Σε μια περίοδο αυξανόμενων γεωπολιτικών εντάσεων και ανακατατάξεων στο παγκόσμιο εμπόριο, η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρά αποφασιστικά στην ενίσχυση των διεθνών της συμμαχιών. Η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν κατέληξε πριν από λίγες ώρες σε συμφωνία ελεύθερου εμπορίου με τον πρωθυπουργό της Αυστραλίας Άντονι Αλμπανέζε, σηματοδοτώντας μια ακόμη σημαντική (εμπορική) νίκη για τις Βρυξέλλες.
Η συμφωνία προβλέπει την κατάργηση σχεδόν όλων των δασμών στα ευρωπαϊκά προϊόντα, με την Επιτροπή να εκτιμά ότι θα εξοικονομηθούν περίπου 1 δισ. ευρώ ετησίως για τους εξαγωγείς. Παράλληλα, οι εξαγωγές της Ε.Ε προς την Αυστραλία αναμένεται να αυξηθούν έως και κατά 33% την επόμενη δεκαετία.
«Η Ε.Ε και η Αυστραλία μπορεί να βρίσκονται γεωγραφικά μακριά, αλλά δεν θα μπορούσαμε να είμαστε πιο κοντά στον τρόπο που βλέπουμε τον κόσμο» τόνισε η φον ντερ Λάιεν, προσθέτοντας: «Με αυτές τις δυναμικές νέες συνεργασίες στην ασφάλεια και την άμυνα, καθώς και στο εμπόριο, ερχόμαστε ακόμη πιο κοντά».
Η συμφωνία καλύπτει ένα ευρύ φάσμα τομέων, με σημαντικά οφέλη να αναμένονται για τα γαλακτοκομικά προϊόντα (έως +48%), την αυτοκινητοβιομηχανία (+52%) και τα χημικά (+20%). Οι δασμοί θα μηδενιστούν σταδιακά για προϊόντα όπως το τυρί (εντός τριών ετών), το κρασί, η σοκολάτα και τα επεξεργασμένα τρόφιμα.
Ωστόσο, η γεωργία αποτέλεσε και πάλι «σημείο» τριβής. Ιδιαίτερα ευαίσθητο αποδείχθηκε το ζήτημα του βοδινού και του πρόβειου κρέατος, που είχε οδηγήσει σε κατάρρευση των διαπραγματεύσεων το 2023.
Τελικά, συμφωνήθηκαν ποσοστώσεις 30.600 τόνων για το βοδινό και 25.000 τόνων για το πρόβειο κρέας ετησίως, ενώ προβλέπεται και μηχανισμός προστασίας για την ευρωπαϊκή αγορά σε περίπτωση αιφνίδιας αύξησης εισαγωγών.
Πρόσβαση σε κρίσιμες πρώτες ύλες
Την ίδια στιγμή, η συμφωνία ανοίγει την πρόσβαση της ΕΕ σε κρίσιμες πρώτες ύλες όπως το λίθιο, το μαγγάνιο και το αλουμίνιο — πόροι ζωτικής σημασίας για την ενεργειακή μετάβαση και τη βιομηχανική ανταγωνιστικότητα της Ευρώπης.
Σε αντάλλαγμα, η Ε.Ε προχώρησε σε παραχωρήσεις, όπως η μη κατάργηση του φόρου πολυτελών αυτοκινήτων στην Αυστραλία, αν και το 75% των ευρωπαϊκών ηλεκτρικών οχημάτων θα εξαιρεθεί.
Η συμφωνία δεν περιορίζεται, ωστόσο, στο εμπόριο. Παράλληλα, ανακοινώθηκε νέα εταιρική σχέση ασφάλειας και άμυνας μεταξύ Ε.Ε και Αυστραλίας, που περιλαμβάνει συνεργασία σε κυβερνοαπειλές, ανταλλαγή πληροφοριών και κοινές ασκήσεις.
«Πέρα από το εμπόριο βοδινού και κριθαριού, ενώνουμε τις δυνάμεις μας και στον τομέα της ασφάλειας», δήλωσε η Κάγια Κάλλας. «Η Αυστραλία και η Ευρώπη μπορεί να χωρίζονται από ωκεανούς, αλλά η ασφάλειά μας είναι αδιαίρετη».
Γεωστρατηγική σημασία
Η νέα αυτή συμφωνία εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική της Ε.Ε για διαφοροποίηση των εμπορικών της σχέσεων, ιδιαίτερα μετά την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο το 2025. Όπως σημειώνουν ευρωπαϊκές πηγές, οι εμπορικές συμφωνίες αποκτούν πλέον αυξημένη γεωστρατηγική σημασία.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ε.Ε έχει ήδη συνάψει συμφωνίες με χώρες όπως το Μεξικό, η Ελβετία και η Ινδονησία, ενώ η συμφωνία με τη Mercosur αναμένεται να τεθεί προσωρινά σε ισχύ την 1η Μαΐου, παρά τις νομικές προκλήσεις στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο.
«Σήμερα είναι ένα σημαντικό βήμα για να αποδείξουμε την αξιοπιστία μας ως κορυφαίος εμπορικός εταίρος», δήλωσε ο επίτροπος Εμπορίου Μάρος Σέφτσοβιτς, υπογραμμίζοντας ότι προτεραιότητα πλέον είναι η μετατροπή των συμφωνιών σε απτά αποτελέσματα.
Οι φιλοδοξίες της Ε.Ε δεν σταματούν εδώ. Διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη με χώρες της Ασίας και της Αφρικής, όπως οι Φιλιππίνες, η Ταϊλάνδη, η Μαλαισία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και κράτη της Ανατολικής και Νότιας Αφρικής.
Προειδοποιήσεις από ΗΠΑ
Ωστόσο, το διεθνές περιβάλλον παραμένει ασταθές. Οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν ήδη προειδοποιήσει ότι ενδέχεται να περιορίσουν τις εξαγωγές υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προς την Ευρώπη, εάν δεν αρθούν οι δασμοί σε αμερικανικά προϊόντα.
«Δεν γνωρίζω τι θα συμβεί με την ενέργεια αν δεν επικυρωθεί η συμφωνία… Αν δεν εφαρμοστεί, θα επιστρέψουμε στο σημείο μηδέν», δήλωσε στους Financial Times ο Αμερικανός πρέσβης στην Ε.Ε Άντριου Πάζντερ.
Μέσα σε αυτό το σύνθετο σκηνικό, η συμφωνία Ε.Ε–Αυστραλίας αναδεικνύεται ως ένα ακόμη κομμάτι στο παζλ της νέας ευρωπαϊκής στρατηγικής: μια προσπάθεια να ενισχυθεί η οικονομική ανθεκτικότητα, να διασφαλιστούν κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού και να εδραιωθεί η θέση της Ευρώπης σε έναν κόσμο αυξανόμενου ανταγωνισμού.
