Ο πόλεμος στο Ιράν μπορεί να μονοπωλεί το διεθνές ενδιαφέρον, με τις πολλές και σε ένα βαθμό απρόβλεπτες απολήξεις του, πλην όμως το πολιτικό ρολόι δεν σταματάει να γυρνάει. Γάλλοι και Ιταλοί σπεύδουν στις κάλπες αυτή την Κυριακή καθώς ο Περσικός Κόλπος φλέγεται, προκειμένου να ψηφίσουν επί ζητημάτων τα οποία αναμένεται να επηρεάσουν σημαντικά τόσο τον Εμανουέλ Μακρόν και την πολιτική κληρονομιά του στον δρόμο προς τις γαλλικές προεδρικές εκλογές του 2027, όσο και την Τζόρτζια Μελόνι που επίσης πάει σε εκλογές (βουλευτικές) μέσα στην επόμενη χρονιά.
Μακρόν και Μελόνι διαφέρουν σε πολλά από πολιτικής σκοπιάς. Η σχέση τους, ειδικά μετά το 2022 οπότε η Μελόνι εξελέγη πρωθυπουργός στην Ιταλία, ήταν μια σχέση συγκρατημένης μεν, αλλά αμοιβαίας αντιπάθειας και καχυποψίας. Οι ηγέτες της Γαλλίας και της Ιταλίας διαφέρουν και στο εξής πολύ πρακτικό: ο Γάλλος πρόεδρος δεν θα είναι υποψήφιος στις εκλογές του 2027 αφού έχει ήδη εξαντλήσει το επιτρεπόμενο βάσει Συντάγματος όριο των δύο προεδρικών θητειών, σε αντίθεση με την Ιταλίδα πρωθυπουργό που θα διεκδικήσει εκ νέου την πρωθυπουργία. Αν και ακόμη νέος σε ηλικία, ο 48χρονος Μακρόν οδεύει προς την έξοδο έπειτα από δέκα χρόνια στην προεδρία της Γαλλίας (2017-2027).
Οι Γάλλοι ωστόσο, και μαζί τους η διεθνής κοινότητα, περιμένουν με κομμένη την ανάσα να δουν ποιος μπορεί να τον διαδεχθεί στο Μέγαρο των Ηλυσίων. Θα είναι, άραγε, ένας κεντροδεξιός όπως ο Εντουάρ Φιλίπ, ο οποίος έχει εξαρτήσει την προεδρική του υποψηφιότητα από την επιδιωκόμενη επανεκλογή του στη δημαρχία της Χάβρης, μια επανεκλογή που θα κριθεί αυτή την Κυριακή με τον ίδιο ως φαβορί; Ενας ακροδεξιός όπως ο 30χρονος Ζορντάν Μπαρντελά (ή η Μαρίν Λεπέν εάν το Εφετείο την απαλλάξει στις 7 Ιουλίου από την υπόθεση υπεξαίρεσης δημοσίου χρήματος για την οποία καταδικάστηκε πρωτόδικα, πράγμα δύσκολο); Ή μήπως κάποιος άλλος;
Το πολιτικό διακύβευμα των γαλλικών προεδρικών εκλογών δεν θα είναι μόνο γαλλικό, αλλά και διεθνές, αφού ο όποιος επόμενος πρόεδρος πρόκειται να καθορίσει τις μελλοντικές επιλογές μιας χώρας όπως η Γαλλία, η οποία ξεχωρίζει, μεταξύ άλλων, ως: μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών, μέλος του G7, η ισχυρότερη ευρωπαϊκή πυρηνική δύναμη (είναι ενδεικτικές οι πρόσφατες συζητήσεις περί επέκτασης της γαλλικής πυρηνικής «ομπρέλας» και σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες), η χώρα με τη δεύτερη μεγαλύτερη ΑΟΖ στον κόσμο μετά τις ΗΠΑ, αλλά και μια χώρα με αξιοσημείωτα ισχυρή αμυντική βιομηχανία.
Τα αποτελέσματα αναμένεται να επηρεάσουν το κλίμα ενόψει των προεδρικών εκλογών του 2027 – Μεγάλο ερώτημα ο διάδοχος του Μακρόν.
Ο δεύτερος γύρος των δημοτικών εκλογών που διεξάγεται αυτή την Κυριακή, 22 Μαρτίου, αναμένεται να διαμορφώσει το κλίμα και τις δυναμικές ενόψει των προεδρικών εκλογών της επόμενης χρονιάς στη Γαλλία. Η προεκλογική εκστρατεία για το 2027 αναμένεται, άλλωστε, επί της ουσίας να ξεκινήσει την αμέσως επομένη των δημοτικών εκλογών. Το γαλλικό κομματικό τοπίο, όπως αυτό προέκυψε μέσα από τις πρόωρες βουλευτικές εκλογές του 2024, παραμένει κατακερματισμένο, πράγμα το οποίο επιβεβαιώθηκε από τα ποσοστά του πρώτου γύρου των αυτοδιοικητικών εκλογών την περασμένη Κυριακή.
Ωστόσο, η φύση των επερχόμενων προεδρικών εκλογών, που επικεντρώνονται στην εκλογή μόνο ενός προσώπου, δεν επιτρέπει τον ίδιο βαθμό κατακερματισμού. Αφού λοιπόν δεν μπορούν όλοι να έχουν τους δικούς τους υποψηφίους στην τελική ευθεία για το έπαθλο, το ερώτημα είναι «ποιος θα στηρίξει ποιον». Το εν λόγω ερώτημα πρόκειται να κρίνει την εκλογή δημάρχων σε πολλές γαλλικές πόλεις αυτή την Κυριακή (αφού για τη νίκη θα απαιτηθούν συμπράξεις και μετακινήσεις ψηφοφόρων) και συνάμα, αλλά μέσα σε ένα διαφορετικό πλαίσιο, το αποτέλεσμα των προεδρικών της επόμενης χρονιάς.
Πώς κινούνται τα άκρα
Τα πολιτικά άκρα –της λεπενικής Εθνικής Συσπείρωσης (RN) από τα δεξιά και της μελανσονικής Ανυπότακτης Γαλλίας από τα αριστερά– ενισχύονται, χωρίς όμως να «σαρώνουν» όπως θα ήθελαν. Η Εθνική Συσπείρωση επικράτησε στο Περπινιάν ήδη από τον πρώτο γύρο και μεταβαίνει στον επόμενο διεκδικώντας πρωτιές σε Μασσαλία, Νίκαια και Τουλόν, μεταξύ άλλων. Η Ανυπότακτη Γαλλία, από την άλλη πλευρά, επικράτησε από τον πρώτο γύρο στο Σεν Ντενί και πλέον προχωρεί διεκδικώντας ρόλο ρυθμιστή του τελικού αποτελέσματος σε αρκετές πόλεις.
Στους μεγαλύτερους δήμους της Γαλλίας πάντως το ντέρμπι θα είναι παλαιού δικομματικού τύπου: δηλαδή Ρεπουμπλικανοί εναντίον Σοσιαλιστών. Ειδικότερα, στο Παρίσι ο σοσιαλιστής Εμανουέλ Γκρεγκουάρ, που ήρθε πρώτος την περασμένη Κυριακή, θα κληθεί να αντιμετωπίσει τη ρεπουμπλικανή Ρασιντά Ντατί, η οποία όμως ένωσε τις δυνάμεις της με τον Πιερ-Ιβ Μπουρναζέλ με στόχο να σπάσει την πολυετή κυριαρχία των Σοσιαλιστών στην Πόλη του Φωτός.
Ενδεχόμενο «ναι» ίσως φέρει νέες συνταγματικές αλλαγές
Οι επόμενες ημέρες αναμένεται να είναι κρίσιμες και για την Ιταλίδα πρωθυπουργό Τζόρτζια Μελόνι, η οποία καλεί τους συμπατριώτες της να εγκρίνουν, μέσω δημοψηφίσματος, αλλαγές στη διάρθρωση και στη λειτουργία του ιταλικού δικαστικού συστήματος (και πιο συγκεκριμένα του αυτοδιοικούμενου Ανώτατου Δικαστικού Συμβουλίου –Consiglio Superiore della Magistratura–, η εκλογή των μελών του οποίου μπορεί να αλλάξει). Το σχετικό δημοψήφισμα έχει προγραμματιστεί για το διήμερο 22 και 23 Μαρτίου και, σύμφωνα με τους FT, αποτελεί «το μεγαλύτερο στοίχημα» για τη Μελόνι έπειτα από τριάμισι χρόνια στην πρωθυπουργία.
Η 49χρονη πρωθυπουργός της Ιταλίας έχει βαλθεί να αλλάξει το ιταλικό σύστημα δικαιοσύνης, το οποίο επικρίνει ως «δυσλειτουργικό», «αργό» και «αναποτελεσματικό». Πράγματι, για την ολοκλήρωση της εκδίκασης κατ’ αντιδικίαν αστικών υποθέσεων, οι πρωτόδικες αποφάσεις των οποίων προσβάλλονται, απαιτούνται σήμερα στην Ιταλία κατά μέσον όρο 2.217 ημέρες ή περίπου έξι χρόνια, χρονικό διάστημα μικρότερο μεν από εκείνο των περίπου οκτώ ετών που απαιτούνταν άλλοτε, αλλά σημαντικά μεγαλύτερο από εκείνο των 795 ημερών που είναι ο μέσος όρος σε επίπεδο Ε.Ε. Ωστόσο, ειδικά στην περίπτωση της προωθούμενης από τη Μελόνι δικαστικής μεταρρύθμισης, οι «κακές γλώσσες» βλέπουν κι άλλα, λιγότερο αγνά κίνητρα. Από την άνοδό της στην πρωθυπουργία τον Οκτώβριο του 2022 κι έπειτα, η Τζόρτζια Μελόνι είδε δικαστές να μπλοκάρουν κάποιες από τις επιλογές της, σε σχέση επί παραδείγματι με τα κέντρα κράτησης (ή υποδοχής) αιτούντων άσυλο στην Αλβανία και το αξίας πολλών δισεκατομμυρίων μεγαλεπήβολο πρότζεκτ της γέφυρας που θα συνδέει τη Σικελία με την Καλαβρία. Οταν βρέθηκε αντιμέτωπη με τέτοιου τύπου νομικά εμπόδια, η Ιταλίδα πρωθυπουργός βγήκε στην αντεπίθεση κατηγορώντας τους Ιταλούς δικαστές για «απαράδεκτες παρεμβάσεις» που «προσβάλλουν τη δικαιοδοσία των επιλογών της κυβέρνησης και του κοινοβουλίου».
Για τη δικαστική μεταρρύθμιση που προωθεί η Μελόνι οι «κακές γλώσσες» βλέπουν κι άλλα, λιγότερο αγνά κίνητρα, καθώς οι δικαστές έχουν μπλοκάρει κάποιες από τις επιλογές της.
Οι πολιτικοί αντίπαλοι της Μελόνι κρούουν τώρα τον κώδωνα του κινδύνου, υποστηρίζοντας ότι οι αλλαγές που εκείνη προωθεί πρόκειται να διαβρώσουν την ανεξαρτησία των ελεγκτικών μηχανισμών προς όφελος της πολιτικής εξουσίας. Προχωρώντας παραπέρα, κάποιοι υποστηρίζουν ότι η Μελόνι επιχειρεί να κάνει στην Ιταλία ό,τι έκανε ο Βίκτορ Ορμπαν στην Ουγγαρία όταν έφερε στα μέτρα της δικής του πολιτικής ατζέντας την ουγγρική δικαιοσύνη. Σύμφωνα με τους επικριτές τους, οι προωθούμενες μεταρρυθμίσεις δεν πρόκειται να επιλύσουν τα πραγματικά προβλήματα του δικαστικού συστήματος, όπως ο υπερβολικός φόρτος εργασίας και οι ελλείψεις σε προσωπικό.
Εάν η Μελόνι επικρατήσει εξασφαλίζοντας το «ναι», θα έχει καταγάγει μια σημαντική νίκη πριν από τις βουλευτικές εκλογές του 2027, η οποία μπορεί να την ενθαρρύνει ώστε να προωθήσει κι άλλες συνταγματικές αλλαγές κατά την επόμενη θητεία της, εάν επανεκλεγεί στην πρωθυπουργία. Εάν, από την άλλη πλευρά, βρεθεί αντιμέτωπη με ένα «όχι», τότε θα μιλάμε μάλλον για το πρώτο «χαστούκι» της τρέχουσας πρωθυπουργικής θητείας της. Σύμφωνα πάντως με τις δημοσκοπήσεις, αναμένεται ντέρμπι, με το «όχι» να διατηρεί ελαφρύ προβάδισμα, ενώ το τελικό αποτέλεσμα αναμένεται να κριθεί με απλή πλειοψηφία επί των ψηφισάντων. Σε κάθε περίπτωση, η Μελόνι έχει πάντως ξεκαθαρίσει ότι δεν πρόκειται να παραιτηθεί.
