Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι επέστρεψε στο Παρίσι. Παραμένει ο εαυτός του. Σταθερός, με νευρικό σύστημα ανθεκτικό και «πυρίμαχο» απέναντι σε κάθε δοκιμασία. Ποτέ δεν μου έδωσε την αίσθηση πως είναι εξαντλημένος, κάτι που ομολογώ ότι συνεχίζει να με εκπλήσσει.
Είναι ευτυχής, μου λέει, για τη συνάντηση που είχε με τον πρόεδρο Μακρόν, ο οποίος αποδεικνύεται με το πέρας του χρόνου ότι είναι ο πιο πιστός από τους συμμάχους του Κιέβου.
Η συζήτησή μας αρχίζει με ηχηρά γέλια. Θυμάστε, με ρωτάει, τη στιγμή εκείνη στο Οβάλ Γραφείο, όταν ο Τραμπ μού είπε: «Δεν έχετε καλά χαρτιά στο χέρι σας για πόκερ». Βέβαια και τη θυμάμαι! Βρισκόμουν τότε στο μέτωπο του Ποκρόφσκ, συνοδεύοντας μονάδα της 117ης Μηχανοκίνητης Ταξιαρχίας και είδα εκεί σκληροτράχηλους άνδρες, μαθημένους σε κάθε κακουχία, να κλαίνε μπροστά στις οθόνες των τηλεφώνων τους με το θέαμα αυτού του πρόστυχου ανθρώπου να προσπαθεί να εξευτελίσει τον πρόεδρό τους.
Ε, λοιπόν, συνεχίζει ο Ζελένσκι, έκτοτε οι συνθήκες άλλαξαν ριζικά μετά το ξέσπασμα του πολέμου στο Ιράν και τη βροχή drones που πλήττουν τη Μέση Ανατολή. Εξαφνα, η αμερικανική κυβέρνηση αποφασίζει ότι οι Ουκρανοί έγιναν, εκόντες άκοντες, οι παγκόσμιοι πρωταθλητές της κατασκευής, εκτόξευσης και αναχαίτισης των νέων αυτών όπλων. Ο Λευκός Οίκος θυμήθηκε επίσης εκείνες τις ημέρες του Αυγούστου στην Ουάσιγκτον, όταν ουκρανική αντιπροσωπεία είχε προσκληθεί προκειμένου να προβεί σε επίδειξη της τεχνογνωσίας της, παρουσιάζοντας κατά τύχη προσομοίωση ιρανικής επίθεσης εναντίον του Κατάρ. «Οχι, ευχαριστούμε. Είμαστε η χώρα των Patriot και έχουμε ό,τι μας χρειάζεται», είχε πει τότε το Πεντάγωνο.
Οκτώ μήνες αργότερα, οι περιφερειακοί σύμμαχοι, από τη Σαουδική Αραβία μέχρι την Ιορδανία και το Ισραήλ, ανακαλύπτουν καινούργια εξίσωση: κανείς δεν έχει τη δυνατότητα να εκτοξεύει εσαεί πυραύλους Patriot, κόστους ενός εκατ. δολαρίων το τεμάχιο, εναντίον drones Σαχέντ, που κοστίζουν 10.000 δολάρια το ένα.
Τα κράτη αυτά καλούν λοιπόν την Ουκρανία σε βοήθεια και ο Ζελένσκι, σαν γενναιόδωρος ηγέτης, στέλνει τους ειδικούς του να εκτιμήσουν την κατάσταση και τις κατά τόπους ανάγκες. Ακόμη και όταν κάποιο εμιράτο, προσπαθώντας να φερθεί πονηρά, παρήγγειλε το υλικό χωρίς να συνειδητοποιήσει ότι μόνον οι Ουκρανοί μηχανικοί υπολογιστών γνώριζαν πώς να το χειριστούν, ο Ζελένσκι δήλωσε πάλι παρών και οι ομάδες των ειδικών του βρίσκονταν ήδη καθ’ οδόν! Μια ολόκληρη περιοχή του πλανήτη –που μέχρι χθες αντιμετώπιζε την Ουκρανία σαν σκηνικό ενός μακρινού πολέμου– αντιλήφθηκε ότι εξαρτάται από την ουκρανική αμυντική επιστημονική κατάρτιση.
Λοιπόν, τι έγινε με εκείνο το χαρτί στο πόκερ; Το γνώρισμα της τράπουλας –και αυτό θα όφειλε να το γνωρίζει ο πρόεδρος των ΗΠΑ– είναι ότι τελικά το χαρτί αλλάζει πάντα χέρια. Ετσι, όταν Αθήνα και Σπάρτη επινοούσαν τις φάλαγγες οπλιτών, οι πολίτες-στρατιώτες θριάμβευαν εναντίον των Περσών στον Μαραθώνα. Ή όταν εμφανίσθηκε η πυρίτιδα, και τα έθνη-κράτη έδωσαν τέλος στην αρχαία τέχνη του πολέμου και στην κυριαρχία των αποκλεισμένων στα κάστρα τους φεουδαρχών. Ή όταν αναπτύχθηκαν τα πρώτα πυρηνικά όπλα, που βάθυναν το χάσμα μεταξύ των δυνάμεων που τα διαθέτουν και όσων τα στερούνται.
Βαρόμετρο το κόστος – Κανείς δεν έχει τη δυνατότητα να εκτοξεύει εσαεί πυραύλους Patriot, κόστους ενός εκατ. δολαρίων το τεμάχιο, εναντίον drones Σαχέντ, που κοστίζουν 10.000 δολάρια το ένα.
Αυτό είναι που συμβαίνει σήμερα στον πόλεμο της νέας εποχής, οπότε οι μάχες επιβάλλουν τη γενικευμένη χρήση drones και οι Ουκρανοί ηγούνται αδιαμφισβήτητα, παρότι βρίσκονται με την πλάτη στον τοίχο. Είδα τα τελευταία τέσσερα χρόνια να συντελείται αυτή η μεταβολή. Κινηματογράφησα, στην αρχή του πολέμου, ιδιοφυή νέα παιδιά να κατασκευάζουν σε καλύβες στο δάσος, με έναν τρισδιάστατο εκτυπωτή, το πρώτο τους τέτοιο μηχανικό αρπακτικό.
Αργότερα, οι μηχανολόγοι της Trident, έξω από το Κίεβο, περνώντας σε άλλη κλίμακα, άνοιξαν τον δρόμο σε καθοριστικής σημασίας τεχνολογικές καινοτομίες. Ακόμη πιο αργά, στην περιοχή της Ζαπορίζια, εργαστήρια τα οποία αποσυναρμολογούσαν τα εχθρικά αυτά συστήματα, ερευνούσαν μεθοδικά τα μεταλλικά σπλάχνα τους και αποκάλυπταν ένα προς ένα τα μυστικά τους.
Κινηματογράφησα επίσης, σε καταφύγια και μέσα στα χιόνια, μαζί με τους άνδρες της ταξιαρχίας Χαρτίγια ή με εκείνους της ποιήτριας Οκσάνα Ρουμπάνιακ, τη νέα στρατιά drones να ελέγχει ολόκληρες περιοχές της χώρας, κατατροπώνοντας με ισχνά οικονομικά μέσα τον πανίσχυρο ρωσικό στρατό.
Πριν από τέσσερα χρόνια, οι Ουκρανοί εκλιπαρούσαν κάποιος να σπεύσει σε βοήθειά τους. Ικέτευαν, σύμφωνα με τα λόγια του Ζελένσκι, κάποιος να τους βοηθήσει «να κλείσουν τον ουρανό». Σήμερα, όλα άλλαξαν. Ο Ζελένσκι είναι αυτός που δέχεται ικεσίες. Ο Ζελένσκι είναι αυτός που βρίσκεται στο επίκεντρο ενός νέου προτύπου διεξαγωγής πολέμου και του νέου κόσμου που αυτό προμηνύει.
Στις πεδιάδες αυτές της Ουκρανίας, στην καρδιά μιας πολιορκημένης χώρας, βομβαρδισμένης αλλά επινοητικής όσο καμία άλλη, είναι που γεννήθηκε η στρατιωτική επανάσταση του 21ου αιώνα.
Δεν γνωρίζω αν το Κίεβο θα γίνει τελικά μέλος του ΝΑΤΟ ή όχι. Σε τελική ανάλυση, όμως, αυτό δεν είναι σημαντικό. Γιατί ό,τι ισχύει σήμερα για τη Μέση Ανατολή, μπορεί να ισχύσει αύριο για την Ευρώπη. Και ποιος ξέρει αν, χάρη σε κάποιο ιδιότυπο καπρίτσιο της Ιστορίας, δεν θα είναι ο ουκρανικός στρατός αυτός από τον οποίο θα ζητάμε προστασία.
Ο κ. Μπερνάρ-Ανρί Λεβί είναι συγγραφέας και φιλόσοφος.
