίο διακινείται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου.
Τραμπ: Κερδίζουμε, όπως κι αν έχει
«Το ίδιο μου κάνει», «δεν έχει καμιά διαφορά» είτε κλειστεί, είτε όχι συμφωνία με το Ιράν, είπε σε δημοσιογράφους χθες ο Ντόναλντ Τραμπ, αναφερόμενος στην πρώτη ημέρα των συνομιλιών των αντιπροσωπειών των ΗΠΑ και της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
«Βρισκόμαστε σε προχωρημένες διαπραγματεύσεις με το Ιράν. Κερδίζουμε, όπως κι αν έχει. Τους νικήσαμε στρατιωτικά», διαβεβαίωσε ο Αμερικανός πρόεδρος τους δημοσιογράφους. «Θα δούμε τι θα γίνει, ίσως κλείσουμε συμφωνία, ίσως όχι», δήλωσε και πρόσθεσε: «Το ίδιο μου κάνει».
Οι πολύωρες συνομιλίες δείχνουν πιθανή πρόοδο
Οι πολύωρες συνομιλίες δείχνουν πιθανή «σταδιακή πρόοδο», ωστόσο, παραμένουν ορισμένα αγκάθια, επισημαίνει ο Αμπάς Ασλάνι, ερευνητής στο Center for Middle East Strategic Studies.
«Περιμέναμε σκληρές και απαιτητικές διαπραγματεύσεις. Δεν είναι κάτι που μπορεί να λυθεί από τη μια μέρα στην άλλη», δήλωσε στο Al Jazeera.
Εξήγησε ότι το Ιράν επιμένει στη δυνατότητα επιβολής τελών διέλευσης στα πλοία που περνούν από τα Στενά του Ορμούζ. «Το Ιράν θεωρεί ότι αυτό αποτελεί μία από τις βασικές του απαιτήσεις, που δεν επιδέχεται συμβιβασμούς», ανέφερε.
«Βρισκόμαστε σε ένα στάδιο όπου οι χώρες επιδιώκουν να αφήσουν πίσω τις εντάσεις και τις διαφωνίες των τελευταίων εβδομάδων, για να διαπιστώσουν αν υπάρχει προοπτική επίτευξης συμφωνίας ή όχι», τόνισε.
