Οι Ούγγροι υπερηφανεύονται εδώ και καιρό ότι αποτελούν τους υπερασπιστές της Ευρώπης. Τον 15ο αιώνα ήταν η Ουγγαρία που στεκόταν ανάμεσα στην ήπειρο και στην οθωμανική εισβολή – μια ιστορία τόσο κεντρική για την εθνική ταυτότητα, ώστε ο Βίκτορ Ορμπαν την ενσωμάτωσε στο σύνταγμα της χώρας και την επικαλείτο επανειλημμένως για να στηρίξει την εχθρότητά του προς τους μετανάστες. Αυτό το Σαββατοκύριακο οι Ούγγροι θα έχουν την ευκαιρία να υπερασπιστούν ξανά την Ευρώπη, τούτη τη φορά απέναντι σε μια διπλή επίθεση από τη Ρωσία και την Αμερική.
Σόου και διαρροές
Το πιο εμφανές σημάδι αυτής της επίθεσης ήρθε αυτή την εβδομάδα, όταν ο Τζέι Ντι Βανς έφθασε στη Βουδαπέστη για να κατηγορήσει την Ευρωπαϊκή Ενωση ότι παρεμβαίνει στις εκλογές της Ουγγαρίας, ενώ ταυτόχρονα υποστήριξε ανοιχτά τον Ορμπαν – μια εκπληκτική υποκρισία ακόμη και για τα χαμηλά στάνταρ της κυβέρνησης Τραμπ. Την ίδια στιγμή, μια σειρά διαρροών από υπηρεσίες πληροφοριών επιβεβαίωσε αυτό που ήταν ήδη ευρέως γνωστό: ότι η Βουδαπέστη αποτελεί τον βασικό σύμμαχο της Ρωσίας εντός της Ευρώπης. Με την Ουάσιγκτον και το Κρεμλίνο να ευθυγραμμίζονται σε μια επίμονη προσπάθεια να επηρεάσουν τις ουγγρικές εκλογές, δύσκολα μπορεί να θεωρηθεί υπερβολή ότι το ίδιο το μέλλον της Ευρώπης κρίνεται στην κάλπη.
Το ρωσικό ενδιαφέρον για μια νίκη του Ορμπαν είναι πιο εύκολο να εξηγηθεί. Η Βουδαπέστη έχει λειτουργήσει τον τελευταίο χρόνο ως ο σταθερός μηχανισμός παρέλκυσης εντός των θεσμών της Ε.Ε. για λογαριασμό της Μόσχας, μπλοκάροντας ένα δάνειο ύψους 90 δισ. ευρώ προς το Κίεβο, νέα πακέτα κυρώσεων κατά της Ρωσίας, τη χρήση του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Ειρήνης για την αποζημίωση δωρεών όπλων προς την Ουκρανία, την έναρξη ενταξιακών διαπραγματεύσεων με το Κίεβο και μέτρα κατά του κυβερνώντος κόμματος της Γεωργίας.
Συνομιλίες που αφέθηκαν να διαρρεύσουν δείχνουν τον Ούγγρο υπουργό Εξωτερικών Πέτερ Σιγιάρτο να ενημερώνει απευθείας τον Ρώσο ομόλογό του Σεργκέι Λαβρόφ από τις Συνόδους Κορυφής της Ε.Ε. Ο Ορμπαν δίνει στη Μόσχα μια θέση στο ευρωπαϊκό τραπέζι.
Δίκτυο αδιαφάνειας – Ο Ορμπαν έχει μετατρέψει την Ουγγαρία σε γέφυρα μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον μέσω ενός δικτύου αδιαφανώς χρηματοδοτούμενων think tanks και εκδηλώσεων.
Ιδεολογικές κατασκευές
Το αμερικανικό ενδιαφέρον είναι εκ πρώτης όψεως λιγότερο προφανές. Ο Βανς παρουσίασε τον Oρμπαν ως έναν συντηρητικό ομοϊδεάτη, σύμμαχο στον πόλεμο κατά της «woke» κουλτούρας, που –όπως αναφέρει η πρόσφατη Στρατηγική Εθνικής Ασφάλειας της κυβέρνησης– υπερασπίζεται την Ευρώπη απέναντι στην «πολιτισμική εξαφάνιση» μέσω της εχθρότητάς του προς τη μετανάστευση και της προώθησης του χριστιανισμού. Ωστόσο αυτό, όπως επισήμανε το ινστιτούτο Cato –ένα από τα πιο σεβαστά συντηρητικά think tanks της Αμερικής– σε πρόσφατη έκθεσή του, αποτελεί μια αφελή ανάγνωση της ουγγρικής πολιτικής. Ο Ορμπαν δείχνει μικρό σεβασμό προς τις παραδοσιακές συντηρητικές αξίες: τη δημοκρατία, το κράτος δικαίου, τις ελεύθερες αγορές.
Το «επαναλανσάρισμά» του ως πολιτισμικού σταυροφόρου υπήρξε ένα ευκαιριακό προπέτασμα για τη μεταμόρφωσή του από αντικομμουνιστή φιλελεύθερο σε αυταρχικό εκπρόσωπο του ολιγαρχικού καπιταλισμού. Σε διάστημα 16 ετών έχει γεμίσει τα δικαστήρια με πρόθυμους δικαστές, έχει στραγγαλίσει τα ανεξάρτητα μέσα ενημέρωσης και έχει συγκεντρώσει τον πλούτο της Ουγγαρίας στα χέρια ενός στενού κύκλου συγγενών και συνεργατών. Υπό τη διακυβέρνησή του η Ουγγαρία έχει υποχωρήσει κατά 20 θέσεις στον παγκόσμιο δείκτη ελευθερίας του Freedom House, πέφτοντας κάτω από τη Νότια Αφρική και την Αλβανία, και είναι πλέον το μόνο κράτος-μέλος της Ε.Ε. που χαρακτηρίζεται «εν μέρει ελεύθερο» αντί για «ελεύθερο».
Η πραγματική αξία του Ορμπαν για την κυβέρνηση Τραμπ είναι ίδια με την αξία του για το Κρεμλίνο: είναι ένα εργαλείο υπονόμευσης μιας Ε.Ε., της οποίας την πορεία προς βαθύτερη ολοκλήρωση η Ουάσιγκτον έχει αρχίσει να τη θεωρεί άμεση απειλή για τα δικά της συμφέροντα, ιδίως στην ενεργειακή πολιτική και στη ρύθμιση της τεχνολογίας. Ο Ορμπαν έχει περάσει χρόνια μετατρέποντας την Ουγγαρία σε γέφυρα μεταξύ Μόσχας και Ουάσιγκτον, μέσω ενός δικτύου αδιαφανώς χρηματοδοτούμενων think tanks και εκδηλώσεων – συμπεριλαμβανομένου του Conservative Political Action Conference, στο οποίο έχει συμμετάσχει και ο ίδιος ο Βανς. Ετσι έχει συμβάλει στη δημιουργία ιδεολογικών και οικονομικών δεσμών που συνδέουν το Κρεμλίνο με το κίνημα MAGA.
Αυτό σημαίνει ότι η αναμέτρηση στην Ουγγαρία έχει μετατραπεί σε κάτι μεγαλύτερο από μια εσωτερική εκλογική διαδικασία. Πρόκειται για μια μάχη ανάμεσα σε δύο ανταγωνιστικά μοντέλα διακυβέρνησης – το ολιγαρχικό-καπιταλιστικό μοντέλο που πλέον ενώνει τη Μόσχα και την Ουάσιγκτον, απέναντι στο ολοένα και σφοδρότερα βαλλόμενο υπόδειγμα δημοκρατίας, κράτους δικαίου και ελεύθερων αγορών που πρεσβεύει η Ευρωπαϊκή Ενωση. Για την Ευρώπη, το διακύβευμα δεν θα μπορούσε να είναι κρισιμότερο.
Ακροδεξιά απειλή – Μια νίκη του Oρμπαν θα ενθαρρύνει τα ακροδεξιά κινήματα σε ολόκληρη την ήπειρο, αυξάνοντας την προοπτική μιας ακόμη πιο κατακερματισμένης Ευρώπης.
Η δημοσκοπική εικόνα προσέφερε κάποια αισιοδοξία. Ο Πέτερ Μάγιαρ προηγείτο στις δημοσκοπήσεις κατά περίπου πέντε μονάδες και οι περισσότεροι παρατηρητές ανέμεναν να κερδίσει. Ωστόσο, η πλατφόρμα Polymarket του δίνει μόλις 71% πιθανότητα να γίνει πρωθυπουργός – ένα χάσμα που αντανακλά τόσο τις «πατέντες» που έχει ενσωματώσει ο Ορμπαν στο εκλογικό σύστημα όσο και τους φόβους ότι η ψηφοφορία μπορεί να μην είναι απολύτως ελεύθερη και δίκαιη.
Ακόμη και μια νίκη του Μάγιαρ δεν θα επιλύσει γρήγορα τα βαθύτερα προβλήματα της ουγγρικής δημοκρατίας και του κράτους δικαίου. Βασικοί θεσμοί –τα δικαστήρια, το λογιστήριο του κράτους, η ρυθμιστική αρχή των μέσων ενημέρωσης– είναι στελεχωμένοι με πιστούς του Fidesz που έχουν «κλειστές», μακροχρόνιες θητείες. Η διακυβέρνηση χωρίς πλειοψηφία δύο τρίτων θα είναι εξαιρετικά δύσκολη και ένας ηττημένος Oρμπαν, αναμφίβολα με βοήθεια από τη Μόσχα και την Ουάσιγκτον, μπορεί να θεωρηθεί βέβαιο ότι θα κάνει ό,τι περνάει από το χέρι του για να υπονομεύσει τον διάδοχό του από την πρώτη μέρα.
Το κακό σενάριο
Αν ο Oρμπαν κερδίσει, οι επιλογές της Ευρώπης είναι δυσοίωνες. Οι υφιστάμενες συνθήκες δίνουν στις Βρυξέλλες περιορισμένη δυνατότητα να αποκλείσουν ένα κράτος-μέλος από τη λήψη αποφάσεων της Ε.Ε., πράγμα που σημαίνει ότι η Ουγγαρία θα μπορούσε να συνεχίσει να παρεμποδίζει τις προσπάθειες της Eνωσης να στηρίξει την Ουκρανία. Μια νίκη του Oρμπαν θα ενθαρρύνει επίσης τα ακροδεξιά κινήματα σε ολόκληρη την ήπειρο, αυξάνοντας την προοπτική μιας ακόμη πιο κατακερματισμένης Ευρώπης, λιγότερο ικανής να υπερασπιστεί τα δικά της συμφέροντα και αξίες.
Από την άλλη πλευρά, μια ήττα του Oρμπαν θα διαψεύσει το αφήγημα ότι η Ε.Ε. βρίσκεται σε τελική παρακμή, παραλυμένη από εσωτερικές διαιρέσεις και θεσμική αδράνεια. Αυτές οι εκλογές αποκάλυψαν μια σκληρότερη αλήθεια: ότι η απειλή για τη φιλελεύθερη δημοκρατία της Ευρώπης δεν προέρχεται μόνο από εγχώριους λαϊκιστές, αλλά και από ισχυρούς εξωτερικούς παράγοντες με συμφέρον να διατηρούν την Ευρώπη αδύναμη και διχασμένη. Γι’ αυτό η ψηφοφορία αυτού του Σαββατοκύριακου έχει σημασία πολύ πέρα από τη Βουδαπέστη. Οι Ευρωπαίοι πρέπει να ελπίζουν ότι οι Ούγγροι ψηφοφόροι θα υπερασπισθούν για άλλη μία φορά την Ευρώπη.
*Ο κ. Σάιμον Νίξον είναι ανεξάρτητος σχολιαστής και εκδότης του ενημερωτικού δελτίου Wealth of Nations στο Substack.
