Από τον Φεβρουάριο του 2025, όταν ο Κιρ Στάρμερ επέδωσε με θεατρικό τρόπο την πρόσκληση του βασιλιά Καρόλου στον Ντόναλντ Τραμπ, οι Βρετανοί περιμένουν υπομονετικά να βιώσουν τη «στιγμή Χιου Γκραντ» με τον πρωθυπουργό τους. Είναι η σκηνή στην ταινία «Love Actually», όταν ο Γκραντ, υποδυόμενος τον Βρετανό πρωθυπουργό, ορθώνει το ανάστημά του απέναντι στον Μπίλι Μπομπ Θόρτον που παίζει τον μάτσο Αμερικανό πρόεδρο. Το στιγμιότυπο είναι δημοφιλές πολιτικό GIF στη Βρετανία και εκφράζει τη συλλογική προσμονή ότι ο Στάρμερ θα κάνει επιτέλους το ίδιο απέναντι στον νταή Τραμπ. Αυτή την πρόσκαιρη στιγμή εθνικής ανάτασης βίωσε η Βρετανία λίγες ώρες αφότου οι ΗΠΑ και το Ισραήλ ξεκίνησαν τις επιθέσεις τους στο Ιράν.
«Το Ηνωμένο Βασίλειο δεν έπαιξε κανέναν ρόλο σε αυτές τις επιθέσεις», είπε ο Βρετανός πρωθυπουργός στην αρχική του δήλωση. Ο Στάρμερ όχι απλώς αποστασιοποιήθηκε από την επίθεση, αλλά, το κυριότερο, έχει υιοθετήσει από την αρχή έναν απαξιωτικό τόνο για τα χτυπήματα. Στη Βουλή τα εξίσωσε με την επίθεση των Βρετανών στο Ιράκ, την εθνική πανωλεθρία του 2003 που έχει προκαλέσει υπαρξιακό τραύμα στους Βρετανούς.
Υποτίθεται ότι ο πρωθυπουργός, ως νομικός και ο ίδιος, ακολουθεί ευλαβικά τη συμβουλή του γενικού εισαγγελέα λόρδου Χέρμερ, σύμφωνα με τον οποίον προληπτικά πλήγματα των Βρετανών εναντίον του Ιράν θα παραβίαζαν το διεθνές δίκαιο. Στην πραγματικότητα, όλοι συναισθάνονται ότι το διεθνές δίκαιο είναι η πρόφαση για μία καθαρά πολιτική απόφαση που υπαγορεύθηκε από την αριστερή πτέρυγα του κόμματος σε μία εποχή που οι Εργατικοί στρέφονται στα αριστερά τους ως απάντηση στην άνοδο του Νάιτζελ Φάρατζ. Είναι επίσης μία επιλογή σε σύμπνοια με τη βρετανική κοινή γνώμη. Μόνο το 8% των Βρετανών θεωρεί ότι η χώρα τους πρέπει να αναμειχθεί ενεργά στην επίθεση.
Μόνο που η εθνική ανάταση κράτησε λίγο, αφού έγινε αμέσως σαφές ότι ο Στάρμερ, και να ήθελε, δεν θα μπορούσε να συνδράμει τους Αμερικανούς. Οσο η σύγκρουση γενικευόταν σε 14 χώρες όπου ζουν περίπου 300.000 Βρετανοί και τα drones άρχισαν να πέφτουν στη βρετανική βάση στο Ακρωτήρι της Κύπρου, έγινε σαφές ότι ο πρωθυπουργός έπρεπε να αναλάβει κάποιου είδους στρατιωτική δράση. Η έλλειψη ετοιμότητας της κυβέρνησης υπήρξε πρωτοφανής. Οι Αμερικανοί αξιωματούχοι είχαν ζητήσει από τους Βρετανούς τη χρήση των βάσεών τους τουλάχιστον δύο εβδομάδες πριν ξεκινήσουν οι επιθέσεις. Ομως, η βρετανική κυβέρνηση άρχισε να εξετάζει το ενδεχόμενο να σταλούν ενισχύσεις στην Κύπρο τέσσερις ημέρες μετά την έναρξη του πολέμου και δύο ημέρες αφότου το drone χτύπησε το Ακρωτήρι.
Ο υπουργός Αμυνας Τζον Χίλεϊ έτρεξε στην Κύπρο και υποσχέθηκε την άμεση συνδρομή του αντιτορπιλικού HMS Dragon, το οποίο όμως ήταν αγκυροβολημένο στο λιμάνι του Πόρτσμουθ. Το «Dragon» έγινε τελικά ανέκδοτο και έφτασε στον προορισμό του τρεις εβδομάδες μετά την επίθεση στο Ακρωτήρι. Το πρόβλημα δεν είναι ότι τα βρετανικά πλοία σπεύδουν βραδέως, αλλά ότι δεν υπήρχαν εκεί από την πρώτη στιγμή.
«Μέρισμα ειρήνης»
«Το ναυτικό μας είναι στο πιο αδύναμο σημείο που εγώ θυμάμαι στα 60 χρόνια που ασχολούμαι μαζί του», λέει στην «Κ» ο αρχιναύαρχος λόρδος Γουέστ, πρώην επικεφαλής του Βασιλικού Ναυτικού. «Κάποτε ήμασταν το μεγαλύτερο ευρωπαϊκό ναυτικό στο ΝΑΤΟ. Ομως διαδοχικές κυβερνήσεις ροκάνισαν τον προϋπολογισμό για την άμυνα με το επιχείρημα ότι υπάρχει ένα “μέρισμα ειρήνης” που θα πρέπει να δοθεί σε κοινωνικά επιδόματα. Αυτό τώρα μας γύρισε μπούμερανγκ. Ο μόνος λόγος που ο Μπλερ και άλλοι πρωθυπουργοί καλούνταν να συνεργαστούν με τους Αμερικανούς στο Αφγανιστάν, στο Ιράκ ή στο Ανατολικό Τιμόρ, ήταν επειδή είχαμε έναν στρατό με παγκόσμιο ειδικό βάρος. Οχι πια».
Ο Γουέστ είναι εμβληματική φυσιογνωμία στο βρετανικό ναυτικό, υπήρξε ο τελευταίος που εγκατέλειψε το βυθιζόμενη βρετανική φρεγάτα «Ardent» όταν χτυπήθηκε στα Φώκλαντ το 1982. Ο ίδιος μάλιστα τα λέει λιγότερο δραματικά από όσο τα περιέγραψε ο πρώην αρχηγός του Γενικού Επιτελείου Αμυνας Νικ Κάρτερ (2018-21), ο οποίος ανέφερε πρόσφατα στο περιοδικό Spectator ότι ο βρετανικός στρατός είναι ο μικρότερος από την εποχή του Κρόμγουελ, στον αγγλικό εμφύλιο του 17ου αιώνα.
O Μάθιου Σάβιλ, διευθυντής στο Βασιλικό Ινστιτούτο Ηνωμένων Υπηρεσιών (ιστορικό βρετανικό think tank στον τομέα της Αμυνας και της Ασφάλειας), ανέφερε σε εκδήλωση του ινστιτούτου πριν από λίγες μέρες ότι η σημερινή ισχνή βρετανική παρουσία στη Μεσόγειο είναι το λογικό επακόλουθο ετών υποβάθμισής της. «Οταν ξεκίνησα να ασχολούμαι στο υπουργείο Αμυνας με τη Μέση Ανατολή, είχαμε στην περιοχή δύο συνοδευτικά πλοία, αεροσκάφη επιτήρησης και ένα υποβρύχιο σε επιφυλακή. Ολα αυτά πλέον έχουν χαθεί».
Είναι χαρακτηριστικό ότι οι Βρετανοί αναγκάστηκαν να δανειστούν μία γερμανική φρεγάτα ώστε να καλύψουν το κενό στη δική τους άμυνα επειδή έστειλαν το HMS Dragon στην Κύπρο. Τον περασμένο Νοέμβριο, οι αρχηγοί των ενόπλων δυνάμεων προειδοποίησαν την κυβέρνηση ότι υπάρχει δημοσιονομικό κενό 28 δισ. λιρών στη Στρατηγική Αμυντική Αναθεώρηση.
Ο λόρδος Τζοκ Στίραπ, πρώην επικεφαλής των Βρετανικών Ενόπλων Δυνάμεων στις κυβερνήσεις Μπλερ – Μπράουν, χαρακτήρισε στη Βουλή τις κυβερνητικές αυξήσεις σε αμυντικές επενδύσεις «ανούσιες» και την κυβερνητική πολιτική «ανεύθυνη». «Είναι σκληρή διατύπωση, αλλά είναι και ακριβής. Δεν μπορείς ξαφνικά, με ένα άλμα το 2035, να αρχίσεις να δαπανάς το 3,5% του ΑΕΠ για να τηρήσεις τους όρους του ΝΑΤΟ. Σε τι θα τα δαπανήσεις; Δεν θα υπάρχει τίποτε διαθέσιμο για αγορά, γιατί η αμυντική βιομηχανική βάση δεν θα έχει αναπτυχθεί ώστε να παράγει όσα χρειαζόμαστε», λέει στην «Κ» ο Στίραπ.
Οι ερασιτεχνισμοί
Λες και το κάνει επίτηδες, ο Στάρμερ ανέβασε στο Tik Tok ένα βίντεο με εντυπωσιακά χτυπήματα από μαχητικά βρετανικά αεροσκάφη, αλλά με μουσική υπόκρουση το «Money For Nothing» των Dire Straits. Αυτό είναι το δεύτερο μεγάλο πρόβλημα: Τα αβίαστα λάθη σε επικοινωνιακό επίπεδο που δεν θυμίζουν μία στιβαρή Βρετανία που γνωρίζει τα κατατόπια στη Μεσόγειο, αλλά πολιτικούς που μόλις καταπιάστηκαν με το αντικείμενο. Ο αναπληρωτής πρωθυπουργός Ντέιβιντ Λάμι αναφέρθηκε στην Κύπρο ως χώρα-μέλος του ΝΑΤΟ, ενώ ο υπουργός Αμυνας Χίλεϊ, ένας υπουργός που κατά καιρούς παρουσιάζεται ως διάδοχος του Στάρμερ, εμφανίστηκε λίγες μέρες αργότερα να μη γνωρίζει πόσες είναι οι βρετανικές φρεγάτες (τις έβγαλε 26 ενώ είναι οι μισές).
