Σε επιθετικά ανιούσα πορεία οδηγεί τις τιμές των υδρογονανθράκων η ανησυχητική κλιμάκωση του πολέμου στη Μέση Ανατολή, καθώς τις δύο τελευταίες ημέρες τα εκατέρωθεν πλήγματα δεν περιορίζονται πλέον σε περιοχές συνδεδεμένες με τη βιομηχανία του πετρελαίου και του φυσικού αερίου, αλλά κατευθύνονται για πρώτη φορά στις σημαντικότερες μονάδες παραγωγής υδρογονανθράκων του Ιράν και των γειτονικών χωρών του Κόλπου. Απειλούν εν ολίγοις μεγάλο μέρος της παραγωγής των καυσίμων και θα έχουν μακροπρόθεσμες συνέπειες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας και στην παγκόσμια οικονομία.
Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις αναλυτών του κλάδου, τα πλήγματα συνεπάγονται καίριες ελλείψεις φυσικού αερίου για την Ευρώπη και την Ασία, αναλόγως της έκτασης των καταστροφών. Κι ενώ η παγκόσμια ανησυχία αποτυπωνόταν χθες στις αγορές και στις δύο πλευρές του Ατλαντικού που υποχωρούσαν συντονισμένα, η τιμή του Brent κυμαινόταν χθες το βράδυ κοντά στα 113 δολ. το βαρέλι, έχοντας αγγίξει νωρίτερα και τα 119 δολ. Την ίδια στιγμή τα προθεσμιακά συμβόλαια φυσικού αερίου στην Ευρώπη κινούνταν με ιλιγγιώδη άνοδο 35%, έχοντας φθάσει από χθες σε περίπου διπλάσια τιμή από τα προπολεμικά επίπεδα, πάνω από τα 70 ευρώ η μεγαβατώρα.
Τρία έως πέντε χρόνια
Τη νέα άνοδο πυροδότησε χθες το πλήγμα αντεκδίκησης που κατάφερε το Ιράν στη μεγαλύτερη μονάδα υγροποιημένου αερίου (LNG) στον κόσμο, στη Ρας Λαφάν (Ras Laffan) του Κατάρ, στην οποία παράγεται περίπου το 1/5 του παγκόσμιου LNG. Τα πλήγματα έχουν καταστρέψει εγκαταστάσεις που αντιπροσωπεύουν το 17% της δυνατότητας της μονάδας για εξαγωγές LNG και σύμφωνα με τον Σάαντ αλ Καάμπι, διευθύνοντα σύμβουλο της QatarEnergy, θα χρειασθούν τρία έως πέντε χρόνια για την αποκατάστασή τους. Στο συγκρότημα στεγάζεται, άλλωστε, και η Pearl GTL, μονάδα της Shell, αξίας 18 δισ. δολ., που μετατρέπει φυσικό αέριο σε χημικές ζωοτροφές και καύσιμα, και η οποία υπέστη ζημιές. Μιλώντας στους Financial Times ο Σαούλ Καβόνιτς, αναλυτής θεμάτων ενέργειας στην MST Financial, τόνισε πως «ακόμη και όταν λήξει ο πόλεμος, ο αντίκτυπος στην προσφορά μπορεί να διαρκέσει πολλούς μήνες ή ακόμη και χρόνια, καθώς θα εκτελούνται έργα αποκατάστασης». Σημειωτέον ότι οι διεθνείς πετρελαϊκοί κολοσσοί, μεταξύ των οποίων οι ExxonMobil, TotalEnergies και Shell, έχουν επενδύσει δισεκατομμύρια δολάρια στη Ρας Λαφάν σε συμφωνίες συνεργασίας που έχουν συνάψει με την QatarEnergy. Το βράδυ, άλλωστε, ιρανικοί πύραυλοι έπληξαν συγκρότημα διυλιστηρίων στη Χάιφα του Ισραήλ, προκαλώντας ζημιές σε αγωγούς και γραμμές μεταφοράς. Πρόκειται για το διυλιστήριο Μπαζάν, από τις σημαντικότερες εγκαταστάσεις καυσίμων στη χώρα, που προμηθεύει περίπου το 50% με 60% των καυσίμων του Ισραήλ.
Σάουθ Παρς
Είχε προηγηθεί μία ημέρα νωρίτερα το καταστρεπτικό πλήγμα του Ισραήλ στο μεγαλύτερο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, στο Σάουθ Παρς (South Pars), που το Ιράν μοιράζεται με το Κατάρ κατά μήκος του Περσικού Κόλπου. Ηταν η πρώτη επίθεση κατά ιρανικών εγκαταστάσεων παραγωγής ενέργειας και το πλήγμα στη μονάδα του Κατάρ αποτέλεσε πράξη αντεκδίκησης. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του Reuters, στο σύνολό του το κοίτασμα εκτιμάται ότι περιέχει τον ασύλληπτο όγκο των 51 τρισ. κυβικών μέτρων φυσικού αερίου, που αρκεί για να καλύψει τις ενεργειακές ανάγκες όλου του κόσμου επί 13 χρόνια. Πρόκειται, άλλωστε, για τη μεγαλύτερη πηγή προσφοράς ενέργειας για τις εγχώριες ανάγκες του Ιράν και το πλήγμα συνεπάγεται πως η χώρα δεν θα μπορεί να παράγει ηλεκτρική ενέργεια για την τροφοδοσία των επιχειρήσεων και τη θέρμανση των νοικοκυριών.
Η εκδίκηση του Ιράν για το χτύπημα στο Σάουθ Παρς δεν περιορίστηκε στο Κατάρ και στη μονάδα Ρας Λαφάν, αλλά επεκτάθηκε και σε δύο διυλιστήρια της Σαουδικής Αραβίας στην πρωτεύουσα Ριάντ. Το Ριάντ ανακοίνωσε, επίσης, ότι αναχαιτίστηκε ιρανικός πύραυλος που κατευθυνόταν εναντίον του συγκροτήματος Γιανμπού στον τερματικό σταθμό εξαγωγών πετρελαίου, στην ακτή της Ερυθράς Θάλασσας. Επίσης, το Κουβέιτ ανέφερε ότι δέχθηκε πλήγμα στο διυλιστήριό του στη Μίνα αλ Αχμαντί.
Ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν είχε και πριν από αυτά τα καίρια χτυπήματα προκαλέσει διακοπή στην προσφορά πετρελαίου και φυσικού αερίου, καθώς η Τεχεράνη έχει χρησιμοποιήσει το λεγόμενο «πυρηνικό όπλο» της, τον αποκλεισμό των Στενών του Ορμούζ, με επιθέσεις σε όποια πλοία επιχειρούν τη διέλευση από αυτό το εξαιρετικά σημαντικό θαλάσσιο πέρασμα. Υπό κανονικές συνθήκες, από τα Στενά διέρχονται καθημερινά 20 με 21 εκατ. βαρέλια πετρελαίου, που αντιπροσωπεύουν το 20% με 25% της παγκόσμιας κατανάλωσης μαύρου χρυσού. Ως εκ τούτου, όλες οι πετρελαιοπαραγωγοί χώρες του Κόλπου έχουν αναγκαστεί να μειώσουν την παραγωγή τους, καθώς δεν μπορούν να μεταφέρουν το πετρέλαιό τους.
