Η Κάρολ Τέιλορ ήταν νοσηλεύτρια σε εντατική κλινική νεογνών. Το 2015 διαγνώστηκε με καρκίνο. Πάλεψε με την αρρώστια για μια πενταετία. Το 2020 κατέληξε. Ηταν μητέρα δύο κοριτσιών και σύζυγος του Ριντ Ουάισμαν, κυβερνήτη της αποστολής «Αρτεμις ΙΙ», της πρώτης διαστημικής αποστολής της NASA που έφτασε στη Σελήνη έπειτα από 54 χρόνια.
406.771 χλμ. μακριά από τη Γη έφτασε τα ξημερώματα της Μεγάλης Τρίτης (ώρα Ελλάδας) η αποστολή «Αρτεμις ΙΙ».
Οι συνάδελφοι του Ουάισμαν στη διαστημοσυσκευή «Ωρίων» αποφάσισαν να δώσουν σε έναν σεληνιακό κρατήρα το όνομα της Κάρολ.
«Πριν από κάμποσα χρόνια ξεκινήσαμε αυτό το ταξίδι σαν μια δεμένη οικογένεια αστροναυτών και χάσαμε ένα αγαπημένο μας πρόσωπο», ακούμε τον Καναδό Τζέρεμι Χάνσεν να μεταδίδει στη Γη.
Μια αγκαλιά
Στο σχετικό βίντεο, αφού ολοκληρώνει τη μετάδοσή του ο Χάνσεν, βλέπουμε τα τέσσερα μέρη του πληρώματος να γίνονται ένα. Μια σφιχτή αγκαλιά στο πιο μακρινό σημείο από τη Γη που έφτασε ποτέ άνθρωπος. Τέσσερα ανθρώπινα πλάσματα αγκαλιάζονται «στο πιο μακρινό σημείο από τη Γη που έφτασε ποτέ άνθρωπος». Επαναλαμβάνω τη φράση αυτή διότι έχει διττή σημασία.
Ας πιάσουμε, προς το παρόν, τη μία της πτυχή: η αποστολή «Αρτεμις ΙΙ» δεν είχε το θέαμα μιας προσσελήνωσης, είχε όμως δύο πολύ σημαντικά στοιχεία.
«Απόθεμα» πάγου – Στη Λεκάνη Νότιου Πόλου Αϊτκεν στη Σελήνη το φως του Ηλιου δεν φτάνει ποτέ. Εκεί βρίσκονται μεγάλες ποσότητες πάγου. Συνεπώς, θα υπάρχει πρόσβαση σε νερό, κρίσιμο στοιχείο όχι μόνο για την επιβίωση αλλά και για τη συνολική συντήρηση μιας διαστημικής βάσης.
Το πρώτο είναι ότι πραγματοποιώντας μία περιφορά γύρω από τη Σελήνη, τα ξημερώματα της Μεγάλης Τρίτης (ώρα Ελλάδας), έφτασε σε απόσταση 252.756 μιλίων μακριά από τη Γη (περίπου 406.771 χιλιόμετρα).
Το δεύτερο είναι ότι σε αυτή την περιφορά, ο «Ωρίων» πέταξε πάνω από την αθέατη πλευρά της Σελήνης. Η πτήση αυτή διήρκεσε 40 λεπτά περίπου και κατά τη διάρκειά της κάθε επικοινωνία διακόπηκε: την μπλόκαρε ο σεληνιακός δίσκος που βρέθηκε ανάμεσα στον «Ωρίωνα» και τη Γη.
Σε βίντεο που έδωσε στην κυκλοφορία η NASA, ακούμε μια γυναικεία φωνή από το Χιούστον να ανακοινώνει στους αστροναύτες ότι σε έξι λεπτά θα χαθεί η επικοινωνία τους με τη Γη. «Από όλους εμάς εδώ, είναι τιμή μας να σας παρακολουθούμε να μεταφέρετε τη φλόγα στο πιο μακρινό σημείο. Σας ευχαριστούμε. Ο Θεός μαζί σας».
Αμέσως μετά ακούγεται η φωνή του κυβερνήτη Ουάισμαν: «Σε ευχαριστούμε, Τζένη. Και σας ευχαριστούμε όλους για το απίστευτο αυτό προνόμιο που έχουμε να βρισκόμαστε μαζί σε αυτό το ταξίδι. Είναι εκπληκτικό. Και καθώς πλησιάζουμε στο πιο κοντινό σημείο της Σελήνης και το πιο μακρινό από τη Γη, καθώς συνεχίζουμε να ξεδιαλύνουμε τα μυστήρια του σύμπαντος (σ.σ. the mysteries of the cosmos), θα ήθελα να σας θυμίσω ένα από τα πιο σημαντικά μυστήρια που βρίσκονται πάνω στη Γη. Και αυτό είναι η αγάπη. Και έτσι, καθώς προετοιμαζόμαστε να χάσουμε κάθε επαφή με τη Γη, μπορούμε ακόμα να νιώσουμε την αγάπη που έρχεται από τη Γη. Σε όλους εσάς στη Γη, και γύρω από αυτή (σ.σ. αναφορά στους αστροναύτες που βρίσκονται σε τροχιά στον Διεθνή Διαστημικό Σταθμό), στέλνουμε την αγάπη μας από τη Σελήνη».
20 gigabyte είναι το φωτογραφικό υλικό που τράβηξαν
από τη σκοτεινή πλευρά οι τέσσερις αστροναύτες της
Η σύντομη απάντηση από τη Γη: «Το Χιούστον σας ακούει. Θα σας δούμε στην άλλη πλευρά».
Τι έκαναν οι τέσσερις αστροναύτες σε αυτά τα 40 λεπτά της σιωπής; Προτού απαντηθεί αυτό το ερώτημα, ας θυμίσουμε ορισμένα αστρονομικά δεδομένα: η Γη περιστρέφεται γύρω από τον άξονά της, η Σελήνη όμως όχι. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να βλέπουμε από τη Γη πάντοτε τη μία πλευρά της. Η άλλη πλευρά μένει πάντοτε αθέατη από τη Γη (συχνά την αποκαλούμε σκοτεινή αλλά δεν είναι ακριβές, καθώς δέχεται κανονικά το φως του Ηλιου).
Η Κίνα είχε προσεδαφίσει δύο διαστημοσυσκευές στην αθέατη πλευρά, την Τσάνγκ’ε 4 και την Τσάνγκ’ε 6 το 2019 και το 2024 αντίστοιχα. Η πρώτη ανέπτυξε ένα όχημα εξερεύνησης του εδάφους, ενώ η δεύτερη επέστρεψε στη Γη με δείγματα πετρωμάτων.
Χαρτογράφηση
Ποτέ έως τώρα όμως δεν είχε παρατηρηθεί, βιντεοσκοπηθεί και φωτογραφηθεί εξαντλητικά από ανθρώπινα μάτια. Οι τέσσερις αστροναύτες τράβηξαν φωτογραφικό υλικό 20 gigabyte και οι πρώτες φωτογραφίες δόθηκαν στη δημοσιότητα από τη NASA τα ξημερώματα της Τετάρτης (ώρα Ελλάδας). Eνα ακόμα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό είναι ότι παρατήρησαν με γυμνό μάτι πτώσεις μετεωριτών στην αθέατη πλευρά.
«Επιλέγουμε τη Γη» – «Θα επισκεφθούμε ξανά τη Σελήνη. Θα κατασκευάσουμε επιστημονικές προφυλακές. Θα ιδρύσουμε εταιρείες, θα τονώσουμε τη βιομηχανία, θα δώσουμε έμπνευση, αλλά, πάνω απ’ όλα, θα επιλέξουμε τη Γη. Πάντοτε θα επιλέγουμε ο ένας τον άλλο», είπε η αστροναύτης Κριστίνα Κοκ.
«Δεν υπάρχει σύγκριση ανάμεσα στην επιστημονική έρευνα που κάνει ο άνθρωπος από εκείνη μιας μηχανής», μου έλεγε τις προάλλες ο Τζέιμς Κάρπεντερ, διευθυντής της ομάδας επιστημονικής έρευνας για το φεγγάρι στην Ευρωπαϊκή Εταιρεία Διαστήματος (ESA), προσθέτοντας: «Ο άνθρωπος κάνει πολύ πιο σύνθετη δουλειά. Το καλύτερο είναι ο συνδυασμός, η συνεργασία ανθρώπου και μηχανής. Η ανθρώπινη εμπειρία του Διαστήματος είναι θεμελιώδης, όσο απίθανη δουλειά κι αν επιτελεί ένα ρομπότ».
Ουσιαστικά η αποστολή «Αρτεμις ΙΙ» πραγματοποιήθηκε για αυτόν ακριβώς τον λόγο: για να μελετηθεί η αθέατη πλευρά της Σελήνης. Γιατί; Διότι ακριβώς εκεί η NASA σκοπεύει να εγκαταστήσει διαστημικούς σταθμούς. Η έμφαση δίνεται στις περιοχές που έχουν ονομαστεί από τη Διεθνή Αστρονομική Ενωση, Θάλασσα της Ανατολής (Mare Orientale), Θάλασσα του Σμιθ (Mare Smythii) και Λεκάνη Νότιου Πόλου Αϊτκεν (Aiken Basin).
Οι πρώτες δύο περιοχές μοιάζουν με μαύρες κηλίδες, κατάλοιπα αρχαίας λάβας, και είναι πλούσιες σε ισότοπο ήλιο-3, εξαιρετικά σπάνιο στη Γη και πάρα πολύ σημαντικό για μελλοντική παραγωγή ενέργειας μέσω σύντηξης.
Η Λεκάνη Νότιου Πόλου Αϊτκεν είναι ένα σημείο που το φως του Ηλιου δεν φτάνει ποτέ. Εκεί βρίσκονται μεγάλες ποσότητες πάγου. Στήνοντας εκεί βάσεις, θα υπάρχει πρόσβαση σε νερό, κρίσιμο στοιχείο όχι μόνο για την επιβίωση αλλά και για τη συνολική συντήρηση μιας διαστημικής βάσης.
40 λεπτά διήρκεσε η πτήση της διαστημοσυσκευής «Ωρίων» πάνω από την αθέατη πλευρά της Σελήνης. Κάθε επικοινωνία διακόπηκε.
Μετά το πέρας του σαραντάλεπτου, η πρώτη φωνή που άκουσε το Χιούστον ήταν της Κριστίνα Κοκ. «Χιούστον, εδώ Ιντέγκριτι (σ.σ. η ονομασία της διαστημοσυσκευής “Ωρίων”). Τεστ επικοινωνίας». «Σας ακούμε καθαρά και δυνατά στο Χιούστον», ήρθε αμέσως η απάντηση. Η Κοκ επανέρχεται: «Κι εμείς το ίδιο. Και είναι τόσο σπουδαίο που ακούμε ξανά τη Γη. Ασία, Αφρική και Ωκεανία, σας βλέπουμε και πάλι. Εσείς βλέπετε τώρα το φεγγάρι από εκεί κι εμείς σας βλέπουμε από εδώ. Οταν ξεκινήσαμε την πορεία μας για το φεγγάρι είχα πει ότι δεν αφήνουμε τη Γη αλλά ότι η Γη είναι η επιλογή μας. Και είναι η αλήθεια. Θα εξερευνήσουμε, θα φτιάξουμε σκάφη, θα επισκεφθούμε ξανά τη Σελήνη. Θα κατασκευάσουμε επιστημονικές προφυλακές. Θα ιδρύσουμε εταιρείες, θα τονώσουμε τη βιομηχανία, θα δώσουμε έμπνευση, αλλά, πάνω απ’ όλα, θα επιλέξουμε τη Γη. Πάντοτε θα επιλέγουμε ο ένας τον άλλο».
Ο «Ωρίων» έλκεται πλέον από τη βαρύτητα της Γης και την ώρα που γράφονται τούτες οι γραμμές αναμενόταν να πέσει στον Ειρηνικό ωκεανό τα ξημερώματα του Μεγάλου Σαββάτου, ώρα Ελλάδας.
Οι πρωταγωνιστές
Δύο καταληκτικά σχόλια: το ένα αφορά τις έντονες και πολύ ζεστές προσωπικότητες των τεσσάρων αστροναυτών, κάτι που φάνηκε ιδιαίτερα στις ανταλλαγές συζητήσεων με το Χιούστον. Το δεύτερο σχόλιο αφορά το προσωπικό στο Χιούστον: στις αποστολές της δεκαετίας του ’60 («Ερμής», «Δίδυμοι» και «Απόλλων») ήταν, αν όχι όλοι, πάντως στη συντριπτική τους πλειονότητα, άνδρες. Το σκηνικό πλέον είναι τελείως διαφορετικό: σε μεγάλο βαθμό είδαμε ότι η επικοινωνία με το «βαθύ Διάστημα» έγινε από γυναίκες. Ειδικά στις αποστολές «Απόλλων» οι γυναίκες που έπαιξαν ρόλο ζωτικής σημασίας στους υπολογισμούς των πτήσεων ήταν «κρυμμένες» – αθέατες, όπως η μία πλευρά της Σελήνης. Τώρα, ακούσαμε την Τζένη, από το έδαφος, να συνομιλεί με την Κριστίνα στο Διάστημα. Οπως είπε η τελευταία, «η Σελήνη δεν είναι απλώς ένα πόστερ στον τοίχο· είναι ένα αληθινό τοπίο».
