Οι κυβερνήσεις σε πέντε κράτη-μέλη της Ε.Ε. υπονομεύουν «συστηματικά και σκόπιμα» το κράτος δικαίου, προειδοποίησε κορυφαία οργάνωση για τα ατομικά δικαιώματα στην Ευρώπη, διαπιστώνοντας επιδείνωση των δημοκρατικών προτύπων σε ακόμη έξι χώρες – μεταξύ των οποίων και ιστορικά ισχυρές δημοκρατίες.
Βασισμένη σε στοιχεία από περισσότερες από 40 ΜΚΟ σε 22 χώρες, η 850σέλιδη έκθεση της Ενωσης Πολιτικών Ελευθεριών για την Ευρώπη (Liberties) χαρακτηρίζει τις κυβερνήσεις της Βουλγαρίας, της Κροατίας, της Ουγγαρίας, της Ιταλίας και της Σλοβακίας ως «καταστροφείς» που αποδυναμώνουν ενεργά το κράτος δικαίου.
Σύμφωνα με την έκθεση για το 2026, που δημοσιεύθηκε σήμερα, Δευτέρα, το κράτος δικαίου στη Σλοβακία έχει υποχωρήσει σε όλους τους τομείς –δικαιοσύνη, πάταξη της διαφθοράς, ελευθερία των μέσων ενημέρωσης και ελέγχους και ισορροπίες της κοινωνίας των πολιτών– υπό την κυβέρνηση του λαϊκιστή και φιλορώσου Ρόμπερτ Φίτσο.
Εξίσου ζοφερή περιγράφεται η κατάσταση στη Βουλγαρία, ενώ η Ουγγαρία, όπου η 16ετής διακυβέρνηση του Βίκτορ Ορμπαν ενδέχεται να λήξει μετά τις εκλογές της 12ης Απριλίου, «παραμένει μια κατηγορία από μόνη της, συνεχίζοντας να εφαρμόζει όλο και πιο οπισθοδρομικούς νόμους και πολιτικές χωρίς κανένα σημάδι αλλαγής».
Παράλληλα, η Liberties χαρακτήρισε το Βέλγιο, τη Δανία, τη Γαλλία, τη Γερμανία και τη Σουηδία, όλες χώρες με ιστορικά ισχυρό δημοκρατικό υπόβαθρο, ως «χώρες σε φθίνουσα πορεία», όπου το κράτος δικαίου υποχωρεί σε ορισμένους τομείς, χωρίς όμως η υποβάθμιση αυτή να αποτελεί μέρος μιας συνολικής πολιτικής στρατηγικής.
Η Τσεχία, η Εσθονία, η Ελλάδα, η Ιρλανδία, η Λιθουανία, η Ολλανδία, η Ρουμανία και η Ισπανία κατατάσσονται όλες στην κατηγορία των «στάσιμων», όπου οι συνθήκες του κράτους δικαίου δεν παρουσίαζαν ούτε βελτίωση ούτε επιδείνωση.
Η Πολωνία επίσης εμπίπτει σε αυτή την κατηγορία (της στάσιμης), καθώς ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ προσπαθεί να αποκαταστήσει βασικά στοιχεία του κράτους δικαίου –όπως η ανεξαρτησία της δικαιοσύνης– τα οποία καταργήθηκαν από την προηγούμενη κυβέρνηση,
Οπως αναφέρει η έκθεση, οι μηχανισμοί της Ε.Ε. κόντρα στην υπονόμευση του κράτους δικαίου ήταν σε μεγάλο βαθμό αναποτελεσματικοί, καθώς τα περισσότερα κράτη-μέλη δεν κατάφεραν να μετατρέψουν τις κατευθυντήριες γραμμές σε συγκεκριμένες δράσεις, παρά τις συστάσεις που διατυπώνει η Ευρωπαϊκή Επιτροπή εδώ και αρκετά χρόνια.
Η έκθεση επικρίνει γενικότερα τα θεσμικά όργανα της Ε.Ε., αναφέροντας ότι το 2025 όχι μόνο «αντανακλούσαν πολλά από τα προβλήματα που παρατηρήθηκαν στα κράτη-μέλη», αλλά και απέτυχαν να εφαρμόσουν και να υπερασπιστούν με συνέπεια τα θεμελιώδη δικαιώματα.
«Κανονικοποίησαν τη χρήση έκτακτων, ταχείας διαδικασίας νομοθετικών διαδικασιών, περιόρισαν βασικές διασφαλίσεις των θεμελιωδών δικαιωμάτων και ηγήθηκαν μιας συντονισμένης εκστρατείας εναντίον οργανώσεων ελέγχου», δήλωσε η Κέρστι ΜακΚόρτ, ανώτερη σύμβουλος υπεράσπισης της Liberties.
Οταν συμβαίνει αυτό, πρόσθεσε η ΜακΚόρτ, τα θεσμικά όργανα «υπονομεύουν την αξιοπιστία της Ε.Ε. και των δικών της εκθέσεων για το κράτος δικαίου».
Η οργάνωση Liberties διαπίστωσε ότι το 2025 οι συνθήκες του κράτους δικαίου είχαν επιδεινωθεί περισσότερο στον πυλώνα των δημοκρατικών «ελέγχων και ισορροπιών», δηλαδή στη δυνατότητα των ανεξάρτητων ΜΚΟ και των πολιτών να οργανώνονται, να αμφισβητούν αποφάσεις και να ζητούν λογοδοσία από τις κυβερνήσεις.
Πηγή: Guardian
