Επί πέντε δεκαετίες, οι Αμερικανοί πρόεδροι τηρούσαν ένα σταθερό και προσεκτικά διαμορφωμένο πλαίσιο πολιτικής σε σχέση με την Ταϊβάν, το πιο επικίνδυνο σημείο τριβής στις σχέσεις ΗΠΑ – Κίνας. Ωστόσο, σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ πλέον φέρεται να εκτιμά ότι ο Ντόναλντ Τραμπ είναι έτοιμος να ανατρέψει αυτό το πλαίσιο.
Οι πρώτες ενδείξεις αυτής της προσέγγισης εμφανίστηκαν ήδη το 2017, κατά την πρώτη επίσκεψη του Τραμπ στην Κίνα. Σύμφωνα με Αμερικανούς πρώην αξιωματούχους, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε τότε προσφερθεί να βοηθήσει τον Σι να διαπραγματευτεί το καθεστώς της Ταϊβάν με την τότε πρόεδρο της νήσου, Τσάι Ινγκ-γουέν. Η πρόταση εκείνη είχε αιφνιδιάσει το Πεκίνο, το οποίο την αντιμετώπισε ως παρορμητική κίνηση και επέλεξε να την αγνοήσει.
Το ίδιο ζήτημα επανέρχεται, ωστόσο, ενόψει της επικείμενης συνόδου κορυφής μεταξύ των δύο ηγετών, που πρόκειται, εάν όλα κυλήσουν βάσει προγράμματος, να πραγματοποιηθεί στα μέσα Μαΐου. Ο Τραμπ αναμένεται να πιέσει για αυξημένες αγορές αμερικανικών προϊόντων από την Κίνα και χαλάρωση περιορισμών σε εξαγωγές σπάνιων γαιών, ενώ ο Σι επιδιώκει αναπροσαρμογή της αμερικανικής πολιτικής για την Ταϊβάν.
Ο Κινέζος πρόεδρος θεωρεί ότι ο Τραμπ δεν είναι πρόθυμος να υπερασπιστεί την Ταϊβάν, ιδιαίτερα όσο η εμπλοκή των ΗΠΑ στη Μέση Ανατολή αποσπά στρατιωτικούς πόρους από την Ασία. Η σύνοδος Τραμπ – Σι μετατέθηκε για τις 14-15 Μαΐου, μετά από αίτημα του Τραμπ λόγω του πολέμου στο Ιράν.
Στο Πεκίνο εκτιμούν ότι, παρότι η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να στηρίζει την Ταϊβάν, η στάση του Τραμπ δημιουργεί περιθώριο για αλλαγές. Ο Αμερικανός πρόεδρος έχει κατηγορήσει την Ταϊβάν ότι «έκλεψε» τη βιομηχανία μικροτσίπ των ΗΠΑ και έχει επιβάλει δασμούς στο νησί, προκαλώντας ανησυχία στην Ταϊπέι.
Ο Σι αναμένεται να επιδιώξει αλλαγές στη διατύπωση της αμερικανικής πολιτικής. Ειδικότερα, θα ζητήσει οι ΗΠΑ να μετακινηθούν από τη θέση ότι «δεν υποστηρίζουν» την ανεξαρτησία της Ταϊβάν σε μια πιο ενεργή διατύπωση, ότι «αντιτίθενται» σε αυτή. Θα επιδιώξει, επίσης, να αντικατασταθεί η αναφορά σε «ειρηνική επίλυση» με τον όρο «ειρηνική επανένωση».
Ακόμη και μικρές αλλαγές στη διατύπωση θεωρούνται στο Πεκίνο σημαντική ψυχολογική νίκη, που θα μπορούσε να ενισχύσει την αντίληψη ότι η επανένωση είναι αναπόφευκτη. Ο Σι, ωστόσο, δεν επιδιώκει να εμπλέξει τον Τραμπ σε διαπραγματεύσεις για το μέλλον της Ταϊβάν.
Η προσέγγιση του Τραμπ αντανακλά μια πιο συναλλακτική λογική. Μετά την ένταση της πρώτης του θητείας, η επαναπροσέγγιση με την Κίνα συνδέεται με την ανάγκη διαχείρισης κρίσιμων ζητημάτων, όπως οι σπάνιες γαίες και το εμπόριο. Σε αυτό το πλαίσιο, ο Λευκός Οίκος ανέστειλε πακέτο πώλησης όπλων ύψους 13 δισ. δολαρίων προς την Ταϊβάν, ώστε να μην επηρεαστεί αρνητικά η επικείμενη συνάντηση. Η απόφαση ελήφθη μετά από σχετική επισήμανση του Σι προς τον Τραμπ.
Η κατάσταση αντιστρέφει την εικόνα του 2016, όταν το Πεκίνο ανησυχούσε ότι ο Τραμπ θα αμφισβητούσε την πολιτική της «Μίας Κίνας». Σήμερα, οι ανησυχίες έχουν μεταφερθεί στην Ταϊπέι, όπου αναλυτές επισημαίνουν ότι η αβεβαιότητα αναφορικά με την αμερικανική στάση αποδυναμώνει τον ρόλο των ΗΠΑ ως εγγυητή της ισορροπίας.
Οι αλλαγές στη ρητορική και στα στρατηγικά έγγραφα των ΗΠΑ, όπως η Εθνική Στρατηγική Ασφαλείας, έχουν εντείνει αυτή την αβεβαιότητα. Παρά τις διαβεβαιώσεις ότι η αποτρεπτική ισχύς παραμένει, η απουσία σαφών διατυπώσεων δημιουργεί νέα δεδομένα.
Για την Κίνα, αυτή η συγκυρία θεωρείται ευκαιρία. Ο Σι έχει θέσει την επανένωση της Ταϊβάν στο επίκεντρο της στρατηγικής του και, εν μέσω οικονομικών πιέσεων, επιδιώκει πρόοδο πριν από το επόμενο συνέδριο του Κόμματος το 2027. Την ίδια στιγμή, το Πεκίνο εντείνει τη στρατιωτική πίεση, με σχεδόν καθημερινές παραβιάσεις της ζώνης αεράμυνας της Ταϊβάν και αμφισβήτηση της άτυπης γραμμής στο Στενό της Ταϊβάν.
Το ζήτημα της Ταϊβάν βρέθηκε στο τραπέζι και της συνάντησης που είχε ο Τραμπ με τη Γιαπωνέζα πρωθυπουργό Σανάε Τακαΐτσι, η οποία είχε ήδη προειδοποιήσει ότι μια κινεζική επίθεση στο νησί θα συνιστούσε «απειλή για την επιβίωση» της Ιαπωνίας. Ο Τραμπ ανέφερε, από την πλευρά του, ότι η Ιαπωνία έχει «λίγο πιο έντονη σχέση» με την Κίνα και ότι ο ίδιος «πρόκειται να επαινέσει την Ιαπωνία όταν θα βρίσκεται στην Κίνα». Οι ηγέτες ΗΠΑ και Ιαπωνίας κατέληξαν σε ένα κείμενο στο οποίο δηλώνεται ότι «αντιτίθενται σε κάθε μονομερή αλλαγή του στάτους κβο, συμπεριλαμβανομένης της χρήσης βίας ή εξαναγκασμού», μια διατύπωση που υποδηλώνει ότι οι βασικοί μηχανισμοί της συμμαχίας ΗΠΑ – Ιαπωνίας εξακολουθούν να λειτουργούν αποτρεπτικά έναντι της Κίνας.
Ωστόσο, τόσο στο Τόκιο όσο και στην Ταϊπέι παραμένει η ανησυχία ότι αυτή η ευθυγράμμιση εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τις επόμενες κινήσεις και τις διαπραγματευτικές επιλογές του ίδιου του Τραμπ.
Πηγή: Wall Street Journal
