Γιατί συνεχίζεις μια μάχη την οποία ισχυρίζεσαι ότι έχεις κερδίσει; Ο Τραμπ θυσιάζει πολιτικό κεφάλαιο κλιμακώνοντας την επιχείρηση στο Ιράν, παρά τις οικονομικές επιπλοκές της. Το πρόβλημα είναι ότι οι επιλογές που έχει μπροστά του είναι εξίσου προβληματικές.
Επέμβαση στο νησί Χαργκ
Παρά τη στρατιωτική αποδυνάμωσή του –ΗΠΑ και Ισραήλ έχουν πλήξει από κοινού περισσότερους από 15.000 στόχους– το Ιράν είναι ακόμη σε θέση να απαντά με πυραύλους και drones που έχουν τη δυνατότητα να αποσταθεροποιούν ευαίσθητα σημεία, όπως οι ενεργειακές εγκαταστάσεις του Κόλπου και φυσικά τα Στενά του Ορμούζ. Το πιο δραστικό αντίμετρο από τις ΗΠΑ θα ήταν να αφαιρέσουν από το ιρανικό καθεστώς τη δυνατότητα να εξάγει ενέργεια χρησιμοποιώντας το θαλάσσιο πέρασμα του Ορμούζ για δικό του όφελος.
«Αν οι χώρες του Κόλπου δεν μπορούν να μεταφέρουν ενέργεια, τότε δεν μπορεί ούτε το Ιράν», είναι το σκεπτικό που συνοδεύει την εισήγηση να αποκτήσουν οι ΗΠΑ έναν μοχλό πίεσης ικανό να κάμψει την αντίσταση της Τεχεράνης. Ομως για να συμβεί αυτό, θα χρειαστεί να προηγηθούν ειδικές επιχειρήσεις σε στόχους που κρίνουν τις εξαγωγικές δυνατότητες του Ιράν.
Δίκοπο μαχαίρι – Η επιχείρηση στο νησί Χαργκ για την καταστροφή των τερματικών σταθμών έχει το μειονέκτημα ότι θα αφαιρούσε μέρος των υποδομών που κρίνονται απαραίτητες για την πλήρη αποκατάσταση των ενεργειακών ροών.
Συγκεκριμένα, το νησί Χαργκ θεωρείται η αχίλλειος πτέρνα της ιρανικής οικονομίας. Με 8 χλμ. μήκος και 5 χλμ. πλάτος, φέρει τερματικούς σταθμούς φόρτωσης από τους οποίους περνάει το 90% των ιρανικών εξαγωγών πετρελαίου. Επειτα, τα νησιά Κεσμ, Λαράκ, Αμπού Μούσα, Μεγάλο Τουνμπ και Μικρό Τουνμπ βρίσκονται σε θέσεις οι οποίες επιτρέπουν στους Φρουρούς της Επανάστασης να ελέγχουν την είσοδο στα Στενά του Ορμούζ, μέσω συνεχούς επιτήρησης και ανάπτυξης πυραυλικών συστημάτων που αποτρέπουν τη διέλευση των πλοίων.
Ωστόσο, τα αμερικανικά στρατεύματα που θα επιχειρούσαν στα αντίστοιχα νησιά θα ήταν ευάλωτα σε πλήγματα από τους Φρουρούς της Επανάστασης, οι οποίοι εξακολουθούν να διατηρούν μικρά και ευέλικτα σκάφη, παράκτιες μονάδες πυροβολικού, βαλλιστικούς πυραύλους και drones που εκτοξεύονται από μεγάλες αποστάσεις.
Η εκδοχή μιας επιχείρησης σύντομης διάρκειας στο νησί Χαργκ για την καταστροφή των τερματικών σταθμών έχει το μειονέκτημα ότι θα αφαιρούσε μέρος των υποδομών που κρίνονται απαραίτητες για την πλήρη αποκατάσταση των ενεργειακών ροών της περιοχής την επόμενη μέρα. Θα προκαλούσε, επίσης, κλιμάκωση των ιρανικών αντιποίνων σε ενεργειακές υποδομές του Κόλπου.
Υψηλό ρίσκο – Μια αμερικανική επιχείρηση για την κατάσχεση του ιρανικού ουρανίου εκτιμάται ότι θα απαιτούσε τουλάχιστον 1.000 στρατιώτες μόνο στην εγκατάσταση του Ισφαχάν – θα ήταν επίσης εκτεθειμένοι σε χημικούς κινδύνους.
Μια εναλλακτική πρόταση είναι η ναρκοθέτηση των ιρανικών χωρικών υδάτων στα σημεία προσέγγισης του Χαργκ, για την παρεμπόδιση των ιρανικών δεξαμενόπλοιων. Ομως και εδώ είναι ορατός ο κίνδυνος να αντιδράσει η Τεχεράνη με ανάλογα αντίποινα. Οι υποστηρικτές της συγκεκριμένης λύσης θεωρούν ότι η Ουάσιγκτον θα μπορούσε να προσφέρει στο Ιράν την απομάκρυνση των ναρκών που τοποθέτησε, με αντάλλαγμα την απόσυρση των ιρανικών ναρκών, δημιουργώντας έτσι τις βάσεις για ένα γύρο διπλωματίας, ο οποίος θα μπορούσε να καταλήξει στην ελεύθερη πλοήγηση μέσω του Ορμούζ.
Κατάσχεση του ουρανίου
Το ιρανικό καθεστώς έχει αποθηκευμένα περίπου 440 κιλά ουρανίου, εμπλουτισμένου μέχρι στιγμής έως και 60% – απαιτείται εμπλουτισμός 90% για τη δημιουργία πυρηνικής βόμβας. Η Τεχεράνη ισχυρίζεται ότι τα αποθέματα παραμένουν θαμμένα κάτω από τα ερείπια των πυρηνικών της εγκαταστάσεων, οι οποίες βομβαρδίστηκαν από τις ΗΠΑ τον περασμένο Ιούνιο, στο πλαίσιο της επιχείρησης που έπληξε τους στόχους Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν.
Η ΙΑΕΑ δεν έχει τη δυνατότητα να διενεργήσει επιθεωρήσεις στις εγκαταστάσεις του Ιράν, όμως ο επικεφαλής της οργάνωσης, Ραφαέλ Γκρόσι, έχει εκτιμήσει ότι περίπου 200 κιλά ουρανίου βρίσκονται αποθηκευμένα σε σήραγγες στο πυρηνικό συγκρότημα έξω από το Ισφαχάν.
Κατά γενική ομολογία, μια επιχείρηση για την κατάσχεση του ιρανικού ουρανίου θα ήταν ιδιαίτερα απαιτητική και θα συνοδευόταν από υψηλά ρίσκα. Ειδικοί έχουν επισημάνει ότι θα πρέπει να διατηρηθεί συγκεκριμένη απόσταση ανάμεσα στα δοχεία αποθήκευσης ώστε να αποφευχθεί μια πυρηνική αντίδραση που θα οδηγούσε σε ακτινοβολία μεγάλης έντασης. Μια αμερικανική επιχείρηση εκτιμάται ότι θα απαιτούσε τουλάχιστον 1.000 στρατιώτες μόνο στην εγκατάσταση του Ισφαχάν – θα ήταν επίσης εκτεθειμένοι σε χημικούς κινδύνους.
Πάντως, μέσα σε έναν καταιγισμό διαφορετικών δηλώσεων, ο Αμερικανός πρόεδρος ισχυρίστηκε πως η δυνατότητα δορυφορικής παρακολούθησης από τις ΗΠΑ θα μπορούσε να διασφαλίσει ότι το ουράνιο θα παραμείνει απλώς ανεκμετάλλευτο.
Deal με την Τεχεράνη
Μια διπλωματική συμφωνία με το ιρανικό καθεστώς, που θα οδηγούσε σε κατάπαυση του πυρός, βρίσκεται αναμφίβολα στη λίστα επιθυμιών της Ουάσιγκτον. Υπό την προϋπόθεση ότι θα αποκαθιστούσε πλήρως τη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ και δεν θα εμφάνιζε το ιρανικό καθεστώς με κανέναν τρόπο ενισχυμένο. Σημαντική παράμετρος εδώ είναι το γεγονός ότι η κυβέρνηση Τραμπ δέχεται πιέσεις τόσο από το Ισραήλ όσο πλέον και από τις χώρες του Κόλπου να μην αρκεστεί σε μια συμφωνία η οποία θα δίνει ανάσα ζωής στο καθεστώς της Τεχεράνης.
Παύση χωρίς άνοιγμα
Ακόμη πιο προβληματικό θα ήταν να αποχωρήσουν οι ΗΠΑ από τη σύγκρουση χωρίς να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ, αφού η επιβίωση ενός ιρανικού καθεστώτος που θα έθετε τους δικούς του όρους στα Στενά θα σηματοδοτούσε την πλήρη αποτυχία της αμερικανικής στρατηγικής.
Υπάρχει πάντως και μια άλλη διάσταση, η οποία είναι λιγότερο σύνθετη αλλά περισσότερο κοστοβόρος. Οσο θα συνεχίζεται το σφυροκόπημα του Ιράν από τον αέρα, τόσο θα αποδυναμώνεται το καθεστώς της Τεχεράνης· εκ των πραγμάτων, δεν μπορεί να αντέξει επ’ αόριστον. Με τη διαφορά, όμως, ότι θα κλυδωνίζεται μαζί του και η παγκόσμια οικονομία.
