Κρίσιμη αναδεικνύεται η σημερινή ψηφοφορία στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τον κανονισμό των επιστροφών παράτυπων μεταναστών, καθώς αφορά ουσιαστικές αλλαγές στο περιεχόμενο της μεταναστευτικής πολιτικής, ενώ προκαλεί έντονες πολιτικές αντιπαραθέσεις στο εσωτερικό της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Στο επίκεντρο βρίσκεται η πρόταση της Κομισιόν, η οποία προβλέπει επιτάχυνση και ενίσχυση των διαδικασιών επιστροφής για αιτούντες άσυλο των οποίων οι αιτήσεις έχουν απορριφθεί. Μεταξύ άλλων, δίνεται στα κράτη-μέλη μεγαλύτερη ευχέρεια για επιχειρήσεις εντοπισμού και ελέγχου μεταναστών, ενώ εισάγεται η δυνατότητα δημιουργίας των λεγόμενων «κόμβων επιστροφών» (return hubs) σε τρίτες χώρες — ακόμη και σε χώρες με τις οποίες οι ενδιαφερόμενοι δεν έχουν άμεση σύνδεση.
Η σημασία της ψηφοφορίας είναι διττή: από τη μία πλευρά, το αποτέλεσμα θα καθορίσει τη διαπραγματευτική θέση του Κοινοβουλίου ενόψει των τελικών διαπραγματεύσεων με τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. Από την άλλη, αποτελεί «βαρόμετρο» για τις νέες πολιτικές ισορροπίες στην Ευρώπη, ιδίως γύρω από το μεταναστευτικό.
Η «παρέμβαση» του κεντροδεξιού Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος, το οποίο προώθησε δική του εκδοχή του κειμένου σε συνεργασία με ακροδεξιές ομάδες εντός του Κοινοβουλίου, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στα φιλοευρωπαϊκά κόμματα, που μαζί με το ΕΛΚ έχουν «σφυρηλατήσει» τον συνασπισμό, που εξέλεξε και την πρόεδρο της Κομισιόν και διατηρούν τη λεγόμενη «ζώνη ασφαλείας» (cordon sanitaire) εναντίον των ακροδεξιών κομμάτων.
Οι επικριτές —μεταξύ των οποίων οι Σοσιαλιστές, οι Πράσινοι και η Αριστερά— καταγγέλλουν, πάντως, ότι οι προτεινόμενες ρυθμίσεις υπονομεύουν θεμελιώδεις εγγυήσεις, ιδίως για τα παιδιά, και ανοίγουν τον δρόμο για παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Επισημαίνουν ότι η μεταφορά αιτούντων άσυλο σε τρίτες χώρες, όπου η Ε.Ε δεν έχει δικαιοδοσία, ενέχει σοβαρούς κινδύνους.
Παρόμοιες ανησυχίες έχουν διατυπωθεί και από το Συμβούλιο της Ευρώπης, καθώς και από οργανώσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων.
Από την άλλη πλευρά, υποστηρικτές της πρότασης θεωρούν ότι πρόκειται για αναγκαίο βήμα, ώστε να καταστεί η μεταναστευτική πολιτική πιο αποτελεσματική και να περιοριστεί η επιρροή της ακροδεξιάς. Υπογραμμίζουν ότι η αδυναμία επιστροφής απορριφθέντων αιτούντων άσυλο υπονομεύει τη συνολική αξιοπιστία του συστήματος.
Με βάση τους κοινοβουλευτικούς συσχετισμούς, θεωρείται πιθανό ότι η πρόταση θα εγκριθεί με άνετη πλειοψηφία, ενώ η προσπάθεια των προοδευτικών ομάδων να «μπλοκάρουν» τη διαδικασία αναμένεται να αποτύχει.
Εφόσον αυτό επιβεβαιωθεί, οι διαπραγματεύσεις με το Συμβούλιο της Ε.Ε., δηλαδή τα κράτη – μέλη θα ξεκινήσουν άμεσα, ανοίγοντας τον δρόμο για την τελική διαμόρφωση ενός κανονισμού, που αναμένεται να επηρεάσει καθοριστικά την ευρωπαϊκή πολιτική επιστροφών τα επόμενα χρόνια.
