Αν ο πόλεμος των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν τελείωνε αύριο, ένα πράγμα θα ήταν σαφές: ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου θα έβγαινε πιο ισχυρός, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ θα έπρεπε να διαχειριστεί την αναταραχή στις παγκόσμιες αγορές και στους συμμάχους του Κόλπου, οι οποίοι έχουν επωμιστεί το μεγαλύτερο βάρος.
Για τον Νετανιάχου, σύμφωνα με αναλυτές, ο πόλεμος έχει αναδιαμορφώσει τον πολιτικό χάρτη του Ισραήλ σύμφωνα με τους δικούς του όρους, αποσπώντας την προσοχή από τη Γάζα και στρέφοντάς την προς το Ιράν, όπου η εθνική συναίνεση είναι ισχυρότερη και τα επιτεύγματά του σε θέματα ασφάλειας και οικονομίας έχουν τη μεγαλύτερη απήχηση.
Για τον Τραμπ, το αποτέλεσμα ήταν το αντίθετο: παγιδεύτηκε σε μια σύγκρουση χωρίς σαφή διέξοδο και εξέθεσε τους Αραβες συμμάχους του στον Κόλπο σε αυξανόμενους κινδύνους.
«Υπάρχει ξεκάθαρα ένας νικητής και ένας ηττημένος», δήλωσε ο Ααρον Ντέιβιντ Μίλερ, πρώην διαπραγματευτής των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή. «Ο Νετανιάχου είναι με διαφορά ο νικητής. Εχει αποδείξει τη στρατιωτική ικανότητα του Ισραήλ. Τα κράτη του Κόλπου είναι μακράν οι μεγαλύτεροι ηττημένοι».
Για τον Τραμπ, όμως δεν υπάρχει διέξοδος που θα του επέτρεπε να ανακηρυχθεί νικητής και να αποχωρήσει, λέει ο Μίλερ.
Ο Αμερικανός πρόεδρος, ο οποίος απαίτησε την άνευ όρων παράδοση του Ιράν, περίμενε να βρει μια «Ιρανή Ντέλσι Ροντρίγκεζ», σχολίασε ο ειδικός για το Ιράν Καρίμ Σαντζαντπούρ, αλλά αντίθετα «βρήκε έναν Ιρανό Κιμ Γιονγκ-ουν».
Σε αντίθεση με την Ουάσιγκτον, ο πόλεμος κατά του Ιράν θεωρείται ευρέως στο Ισραήλ όχι ως πόλεμος επιλογής αλλά ως πόλεμος αναγκαιότητας, παρατηρεί ο Νάταν Σακς, ανώτερος ερευνητής στο Ινστιτούτο Μέσης Ανατολής. «Ακόμη και αν δεν επέλθει αλλαγή καθεστώτος», είπε ο Σακς, «η αποδυνάμωση του Ιράν και του άξονα που ηγείται αποτελεί τεράστιο κέρδος για τον Νετανιάχου».
Οι δύσκολες επιλογές του Τραμπ
Ισραηλινοί αξιωματούχοι αναφέρουν ότι οι αεροπορικές επιθέσεις έχουν χωριστεί σε δύο βασικά μέρη: το Ισραήλ εστιάζει στο δυτικό και βόρειο Ιράν, επιτίθεται σε εγκαταστάσεις βαλλιστικών πυραύλων και πυρηνικές εγκαταστάσεις, ενώ οι ΗΠΑ επικεντρώνονται στα ανατολικά και τα νότια, συμπεριλαμβανομένων των Στενών του Ορμούζ, με στόχο την αποδυνάμωση των ναυτικών δυνατοτήτων του Ιράν.
Το Ισραήλ έχει ηγηθεί των επιχειρήσεων εξουδετέρωσης ανώτερων στελεχών της ιρανικής ηγεσίας, συμπεριλαμβανομένων των χτυπημάτων κατά του επικεφαλής ασφαλείας Αλί Λαριτζανί την Τρίτη και του υπουργού Πληροφοριών Εσμαΐλ Χατίμπ την Τετάρτη. Ο υπουργός Αμυνας Ισραελ Κατζ δήλωσε ότι ο ίδιος και ο Νετανιάχου είχαν εξουσιοδοτήσει τον στρατό να χτυπήσει οποιονδήποτε ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο εντοπίσει, χωρίς να απαιτείται περαιτέρω έγκριση.
Αυτές οι επιτυχημένες αποστολές, ωστόσο, δεν έφεραν τον πόλεμο πιο κοντά στο τέλος του. Ο Τραμπ έχει μπροστά του τρεις κακές επιλογές: είτε να παρατείνει τις επιθέσεις είτε να κηρύξει νίκη και να ελπίζει ότι η Τεχεράνη θα υποχωρήσει είτε να κλιμακώσει δραματικά τη σύγκρουση. Καμία από αυτές τις επιλογές δεν προσφέρει μια σαφή διέξοδο για τις ΗΠΑ.
Η εσφαλμένη εκτίμηση του Τραμπ για το Ιράν έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις στις χώρες του Κόλπου. Καθώς η Τεχεράνη εκτοξεύει πυραύλους και drones εναντίον εμπορικών κέντρων και «στραγγαλίζει» τα Στενά του Ορμούζ, υπάρχει ο κίνδυνος τα κράτη του Κόλπου να καταστούν τα μεγαλύτερα θύματα. «Η κοινή απειλή που αντιλαμβάνονται τώρα (τα αραβικά κράτη του Κόλπου) δεν είναι άλλη από τη μελλοντική ασφάλεια και σταθερότητα του Κόλπου», δήλωσε ο Μίλερ.
Διαφορετικές αντιλήψεις Ισραήλ και ΗΠΑ
Αναλυτές υποστηρίζουν ότι το Ισραήλ δεν ενδιαφέρεται για την αστάθεια που θα επικρατήσει στο Ιράν, υπολογίζοντας ότι θα αντιμετωπίσει πολύ λιγότερες περιφερειακές επιπτώσεις, ειδικά μετά την αποδυνάμωση της Χαμάς και της Χεζμπολάχ τα τελευταία τρία χρόνια.
Ταυτόχρονα, η Ουάσιγκτον και οι εταίροι της στον Κόλπο είναι πολύ πιο εκτεθειμένοι σε επιθέσεις κατά των ενεργειακών υποδομών, οι οποίες οδηγούν σε αύξηση των τιμών του πετρελαίου και διαταράσσουν τη ναυτιλία.
Ο Ασάφ Οριον, πρώην επικεφαλής στρατηγικής του ισραηλινού στρατού, σημειώνει ότι τα κράτη της περιοχής αναρωτιούνται για το αν το Ισραήλ επιδιώκει το χάος στο Ιράν, προσθέτοντας ότι το Τελ Αβίβ θα επηρεαστεί λιγότερο από μια τέτοια αστάθεια σε σύγκριση με τους γείτονές του ή την Ουάσιγκτον.
Οι δύο σύμμαχοι έχουν διαφορετικές αντιλήψεις: το Ισραήλ θεωρεί το Ιράν ως μια δυνητικά υπαρξιακή απειλή, ενώ η Ουάσιγκτον επικεντρώνεται περισσότερο στην αποφυγή ενός παρατεταμένου πολέμου που θα μπορούσε να προκαλέσει βαρύ οικονομικό κόστος και να βάλει σε κίνδυνο τις συμμαχίες της.
Η ισραηλινή επίθεση στο τεράστιο κοίτασμα φυσικού αερίου South Pars του Ιράν -το μεγαλύτερο υπεράκτιο κοίτασμα φυσικού αερίου στον κόσμο, το οποίο μοιράζεται με το Κατάρ- προκάλεσε την οργισμένη αντίδραση του Τραμπ. Ο ίδιος δήλωσε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ότι οι ΗΠΑ «δεν γνώριζαν τίποτα για τη συγκεκριμένη επίθεση» και ότι το Κατάρ, σύμμαχος των ΗΠΑ που έχει δεχτεί ιρανικές επιθέσεις στις δικές του εγκαταστάσεις φυσικού αερίου, δεν είχε καμία ανάμειξη.
Η ανάρτηση του Τραμπ την Τετάρτη υπογράμμισε τη λεπτή ισορροπία που προσπαθεί να διατηρήσει μεταξύ της στενής στρατιωτικής συμμαχίας των ΗΠΑ με το Ισραήλ και των σημαντικών σχέσεων των ΗΠΑ με τις πλούσιες σε πετρέλαιο αραβικές χώρες του Κόλπου.
Τραμπ και Νετανιάχου επικοινωνούν τηλεφωνικά καθημερινά από την έναρξη του πολέμου, σύμφωνα με Ισραηλινούς αξιωματούχους. Ωστόσο, η άρνηση του Τραμπ ότι γνώριζε εκ των προτέρων για την ισραηλινή επίθεση έρχεται σε αντίθεση με προηγούμενες δηλώσεις τόσο του ίδιου όσο και του Νετανιάχου ότι οι στρατοί τους πολεμούν με απόλυτο συντονισμό στις δράσεις τους. Τρεις Ισραηλινοί αξιωματούχοι δήλωσαν, πάντως, σήμερα ότι η συγκεκριμένη επίθεση ήταν σε συντονισμό με τις ΗΠΑ, προσθέτοντας ότι δεν θα επαναληφθεί.
Δεν κερδίζει πόντους στο εσωτερικό ο Νετανιάχου
Αν και η κοινή γνώμη στο Ισραήλ βλέπει θετικά τον πόλεμο στο Ιράν, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο Νετανιάχου δεν βλέπει άνοδο στα ποσοστά του, εν όψει των εκλογών που θα διεξαχθούν αργότερα μέσα στη χρονιά.
Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο δεξιός συνασπισμός του δεν καταφέρνει να συγκεντρώσει την πλειοψηφία, καθώς προβλέπεται να εξασφαλίσει περίπου 50 από τις 120 έδρες της Κνεσέτ, σε σύγκριση με τις 64 που κατέχει στην παρούσα φάση.
Ο Αβιβ Μπουσίνσκι, πρώην σύμβουλος του Νετανιάχου, προειδοποιεί πάντως ότι αν ο πόλεμος δεν τελειώσει με την κατάρρευση του καθεστώτος στην Τεχεράνη, τότε υπάρχει ο κίνδυνος τα αρχικά στρατιωτικά κέρδη να μετατραπούν σε «πονοκέφαλο» για τον Νετανιάχου, που έχει παρουσιάσει όλη την επιχείρηση ως μια προσπάθεια να επιτευχθεί «απόλυτη νίκη».
Αν το ιρανικό καθεστώς επιβιώσει, ακόμα και πιο αδύναμο, το Ισραήλ μπορεί αργότερα να ξαναβρεθεί αντιμέτωπο με μία αναγεννημένη Χαμάς ή Χεζμπολάχ, αναιρώντας όλα όσα έχει πετύχει τα τελευταία χρόνια.
