Καθώς ο πόλεμος στο Ιράν μπαίνει στην τέταρτη εβδομάδα του και οι επιχειρήσεις των ΗΠΑ επικεντρώνονται ολοένα και περισσότερο στις παγκόσμιες ροές ενέργειας, η Τεχεράνη απορρίπτει τις προσπάθειες να βρεθεί μια διπλωματική διέξοδος από τη σύγκρουση που ξεκίνησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, σύμφωνα με αξιωματούχους που επικαλείται η Washington Post.
Αντίθετα, εντείνει τις επιθέσεις εναντίον των γειτόνων της, ποντάροντας στο ότι μπορεί να αυξήσει τον οικονομικό αντίκτυπο παγκοσμίως πιο γρήγορα απ’ ό,τι μπορεί η κυβέρνηση Τραμπ να τον μετριάσει με στρατιωτική ισχύ, σύμφωνα με έναν Ιρανό διπλωμάτη, δύο Ευρωπαίους διπλωμάτες που υπηρετούν στην περιοχή και έναν ανώτερο Αραβα αξιωματούχο, που δεν κατονομάζονται.
Η απροθυμία του Ιράν να υποκύψει συνδέεται με τον έλεγχο που ασκεί στα Στενά του Ορμούζ, απ’ όπου διέρχεται περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων μεταφορών καυσίμων, και τα οποία η Τεχεράνη έχει σε μεγάλο βαθμό κλείσει, προκαλώντας αναταράξεις στις αγορές ενέργειας. Ο Ντόναλντ Τραμπ έδωσε το Σάββατο τελεσίγραφο 48 ωρών στο Ιράν να ανοίξει ξανά το κρίσιμο πέρασμα, απειλώντας ότι θα «εξαλείψει» τις ενεργειακές υποδομές της χώρας αν δεν συμμορφωθεί.
Με το μερικό κλείσιμο των Στενών, το Ιράν επιδιώκει «να κάνει αυτή την επίθεση εξαιρετικά δαπανηρή για τους επιτιθέμενους», είπε ο Ιρανός διπλωμάτης. «Είμαστε μόνοι απέναντι στη μεγαλύτερη στρατιωτική υπερδύναμη της ιστορίας», πρόσθεσε.
Οι ηγέτες του Ιράν βλέπουν την ικανότητά τους να ελέγχουν τα Στενά του Ορμούζ και να αντέχουν στις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ ως μια βραχυπρόθεσμη νίκη, ανέφεραν από την πλευρά τους ο Αραβας αξιωματούχος και οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες. Ωστόσο, καθώς ο πόλεμος διευρύνεται και κρίσιμες υποδομές απειλούνται όλο και περισσότερο, η ηγεσία της χώρας ανησυχεί βαθιά για το κατά πόσο θα μπορέσει να ανακάμψει μακροπρόθεσμα.
«Οσο το καθεστώς παραμένει, μπορούν να δημιουργούν τρόμο στην περιοχή και να ταράζουν τις διεθνείς αγορές μέσω των τιμών πετρελαίου και φυσικού αερίου. Ναι, αυτό θεωρούν νίκη», είπε ένας από τους Ευρωπαίους διπλωμάτες που εδρεύει στον Περσικό Κόλπο. «Δεν νιώθουν καμία πίεση να διαπραγματευτούν».
Μέχρι στιγμής, οι οικονομικές επιπτώσεις της σύγκρουσης για τις ΗΠΑ και τους Ευρωπαίους συμμάχους τους είναι «μέτριες», σύμφωνα με τον ίδιο διπλωμάτη, και δεν έχουν φτάσει σε επίπεδο που θα αύξανε την πίεση για συνομιλίες από την πλευρά των ΗΠΑ. Ωστόσο, η άνοδος των τιμών ενέργειας προκαλεί ανησυχία στην Ουάσιγκτον.
Πριν ο Τραμπ δώσει το τελεσίγραφο των 48 ωρών για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, το Πεντάγωνο ενίσχυε τις επιχειρήσεις γύρω από το κρίσιμο αυτό πέρασμα, αυξάνοντας τις αεροπορικές επιδρομές και αναπτύσσοντας επιπλέον επιθετικά ελικόπτερα στην περιοχή. Το άνοιγμα των Στενών με τη χρήση βίας απαιτεί την εξουδετέρωση ιρανικών θέσεων ώστε αμερικανικά πολεμικά πλοία να μπορούν να συνοδεύουν δεξαμενόπλοια.
Το Υπουργείο Οικονομικών των ΗΠΑ επιχείρησε την Παρασκευή να ηρεμήσει τις αγορές ενέργειας, χαλαρώνοντας τις κυρώσεις στο ιρανικό αργό πετρέλαιο που είχε ήδη φορτωθεί σε πλοία.
Αξιωματούχοι από το Κατάρ και το Ομάν άρχισαν την περασμένη εβδομάδα να επικοινωνούν με το Ιράν για πιθανή κατάπαυση του πυρός, αφού εκτίμησαν ότι ακόμη και η συντριπτική στρατιωτική ισχύς των ΗΠΑ και του Ισραήλ δεν θα μπορούσε να ανατρέψει την ιρανική κυβέρνηση στο άμεσο μέλλον. Το Ιράν απάντησε ότι θα συζητήσει μόνο αν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ σταματήσουν πρώτα τις επιθέσεις.
«Το Ιράν δεν είναι διατεθειμένο για μια πρόωρη κατάπαυση του πυρός όπως στον πόλεμο των 12 ημερών», δήλωσε ο Ιρανός διπλωμάτης, αναφερόμενος στη σύγκρουση του περασμένου έτους. Αυτή τη φορά, είπε, η Τεχεράνη δεν θα σταματήσει επιθέσεις κατά αμερικανικών συμφερόντων αν η Ουάσινγκτον δεν αποδεχθεί μια σειρά εγγυήσεων «μη επίθεσης», συμπεριλαμβανομένης οικονομικής αποζημίωσης για τις ζημιές του πολέμου — κάτι που θεωρεί απαραίτητο για να αποτραπεί νέα επίθεση από το Ισραήλ και τις ΗΠΑ.
Ο διπλωμάτης κάλεσε τον Τραμπ να τερματίσει τον πόλεμο πριν κλιμακωθεί περαιτέρω. «Αυτή είναι μόνο η αρχή του να βαλτώσουν οι ΗΠΑ», είπε. «Δεν υπάρχει άλλη διέξοδος».
Οι ΗΠΑ και το Ισραήλ έχουν πλήξει πάνω από 15.000 στόχους σε όλο το Ιράν, σύμφωνα με το Πεντάγωνο. Οι επιθέσεις έχουν καταστρέψει στρατιωτικές υποδομές, δημόσια κτίρια και έχουν εξουδετερώσει ανώτερα στελέχη της ηγεσίας. Το ιρανικό Υπουργείο Υγείας αναφέρει ότι περισσότεροι από 1.200 άμαχοι έχουν σκοτωθεί, ανάμεσά τους και παιδιά κατά την επίθεση στο σχολείο που στοίχισε τη ζωή σε τουλάχιστον 160 άτομα.
Μόνο την περασμένη εβδομάδα, ισραηλινά πλήγματα σκότωσαν τέσσερις υψηλόβαθμους Ιρανούς αξιωματούχους, μεταξύ των οποίων τον Αλί Λαριτζανί, γραμματέα του Ανώτατου Συμβουλίου Εθνικής Ασφάλειας, και τον εκπρόσωπο των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, Αλί Μοχάμεντ Ναϊνί.
Η σύγκρουση επεκτάθηκε και σε ενεργειακές υποδομές της περιοχής. Το Ιράν αντέδρασε σε επίθεση στο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars εξαπολύοντας πλήγματα σε Κατάρ, Σαουδική Αραβία και Κουβέιτ, προκαλώντας ζημιές δισεκατομμυρίων σε εγκατάσταση φυσικού αερίου στο Κατάρ, σύμφωνα με τοπικές αρχές.
«Εξακολουθούμε να κινούμαστε σε τροχιά κλιμάκωσης», δήλωσε ο Αλαν Αιρ, ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής και πρώην αξιωματούχος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Οι ηγέτες του Ιράν πιστεύουν ότι, προκαλώντας οικονομικό πλήγμα, μπορούν να αναγκάσουν τον Τραμπ να υποχωρήσει.
Οι διαδοχικές δολοφονίες ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων φαίνεται επίσης να αποθαρρύνουν την Τεχεράνη από συνομιλίες, σύμφωνα με έναν Ευρωπαίο αξιωματούχο που είχε υπηρετήσει στο Ιράν. Ειδικά η δολοφονία του Λαριτζανί θεωρείται πλήγμα για την προοπτική διαλόγου, καθώς ήταν από τους λίγους που μπορούσαν να επικοινωνήσουν αποτελεσματικά με τη Δύση.
Για χρόνια, ο Λαριτζανί διατηρούσε παρασκηνιακό δίαυλο επικοινωνίας με τις ΗΠΑ μέσω Ευρώπης, ενώ πριν από τον θάνατό του φέρεται να αναζητούσε τρόπους, μέσω Μόσχας, να έρθει σε επαφή με την κυβέρνηση Τραμπ.
Οι δολοφονίες αυτές αποτελούν «δοκιμασία αντοχής ενός συστήματος που έχει σχεδιαστεί να επιβιώνει πέρα από συγκεκριμένα πρόσωπα», είπε ο αξιωματούχος. Βραχυπρόθεσμα προκαλούν ανησυχία στην ιρανική ελίτ, αλλά «μακροπρόθεσμα ενισχύουν την αδιαλλαξία».
Μηνύματα αντίστασης κυριάρχησαν και στις δηλώσεις των Ιρανών ηγετών για το περσικό νέο έτος την περασμένη Παρασκευή. Εξέφρασαν στήριξη στις οικογένειες των θυμάτων, αλλά υποσχέθηκαν και ότι οι εχθροί του Ιράν θα ηττηθούν.
Την παραμονή της γιορτής, τα κρατικά μέσα ανακοίνωσαν τρεις εκτελέσεις — από τις πρώτες που αναγνωρίστηκαν επίσημα από τότε που ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι είχε αποτρέψει εκατοντάδες με απειλές στρατιωτικής δράσης τον Ιανουάριο.
Μεταξύ των εκτελεσθέντων ήταν ο 19χρονος Σάλεχ Μοχαμάντι, μέλος της εθνικής ομάδας πάλης, ο οποίος κατηγορήθηκε ότι επιτέθηκε σε αστυνομικούς κατά τη διάρκεια των φετινών διαδηλώσεων — στις οποίες το Ιράν απάντησε με ακραία βία, σκοτώνοντας χιλιάδες.
«Το νέο έτος θα είναι χρονιά ισχυρού πλήγματος στους εχθρούς του Ιράν», δήλωσε ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, υποσχόμενος ότι η χώρα «θα βγει από αυτές τις καταιγίδες με περηφάνια και πιο δυνατή».
Ο νέος ανώτατος ηγέτης του Ιράν, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, εξέδωσε γραπτή δήλωση την Παρασκευή. Δεν έχει εμφανιστεί δημόσια από την αρχή του πολέμου και, σύμφωνα με εκτιμήσεις των αμερικανικών υπηρεσιών πληροφοριών, έχει τραυματιστεί σοβαρά σε πλήγμα που σκότωσε τον πατέρα του.
Πίσω από τη δημόσια ρητορική, η ιρανική ηγεσία αντιμετωπίζει έντονες ανησυχίες για το μακροπρόθεσμο κόστος του πολέμου, δήλωσε ο Ρεουέλ Μαρκ Γκερέχτ, πρώην αξιωματούχος πληροφοριών των ΗΠΑ.
«Σκέφτονται συνεχώς την εσωτερική πολιτική και γνωρίζουν τη δυσαρέσκεια εναντίον τους», είπε, αναφερόμενος στις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις των τελευταίων ετών. «Σε έναν μακρύ πόλεμο, στο τέλος σχεδόν τίποτα δεν θα λειτουργεί στο Ιράν», συνέχισε. Οι τεράστιες καταστροφές από χιλιάδες αεροπορικά πλήγματα θα μειώσουν την ικανότητα της κυβέρνησης να αντιμετωπίσει τα υπάρχοντα προβλήματα και μπορεί να πυροδοτήσουν νέα κύματα λαϊκής αναταραχής.
«Οι πιο κρίσιμες στιγμές δεν είναι όταν δέχονται πλήγματα και καλούνται να τα αντιμετωπίσουν, αλλά όταν αυτά σταματήσουν», κατέληξε.
Washington Post
