Σοκ συνεχίζουν να προκαλούν στις Βρυξέλλες οι πρόσφατες αποκαλύψεις διεθνούς δημοσιογραφικού κονσόρτσιουμ καθώς φέρνουν στο φως συστηματικές παρεμβάσεις και ισχυρό λόμπινγκ εκ μέρους της Ουγγαρίας, της Σλοβακίας και της Τουρκίας, με επίκεντρο την προσπάθεια άρσης κυρώσεων εις βάρος του Ρώσου ολιγάρχη Αλισέρ Ουσμάνοφ και της αδελφής του Ισμαΐλοβα.
Σύμφωνα με τα ευρήματα, τα δύο κράτη-μέλη της Ε.Ε., η Ουγγαρία και η Σλοβακία, φέρονται να άσκησαν συντονισμένες ή παράλληλες πιέσεις εντός της Ενωσης προκειμένου να αποδυναμωθεί το καθεστώς των ευρωπαϊκών κυρώσεων που επιβλήθηκαν μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Στο «κάδρο» μπαίνει πλέον και η Τουρκία, καθώς ο Ταγίπ Ερντογάν επιχείρησε μέσω του Σλοβάκου πρωθυπουργού να βγει από τη λίστα των κυρώσεων ο Ουσμάνοφ.
Τις αποκαλύψεις υπογράφει δίκτυο ερευνητικών μέσων, μεταξύ των οποίων τα ICJK, VSquare, FRONTSTORY.PL, Delfi Estonia και The Insider. Κεντρικό στοιχείο της έρευνας αποτελούν η διαρροή και η επιβεβαίωση ηχητικών καταγραφών τηλεφωνικών συνομιλιών μεταξύ του Ούγγρου υπουργού Εξωτερικών Πίτερ Σιγιάρτο και του Ρώσου ομολόγου του Σεργκέι Λαβρόφ. Οι συνομιλίες, που χρονολογούνται κυρίως από το 2024 και μετά, αποκαλύπτουν μια σχέση στενής επικοινωνίας, στο πλαίσιο της οποίας ο Ούγγρος αξιωματούχος εμφανίζεται πρόθυμος να εξυπηρετήσει αιτήματα που σχετίζονται με ρωσικά συμφέροντα εντός της Ε.Ε.
Σε μία από τις πιο χαρακτηριστικές συνομιλίες που διέρρευσαν ο Λαβρόφ μεταφέρει αίτημα του Ουσμάνοφ προς την ουγγρική πλευρά για την απομάκρυνση της αδελφής του από τη λίστα κυρώσεων. Ο Σιγιάρτο απαντά ότι η Ουγγαρία, σε συνεργασία με τη Σλοβακία, εργάζεται ήδη προς αυτή την κατεύθυνση. Η αναφορά αυτή συνδέεται με μεταγενέστερη εξέλιξη: τον Μάρτιο του 2025, η Ισμαΐλοβα πράγματι αφαιρείται από τη λίστα, στο πλαίσιο συμβιβασμού για την ανανέωση των ευρωπαϊκών κυρώσεων.
Η υπόθεση αποκτά ευρύτερες διαστάσεις, καθώς η έρευνα υποστηρίζει ότι η Βουδαπέστη δεν περιορίστηκε σε μεμονωμένες παρεμβάσεις. Αντιθέτως, φέρεται να επιδίωξε συστηματικά την αποδυνάμωση των ευρωπαϊκών κυρώσεων κατά της Ρωσίας.
Σε άλλες συνομιλίες, ο Σιγιάρτο εμφανίζεται να ζητά από ρωσικής πλευράς επιχειρήματα που θα μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν για να δικαιολογηθούν ουγγρικά βέτο σε νέες κυρώσεις, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά ρωσικές τράπεζες και τον λεγόμενο «σκιώδη στόλο» πετρελαιοφόρων που επιτρέπει στη Μόσχα να παρακάμπτει τους περιορισμούς.
Εμπλοκή Σλοβακίας και Τουρκίας
Παράλληλα, η Σλοβακία υπό τον πρωθυπουργό Ρόμπερτ Φίτσο εμφανίζεται να διαδραματίζει συμπληρωματικό ρόλο. Ο Φίτσο έχει επανειλημμένα ταχθεί υπέρ της χαλάρωσης των κυρώσεων και έχει υποστηρίξει δημόσια την απομάκρυνση τόσο της Ισμαΐλοβα όσο και του Ουσμάνοφ από τις λίστες. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μάλιστα, απείλησε με βέτο, γεγονός που ενίσχυσε τη διαπραγματευτική πίεση εντός της Ε.Ε.
Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και η παρέμβαση του Τούρκου προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, ο οποίος, σύμφωνα με τα έγγραφα της έρευνας, απέστειλε επιστολή προς τον Ρόμπερτ Φίτσο στις 2 Μαρτίου 2026 ζητώντας τη στήριξη ευρωπαϊκών ηγετών για την άρση των κυρώσεων εις βάρος του Ουσμάνοφ. Ο Ερντογάν παρουσίασε τον ολιγάρχη ως επιχειρηματία και φιλάνθρωπο που υφίσταται άδικη μεταχείριση, επισημαίνοντας παράλληλα τις επιπτώσεις των κυρώσεων στις σχέσεις τρίτων χωρών με την Ε.Ε.
Η χρονολογική εξέλιξη της υπόθεσης είναι ενδεικτική της σταδιακής οικοδόμησης «πίεσης» για την αφαίρεση από τη λίστα των κυρώσεων της αδελφής του Ουσμάνοφ. Τον Απρίλιο του 2022, η Ισμαΐλοβα εντάσσεται στη λίστα κυρώσεων, με την αιτιολογία ότι συνδέεται με περιουσιακά στοιχεία του αδελφού της, μεταξύ των οποίων και το πολυτελές γιοτ «Dilbar». Τον Αύγουστο του 2024 καταγράφεται η επίμαχη συνομιλία Λαβρόφ – Σιγιάρτο, όπου τίθεται το αίτημα για την απομάκρυνσή της. Τον Μάρτιο του 2025, η Ισμαΐλοβα αφαιρείται από τη λίστα. Το 2026, επανέρχονται πιέσεις –αυτή τη φορά για τον ίδιο τον Ουσμάνοφ–, με τον Ερντογάν και τον Φίτσο να διαδραματίζουν ενεργό ρόλο, αν και χωρίς επιτυχία μέχρι στιγμής.
Η ευρωπαϊκή αντίδραση
Εως τώρα η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει απλώς ζητήσει διευκρινίσεις από τη Βουδαπέστη, ενώ, σύμφωνα με διπλωματικές πηγές, έχουν ήδη ληφθεί άτυπα μέτρα περιορισμού της συμμετοχής της Ουγγαρίας σε ευαίσθητες διαβουλεύσεις.
Για παράδειγμα, η Ουγγαρία δεν μετέχει σε κρίσιμες συνομιλίες για την Ουκρανία στη λεγόμενη «συμμαχία των προθύμων» με επικεφαλής τη Γαλλία και τη Βρετανία, αναφέρουν ευρωπαϊκές διπλωματικές πηγές. Ωστόσο, την ίδια ώρα ενισχύεται η προβληματική γύρω από το κατά πόσον η απαίτηση ομοφωνίας στις κυρώσεις καθιστά την Ε.Ε. ευάλωτη σε πολιτικούς εκβιασμούς.
Από την πλευρά του, ο Ούγγρος υπουργός Εξωτερικών Σιγιάρτο όχι μόνον δεν αρνείται την επικοινωνία με τη ρωσική ηγεσία, αλλά υποστηρίζει ότι ενεργεί με γνώμονα τα εθνικά συμφέροντα της χώρας του, ιδίως στον τομέα της ενεργειακής ασφάλειας. Η ουγγρική κυβέρνηση, υπό τον πρωθυπουργό Ορμπαν, έχει επανειλημμένα «μπλοκάρει» τις κυρώσεις χαρακτηρίζοντάς τες αναποτελεσματικές και επιζήμιες για την ευρωπαϊκή οικονομία.
Σήμερα, συνεχίζει να «μπλοκάρει» το 20ό πακέτο κυρώσεων εναντίον της Ρωσίας, καθώς και το δάνειο που έχει συμφωνηθεί από τους Ευρωπαίους ηγέτες προς την Ουκρανία, προβάλλοντας ως αίτημα την αποκατάσταση του αγωγού Ντρούζμπα, που έχει υποστεί ωστόσο ζημιές από ρωσικά χτυπήματα στις 27 Ιανουαρίου.
Ενόψει των βουλευτικών εκλογών στις 12 Απριλίου στην Ουγγαρία, όπου για πρώτη φορά φαίνεται ανοιχτό το ενδεχόμενο να χάσει την εξουσία ο Ορμπαν ύστερα από 16 χρόνια στον πρωθυπουργικό θώκο, εκείνο που ελπίζουν πλέον Ευρωπαίοι αξιωματούχοι και διπλωμάτες στις Βρυξέλλες είναι πως ενδεχόμενη ήττα του θα σηματοδοτήσει την επαναπροσέγγιση της Ουγγαρίας με την Ε.Ε. και το ΝΑΤΟ.
