Εννέα μήνες μετά την υπογραφή της εμπορικής συμφωνίας μεταξύ Ευρωπαϊκής Ενωσης και ΗΠΑ τον περασμένο Ιούλιο, το Ευρωκοινοβούλιο καλείται σήμερα να την εγκρίνει, στη «σκιά» ενός νέου γεωπολιτικού σκηνικού και της διατήρησης της έντασης μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού, μετά τη συνεχιζόμενη άρνηση των Ευρωπαίων να συνδράμουν στο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, κατ’ απαίτηση του Ντόναλντ Τραμπ.
Στον «πυρήνα», πάντως, της εμπορικής συμφωνίας βρίσκεται ένας συμβιβασμός: οι ΗΠΑ διατηρούν δασμούς έως και 15% στις περισσότερες ευρωπαϊκές εξαγωγές, ενώ η Ε.Ε δεσμεύεται να καταργήσει τους δικούς της δασμούς σε αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα και σε ορισμένα αγροτικά αγαθά. Η αρχική στόχευση ήταν να αποφευχθεί μια ακόμη πιο επιθετική πολιτική δασμών από την Ουάσιγκτον, η οποία είχε απειλήσει ακόμη και με επιβολή 30%.
Ωστόσο, το διακύβευμα ξεπερνά κατά πολύ τους αριθμούς. Η συμφωνία θεωρείται από πολλούς ευρωβουλευτές άνιση, καθώς επιβαρύνει περισσότερο τις ευρωπαϊκές εξαγωγές, ενώ την ίδια στιγμή οι ΗΠΑ δεν έχουν ακόμη εφαρμόσει πλήρως τις δεσμεύσεις τους.
Επιπλέον, η πρόσφατη απόφαση του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ, που περιορίζει τις εξουσίες της αμερικανικής κυβέρνησης στην επιβολή δασμών, έχει δημιουργήσει νομική αβεβαιότητα, καθιστώντας το πλαίσιο της συμφωνίας ακόμη πιο εύθραυστο.
Η ψηφοφορία έχει ήδη αναβληθεί δύο φορές, καθώς δεν το επέτρεπαν οι συνθήκες, αρχικά λόγω της έντασης στις σχέσεις Ε.Ε. – ΗΠΑ με επίκεντρο τη Γροιλανδία, και τη δεύτερη φορά λόγω της ακυρωτικής απόφασης του Ανώτατου Δικαστηρίου των ΗΠΑ.
Τα «στρατόπεδα»
Παρά τις ενστάσεις, όμως, η πλειοψηφία του Ευρωκοινοβουλίου αναμένεται να υπερψηφίσει τη συμφωνία. Οι μεγάλες πολιτικές ομάδες, με αιχμή του δόρατος το κεντροδεξιό Ευρωπαϊκό Λαϊκό Κόμμα, υποστηρίζουν ότι η έγκριση αποτελεί αναγκαία επιλογή για τη διασφάλιση μιας στοιχειώδους προβλεψιμότητας στις σχέσεις με τις ΗΠΑ. Σε ένα περιβάλλον διεθνούς αστάθειας, η αποφυγή μιας εμπορικής σύγκρουσης θεωρείται για τη φιλοευρωπαϊκή πλειοψηφία προτεραιότητα, ακόμη και αν το τίμημα είναι μια λιγότερο ευνοϊκή συμφωνία.
Αντίθετα, κόμματα της Ακρας Δεξιάς, όπως η γαλλική Εθνική Συσπείρωση, έχουν δηλώσει ότι θα καταψηφίσουν τη συμφωνία, καταγγέλλοντάς την ως επιζήμια για τα ευρωπαϊκά συμφέροντα. Αλλες πολιτικές δυνάμεις, όπως το ουγγρικό κυβερνών κόμμα του Βίκτορ Ορμπαν, Fidesz, εμφανίζονται διχασμένες ή επιφυλακτικές.
Παρά τις διαφοροποιήσεις αυτές, η τελική έκβαση της ψηφοφορίας δεν φαίνεται να τίθεται εν αμφιβόλω, καθώς η παραδοσιακή φιλοευρωπαϊκή πλειοψηφία αναμένεται να εξασφαλίσει την έγκριση.
Το παράδοξο πολιτικά είναι, ωστόσο, πως τα κόμματα που είθισται να στηρίζουν το MAGA κίνημα και ο ίδιος ο Τραμπ, θα καταψηφίσουν τη συμφωνία, που ουσιαστικά επιδιώκει να αποφευχθεί μια νέα σύγκρουση μεταξύ των δύο πλευρών του Ατλαντικού.
Σε κάθε περίπτωση, το Ευρωκοινοβούλιο επιχειρεί να θέσει όρους.
Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται:
- μια «ρήτρα έναρξης», σύμφωνα με την οποία η Ε.Ε. θα προχωρήσει στην άρση των δασμών μόνο εφόσον οι ΗΠΑ εφαρμόσουν πλήρως τις δικές τους δεσμεύσεις,
- καθώς και μια «ρήτρα λήξης», που προβλέπει την αυτόματη εκπνοή της συμφωνίας το 2028, εάν δεν ανανεωθεί.
- Επιπλέον, διατηρείται το δικαίωμα αναστολής της εφαρμογής σε περίπτωση επιβολής νέων αμερικανικών δασμών.
Οι αμερικανικές πιέσεις και το δίλημμα
Την ίδια στιγμή, η Ουάσιγκτον ασκεί έντονες πιέσεις για την έγκριση της συμφωνίας, προειδοποιώντας ότι ενδεχόμενη απόρριψή της θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέα εμπορικά αντίποινα.
Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η σύνδεση της συμφωνίας με την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς οι ΗΠΑ αφήνουν να εννοηθεί ότι η πρόσβαση σε ευνοϊκούς όρους προμήθειας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) θα μπορούσε να επηρεαστεί.
Και η σημερινή ψηφοφορία αντανακλά ένα ευρύτερο δίλημμα για την Ε.Ε: την επιλογή δηλαδή μεταξύ μιας ατελούς αλλά λειτουργικής συμφωνίας και της αβεβαιότητας μιας ενδεχόμενης σύγκρουσης με έναν κρίσιμο εταίρο, εφόσον η Ευρώπη παραμένει ακόμα εξαρτημένη σε μεγάλο βαθμό από τις ΗΠΑ.
Ωστόσο, όλα δείχνουν ότι οι ευρωβουλευτές θα επιλέξουν τον δρόμο του πραγματισμού, εγκρίνοντας τη συμφωνία – έστω και με επιφυλάξεις.
