Καθώς τα σωστικά συνεργεία επιχειρούσαν στα συντρίμμια στο συγκρότημα Ρας Λαφάν του Κατάρ το πρωί της Πέμπτης, οι traders σε Ευρώπη και Ασία έρχονταν αντιμέτωποι με μια νέα ενεργειακή κρίση.
Υπό κανονικές συνθήκες, το ένα πέμπτο της παγκόσμιας προσφοράς υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) προέρχεται από το Ρας Λαφάν, μια τεράστια εγκατάσταση σχεδόν τρεις φορές μεγαλύτερη από το Παρίσι, που κατασκευάστηκε σε διάστημα τριών δεκαετιών με κόστος εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Οι τερματικοί σταθμοί LNG συγκαταλέγονται στις μεγαλύτερες και πιο σύνθετες κατασκευές στην ανθρώπινη ιστορία, και το Ρας Λαφάν είναι ο μεγαλύτερος όλων, μετατρέποντας τα τεράστια αποθέματα φυσικού αερίου του Κατάρ σε καύσιμο που μπορεί να μεταφερθεί σε όλο τον κόσμο. Τουλάχιστον μέχρι τη στιγμή που χτύπησαν οι ιρανικοί πύραυλοι.
«Ξύπνησα το πρωί και σκέφτηκα “όχι, σε παρακαλώ όχι”», δήλωσε η Αν-Σοφί Κορμπό, πρώην επικεφαλής ανάλυσης ενέργειας της BP, η οποία πλέον εργάζεται στο Center on Global Energy Policy του Columbia University. «Αυτό ήταν πάντα το εφιαλτικό σενάριο, ο Αρμαγεδδώνας, αυτό που δεν ήθελα να συμβεί».
Δύο traders φυσικού αερίου δήλωσαν ότι δυσκολεύονται να επεξεργαστούν τις εξελίξεις, μετά τη διπλή επίθεση του Ιράν με βαλλιστικούς πυραύλους στις εγκαταστάσεις, αρχικά το βράδυ της Τετάρτης και ξανά τα ξημερώματα της Πέμπτης. «Πρόκειται για κάτι πρωτοφανές», ανέφερε ένας εξ αυτών.
Οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη έχουν υπερδιπλασιαστεί από την έναρξη του πολέμου, καθώς οι traders προσπαθούν να υπολογίσουν τον αντίκτυπο μιας περιόδου μηνών χωρίς τη ροή του καταριανού αερίου στις παγκόσμιες αγορές. Οι τιμές του πετρελαίου σημείωσαν επίσης άνοδο, λόγω φόβων για περισσότερα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές.
Τρία έως πέντε χρόνια και 20 δισ. δολ. ετησίως για τις ζημιές
Η κρατική QatarEnergy, διαχειρίστρια του Ρας Λαφάν, δήλωσε στο Reuters ότι οι ζημιές σε δύο μονάδες LNG, στις οποίες συμμετείχε ως επενδυτής η ExxonMobil, θα χρειαστούν τρία έως πέντε χρόνια για να αποκατασταθούν, θα κοστίσουν στην εταιρεία 20 δισ. δολάρια ετησίως σε χαμένα έσοδα και θα την αναγκάσουν να ακυρώσει μακροχρόνια συμβόλαια με την Ιταλία, το Βέλγιο, τη Νότια Κορέα και την Κίνα.
Ο όγκος φυσικού αερίου που χάνεται πλέον για το άμεσο μέλλον αντιστοιχεί περίπου στο 17% της συνολικής παραγωγικής ικανότητας του Κατάρ.
Πριν από την επίθεση, οι traders εκτιμούσαν ότι θα μπορούσε να γίνει επανεκκίνηση στις ροές LNG από το Ρας Λαφάν μόλις αποκλιμακωνόταν η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και τα Στενά του Ορμούζ θεωρούνταν ξανά ασφαλή για τη διέλευση δεξαμενόπλοιων. Οι τιμές του αερίου, αν και είχαν αυξηθεί την προηγούμενη εβδομάδα, είχαν σταθεροποιηθεί σε πολύ χαμηλότερα -από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία το 2022- επίπεδα. Αυτό το σενάριο, όμως, καταρρέει.
Σε δύσκολη θέση η Ευρώπη
Ενας trader εκτίμησε ότι οι τιμές φυσικού αερίου στην Ευρώπη θα παραμείνουν αυξημένες «μέχρι το 2027» και ότι η Ευρώπη θα δυσκολευτεί περισσότερο να αναπληρώσει τα αποθέματά της αυτό το καλοκαίρι, καθώς αγοραστές από την Ασία στρέφονται σε φορτία LNG από τις ΗΠΑ για να καλύψουν το κενό. Η Ασία ήδη αντιμετώπιζε ελλείψεις λόγω της απώλειας προμηθειών από τον Κόλπο.
Η Ευρώπη, που έχει γίνει πιο εξαρτημένη από το LNG μετά τη μείωση των ρωσικών εξαγωγών λόγω του πολέμου στην Ουκρανία, αναμένεται πλέον να ανταγωνίζεται χώρες όπως η Ιαπωνία και η Νότια Κορέα για περιορισμένα φορτία.
Ο Λοράν Σεγκαλέν, στέλεχος επενδύσεων στον τομέα της πράσινης ενέργειας, δήλωσε: «Οι επόμενοι μήνες για τους εισαγωγείς φυσικού αερίου θα είναι σφαγή». Το Ρας Λαφάν διαθέτει 14 μονάδες υγροποίησης που μετατρέπουν το αέριο σε 77 εκατ. τόνους LNG ετησίως, ποσότητα αρκετή για να καλύψει την ετήσια ζήτηση φυσικού αερίου της Ιαπωνίας ή, αθροιστικά, τη ζήτηση σε Βρετανία και Ιταλία.
Αργεί η επιστροφή στην κανονικότητα
Ο εξειδικευμένος εξοπλισμός που απαιτείται για την υπερψύξη του φυσικού αερίου και τη μετατροπή του σε LNG είναι εξαιρετικά πολύπλοκος και θα πρέπει να αντικατασταθεί με μεγάλη προσοχή. Πρόκειται για μια διαδικασία που θα ξεκινήσει μόνο όταν το Κατάρ βεβαιωθεί ότι οι εργαζόμενοι μπορούν να έχουν ασφαλή πρόσβαση στην εγκατάσταση, χωρίς τον φόβο νέων επιθέσεων.
«Αυτό που μπορούμε να πούμε είναι ότι, ανεξάρτητα από το πότε θα τελειώσει η σύγκρουση, η επιστροφή της παραγωγής του Κατάρ σε κανονικά επίπεδα δεν πρόκειται να γίνει μέσα σε λίγες εβδομάδες», δήλωσε ο Τομ Μαρζέκ-Μάνσερ, ειδικός στην αγορά υγροποιημένου φυσικού αερίου. Ο ίδιος είχε προηγουμένως εκτιμήσει ότι θα απαιτούνταν περίπου 40 ημέρες για να επανεκκινήσει η παραγωγή στο Ρας Λαφάν, «όμως αυτό πλέον δεν ισχύει».
Τα σχέδια του Κατάρ για τη σημαντική επέκταση του Ρας Λαφάν, με την προσθήκη ακόμη έξι μονάδων υγροποίησης μέσα στο τρέχον και το επόμενο έτος, αναμένεται επίσης να καθυστερήσουν, πρόσθεσε. «Υπάρχει ένα στοιχείο αβεβαιότητας, αλλά πλέον γνωρίζουμε ότι η μείωση της προσφοράς θα διαρκέσει μήνες».
Παρότι ορισμένα έργα LNG στις ΗΠΑ αναμένεται να τεθούν σύντομα σε λειτουργία, δεν υπάρχει επαρκής εναλλακτική για το καταριανό αέριο που να μην είναι «πολιτικά εξαιρετικά περίπλοκη», τόνισε η Αν-Σοφί Κορμπό, επισημαίνοντας ότι ήδη ορισμένοι πολιτικοί ζητούν χαλάρωση των περιορισμών στις εισαγωγές ρωσικού αερίου.
Την ίδια ώρα, πολλές χώρες αρχίζουν να στρέφονται στην ηλεκτροπαραγωγή από άνθρακα, ενώ ορισμένες βιομηχανικές εγκαταστάσεις στη νοτιοανατολική Ασία αναγκάζονται να περιορίσουν την παραγωγή τους ή ακόμη και να αναστείλουν τη λειτουργία τους. «Ο κόσμος της ενέργειας θα χωριστεί σε αυτούς που έχουν και σε αυτούς που δεν έχουν», δήλωσε ο Λοράν Σεγκαλέν.
Φόβοι για παρατεταμένο ενεργειακό σοκ
Η κλιμάκωση των επιθέσεων μεταξύ Ισραήλ και Ιράν σε ενεργειακές υποδομές ενισχύει τους φόβους για παρατεταμένη διαταραχή στις διεθνείς προμήθειες ενέργειας. Οι Αρχές στο Αμπου Ντάμπι δήλωσαν ότι αναγκάστηκαν να διακόψουν τη λειτουργία της εγκατάστασης φυσικού αερίου Habshan και του πετρελαϊκού κοιτάσματος Bab λόγω ιρανικών επιθέσεων.
Η Σουζάνα Στρίτερ, επικεφαλής στρατηγικής επενδύσεων στη Wealth Club, δήλωσε ότι «οι φόβοι για ένα παρατεταμένο ενεργειακό σοκ επανέρχονται, καθώς η κλιμάκωση του πολέμου στο Ιράν εκτόξευσε τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου. Η προοπτική μιας πιο μακράς και έντονης σύγκρουσης βρίσκεται πλέον στο επίκεντρο, καθώς και οι δύο πλευρές εντείνουν τις επιθέσεις σε ενεργειακές υποδομές».
Προειδοποιήσεις ότι το πετρέλαιο θα μπορούσε να φτάσει τα 150 δολάρια το βαρέλι επανέρχονται. Η Σουζάνα Στρίτερ υπογράμμισε ότι «η σύγκρουση δεν είναι μόνο επιζήμια για τις οικονομίες της περιοχής, με πλήγμα στον τουρισμό και την επιχειρηματική δραστηριότητα» επισημαίνοντας πως οι δευτερογενείς επιπτώσεις των υψηλότερων τιμών ενέργειας «θα έχουν τοξικές συνέπειες παγκοσμίως».
Μεγάλες ευρωπαϊκές αεροπορικές εταιρείες, όπως η Lufthansa, προειδοποίησαν ότι τα εισιτήρια θα αυξηθούν εάν η άνοδος των τιμών καυσίμων συνεχιστεί για μήνες, καλώντας τους επιβάτες να προχωρήσουν έγκαιρα σε κρατήσεις. Ο Τόμας Πιου, επικεφαλής οικονομολόγος της RSM UK, δήλωσε ότι οι υψηλότερες τιμές ενέργειας ενδέχεται να προκαλέσουν δευτερογενείς πληθωριστικές πιέσεις, οδηγώντας σε αυξήσεις μισθών και τιμών.
Ο Ρίτσαρντ Μιντ, αρχισυντάκτης του Lloyd’s List Intelligence, σημείωσε ότι το πρώτο επιβεβαιωμένο πλήγμα σε ενεργό κοίτασμα φυσικού αερίου από το Ισραήλ σηματοδοτεί μια σημαντική αλλαγή. «Αυτή η κλιμάκωση αυξάνει σημαντικά το επίπεδο κινδύνου, επεκτείνοντας την απειλή σε ολόκληρο το ενεργειακό και εφοδιαστικό σύστημα του Περσικού Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων των τερματικών εξαγωγών, των υπεράκτιων υποδομών, των λιμένων και στρατιωτικών εγκαταστάσεων», ανέφερε.
Πρόσθεσε ότι υπάρχει τεράστιος κίνδυνος, όχι μόνο για τα πλοία που διέρχονται από τα Στενά του Ορμούζ. Ακόμη και τα αγκυροβολημένα πλοία δεν θεωρούνται πλέον ασφαλή, ενώ χώρες όπως η Κίνα, η Ινδία, το Πακιστάν, το Ιράκ και η Μαλαισία βρίσκονται σε απευθείας επαφή με το Ιράν για να εξασφαλίσουν ασφαλή διέλευση.
