Η Ρωσία αναδείχθηκε σε έναν από τους πρώτους κερδισμένους του πολέμου στο Ιράν, καθώς η άνοδος των τιμών του πετρελαίου ενίσχυσε την επιβραδυνόμενη οικονομία της και η κυβέρνηση Τραμπ χαλάρωσε τους περιορισμούς στο ρωσικό πετρέλαιο. Ωστόσο, σε βάθος χρόνου, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή συνιστά πολύ μεγαλύτερη απειλή για τις παγκόσμιες φιλοδοξίες της.
Τις τελευταίες εβδομάδες, η Ρωσία έχει εντείνει τη στήριξή της προς το Ιράν, τον στενότερο σύμμαχό της στη Μέση Ανατολή, παρέχοντας δορυφορικές εικόνες και τεχνολογία drones ώστε να βοηθήσει την Τεχεράνη να στοχεύει αμερικανικές δυνάμεις στην περιοχή.
Η Μόσχα επιχειρεί εν μέρει να διασώσει ό,τι έχει απομείνει από το αποδυναμωμένο δίκτυο συμμαχιών της, που κάποτε την καθιστούσε τον δεύτερο μεγαλύτερο εξαγωγέα όπλων παγκοσμίως μετά τις ΗΠΑ και υποστηρικτή καθεστώτων από τη Μέση Ανατολή έως τη Λατινική Αμερική.
«Η Ρωσία μαθαίνει τι σημαίνει όταν οι ΗΠΑ δρουν ανεξέλεγκτα», δήλωσε η Χάνα Νότε, διευθύντρια για την Ευρασία στο James Martin Center for Nonproliferation Studies.
Κούβα, Συρία και Λίβανος
Τον Ιανουάριο, αμερικανικές δυνάμεις εισέβαλαν στη Βενεζουέλα και συνέλαβαν τον Νικολάς Μαδούρο, επιδεικνύοντας την αμερικανική ισχύ σε μια χώρα που αποτελούσε αγοραστή ρωσικών όπλων και προορισμό επενδύσεων εκατοντάδων εκατομμυρίων δολαρίων στον πετρελαϊκό τομέα. Ο Ντόναλντ Τραμπ έχει επίσης αφήσει να εννοηθεί ότι η ανατροπή του καθεστώτος στην Κούβα, ενός από τους στενότερους εταίρους της Ρωσίας στο δυτικό ημισφαίριο, ενδέχεται να είναι το επόμενο βήμα.
Η επίθεση στο Ιράν απειλεί τη μακροχρόνια στρατηγική της Μόσχας να διατηρεί ένα δίκτυο φιλικών κρατών και παραστρατιωτικών οργανώσεων στο νότιο μέτωπό της. Ο πρώην σύμμαχός της στη Συρία, Μπασάρ αλ-Ασαντ, βρίσκεται πλέον στη Μόσχα, ενώ η Ρωσία διαπραγματεύεται με τη νέα συριακή κυβέρνηση για το μέλλον των στρατιωτικών της βάσεων στη χώρα.
Το ιρανικό καθεστώς αποτελεί κομβικό κρίκο σε ένα δίκτυο πολιτοφυλακών, όπως η Χεζμπολάχ στον Λίβανο, που λειτουργούν ως βασική πρόκληση στην αμερικανική και ισραηλινή κυριαρχία στην περιοχή. Οι ομάδες αυτές, ήδη αποδυναμωμένες μετά τις συγκρούσεις που ακολούθησαν την επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 στο Ισραήλ, παρέχουν διαύλους μεταφοράς όπλων και τεχνολογίας προς όφελος του ρωσικού στρατού.
Η στήριξη στο Ιράν και το διαπραγματευτικό χαρτί για την Ουκρανία
Παρά τα πλήγματα εβδομάδων από ΗΠΑ και Ισραήλ, το Ιράν έχει μέχρι στιγμής αποδειχθεί ανθεκτικό. Εχει ουσιαστικά κλείσει τα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου, και συνεχίζει να εξαπολύει καθημερινά επιθέσεις με πυραύλους και drones κατά των ΗΠΑ και των συμμάχων τους.
Η Ρωσία φέρεται να συμβουλεύει το Ιράν αξιοποιώντας την εμπειρία της από τον πόλεμο στην Ουκρανία, παρέχοντας τακτική καθοδήγηση για τη χρήση drones και πληροφορίες στόχευσης. Οι πληροφορίες αυτές εκτιμάται ότι συνέβαλαν σε πλήγματα κατά αμερικανικών ραντάρ στην περιοχή.
Η επιβίωση του ιρανικού καθεστώτος θα επέτρεπε στη Ρωσία να διατηρήσει ένα κρίσιμο έρεισμα στη Μέση Ανατολή, την ώρα που η επιρροή της φθίνει αλλού, και να αποδείξει ότι μπορεί να βοηθήσει τους συμμάχους της να αντισταθούν στην αμερικανική στρατιωτική ισχύ.
Παράλληλα, η Μόσχα επιχειρεί να αξιοποιήσει τη στήριξή της προς το Ιράν ως διαπραγματευτικό χαρτί απέναντι στην Ουάσιγκτον. Ο Ρώσος απεσταλμένος για τις διαπραγματεύσεις στην Ουκρανία φέρεται να πρότεινε στις ΗΠΑ ότι η Ρωσία θα σταματήσει να παρέχει πληροφορίες στόχευσης στο Ιράν, εάν οι ΗΠΑ πράξουν το ίδιο με την Ουκρανία.
Η εκδίωξη από τη Βενεζουέλα και οι απώλειες στην Αφρική
Στην αρχή της δεύτερης θητείας Τραμπ, η Ρωσία εμφανιζόταν επιφυλακτική να συγκρουστεί άμεσα με τις ΗΠΑ, επιδιώκοντας να κρατήσει την Ουάσιγκτον στο περιθώριο του πολέμου στην Ουκρανία. Ωστόσο, η Μόσχα εκφράζει ολοένα και μεγαλύτερη δυσαρέσκεια καθώς τα συμφέροντά της πλήττονται από την αμερικανική εξωτερική πολιτική.
Οι αμερικανικές δυνάμεις έχουν κατασχέσει αρκετά δεξαμενόπλοια που συνδέονται με τη Ρωσία, μεταξύ των οποίων και ένα που, σύμφωνα με Αμερικανό αξιωματούχο, συνοδευόταν από ρωσικό υποβρύχιο και άλλα ναυτικά μέσα. Η κατάσχεση του συγκεκριμένου πλοίου πραγματοποιήθηκε παρά τις προειδοποιήσεις του ρωσικού ΥΠΕΞ να του επιτραπεί η ελεύθερη διέλευση.
Στα τέλη του περασμένου έτους, η ρωσική κρατική πετρελαϊκή εταιρεία Roszarubezhneft έλαβε 15ετή παράταση για την παραγωγή της στη Βενεζουέλα. Ωστόσο, τον περασμένο μήνα, ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ δήλωσε ότι οι ρωσικές εταιρείες εκτοπίζονται σταδιακά από τη χώρα, κατόπιν πιέσεων από τις ΗΠΑ. «Προσπαθούν ανοιχτά να εκδιώξουν τις εταιρείες μας από τη Βενεζουέλα», δήλωσε σε συνέντευξή του στο ρωσικό κρατικό δίκτυο RT.
Μετά την παρέμβαση του Τραμπ στη Νότια Αμερική, οι ΗΠΑ έχουν εντείνει το εμπάργκο κατά της Κούβας. Σε ένδειξη πιθανής ανησυχίας της Μόσχας, ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε ότι η Ρωσία είναι έτοιμη να παράσχει οικονομική και ανθρωπιστική βοήθεια για την αντιμετώπιση της κρίσης.
Ταυτόχρονα, σε περιοχές της Αφρικής όπως το Μάλι, η Μπουρκίνα Φάσο και ο Νίγηρας, οι Ρώσοι μισθοφόροι έχουν αποδειχθεί ανίκανοι να αναχαιτίσουν τζιχαντιστικές ομάδες, οδηγώντας σε απώλεια ελέγχου σε σημαντικά εδάφη.
Αντιδράσεις στο εσωτερικό
Ο Τραμπ έχει κινηθεί ακόμη και σε περιοχές που θεωρούνταν παραδοσιακά εντός της σφαίρας επιρροής της Ρωσίας. Πέρυσι κάλεσε τον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν και τον πρόεδρο του Αζερμπαϊτζάν Ιλχάμ Αλίγιεφ στον Λευκό Οίκο, όπου επιχείρησε να επιλύσει τις εντάσεις μεταξύ των πρώην σοβιετικών δημοκρατιών.
Οι συνομιλίες στον Λευκό Οίκο, κατά τις οποίες ο Τραμπ επέδειξε τη συλλογή καπέλων του στους ηγέτες, αποτέλεσαν μία από τις πρώτες απόπειρες του Αμερικανού προέδρου να εμπλακεί στα σύνθετα ζητήματα της περιοχής.
«Οσον αφορά τον Νότιο Καύκασο, μοιάζει σχεδόν σαν ο Τραμπ να προκαλεί σκόπιμα τους Ρώσους», δήλωσε ο Σάμιουελ Τσάραπ, ανώτερος πολιτικός επιστήμονας στο think tank Rand.
Η αυξανόμενη σύγκρουση μεταξύ της επεκτατικής εξωτερικής πολιτικής του Τραμπ και των ρωσικών ερεισμάτων παγκοσμίως έχει οδηγήσει σε αντιδράσεις εντός της Ρωσίας για πιο επιθετική στάση απέναντι στις ΗΠΑ.
«Αν δεν εφαρμοστούν τώρα πραγματικές πατριωτικές μεταρρυθμίσεις στη Ρωσία, τότε η κατάσταση θα γίνει πιο απρόβλεπτη», δήλωσε ο Ρώσος εθνικιστής Αλεξάντρ Ντούγκιν. «Ενας-ένας, οι σύμμαχοί μας θα καταρρεύσουν».
Πηγή: WSJ
