Ο Αλί Λαριτζανί, επικεφαλής του μηχανισμού ασφαλείας του Ιράν, πέρασε πολλά χρόνια στη «σκιά» της ιρανικής εξουσίας πριν ο πόλεμος με το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες τον εκτοξεύσει στο προσκήνιο ως κεντρικό πρόσωπο του μηχανισμού λήψης αποφάσεων.
Το Ισραήλ ανακοίνωσε σήμερα ότι σκότωσε τον άνθρωπο που αψήφησε την περασμένη εβδομάδα τους βομβαρδισμούς για να συμμετάσχει σε διαδήλωση στους δρόμους της Τεχεράνης.
Μετά τον θάνατο του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, ήταν «ο de facto ηγέτης του ιρανικού καθεστώτος, κυρίως εδώ και δύο εβδομάδες. Αλλά και πριν, θεωρείται ότι ήταν το πρόσωπο που έπαιρνε τις αποφάσεις και κινούσε τα νήματα», σχολίασε σήμερα Ισραηλινός στρατιωτικός που δεν κατονομάστηκε. Ο Λαριτζανί είναι το πρόσωπο που κατηύθυνε τις επιθέσεις στην περιοχή και διέτασσε τα πλήγματα κατά του Ισραήλ και των χωρών του Κόλπου, σύμφωνα με την ίδια πηγή.
Ως επικεφαλής του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας, ο 68χρονος Αλί Λαριτζανί βρέθηκε στην καρδιά της πυρηνικής πολιτικής και της διπλωματίας του Ιράν αφού πέρασε μερικά χρόνια στο περιθώριο. Με την ικανότητά του να συνδυάζει ιδεολογική πίστη και πραγματισμό, είχε κερδίσει την εμπιστοσύνη του Χαμενεΐ επισφραγίζοντας μία καριέρα στον στρατό, στα μέσα ενημέρωσης και το κοινοβούλιο.
Από τον θάνατο του Χαμενεΐ στις 28 Φεβρουαρίου, κατά την πρώτη ημέρα του πολέμου, ήταν το μέλος της ιρανικής ηγεσίας που απηύθυνε τα πολεμικά μηνύματα κατά των ΗΠΑ και του Ισραήλ προειδοποιώντας ότι το Ιράν θα πολεμήσει «με οποιοδήποτε τίμημα» και κατηγορώντας τον Ντόναλντ Τραμπ ότι έσυρε «τον αμερικανικό λαό σε έναν άδικο πόλεμο».
Από βετεράνος, υποψήφιος πρόεδρος
Γεννήθηκε το 1957 στη Νατζάφ του Ιράκ, γιος διακεκριμένου σιίτη αξιωματούχου και ανθρώπου του αγιατολάχ Χομεϊνί, ιδρυτή της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Βετεράνος των Φρουρών της Επανάστασης κατά τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ (1980-1988), κάτοχος διδακτορικού Δυτικής Φιλοσοφίας από το Πανεπιστήμιο της Τεχεράνης, διηύθυνε από το 1994 και επί μία δεκαετία την κρατική ραδιοτηλεόραση (Irib). Εκεί διακρίθηκε για τη μάχη του κατά των μεταρρυθμιστών με τη μετάδοση πλήθους προγραμμάτων κατά των Ιρανών διανοουμένων και των ανθρώπων του προέδρου Μοχάμαντ Χαταμί.
Το 1996, ορίσθηκε εκπρόσωπος του Αλί Χαμενεΐ στο Ανώτατο Συμβούλιο Εθνικής Ασφαλείας και στη συνέχεια γραμματέας.
Κατά την περίοδο 2005-2007 ήταν ο βασικός διαπραγματευτής για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης απέναντι στο Λονδίνο, το Παρίσι, το Βερολίνο και τη Μόσχα. Για τον ρόλο του αυτόν, οι δυτικοί συνομιλητές του τον είχαν χαρακτηρίσει πραγματιστή.
Υποψήφιος στις προεδρικές εκλογές του 2005, παραμερίστηκε από τον λαϊκιστή αντίπαλό του Μαχμούντ Αχμαντινετζάντ. Στη συνέχεια, έγινε πρόεδρος του Κοινοβουλίου, από το 2008 έως το 2020, πριν η υποψηφιότητά του για τις προεδρικές εκλογές του 2021 και του 2024 απορριφθεί από το Συμβούλιο των Φρουρών του Συντάγματος.
Το 2015, ο Λαριτζανί υποστήριξε την ιστορική διεθνή συμφωνία με τις μεγάλες δυνάμεις για τον έλεγχο του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης, την οποία ο Ντόναλντ Τραμπ τίναξε στον αέρα τρία χρόνια μετά αποσύροντας τις ΗΠΑ.
Ο «πραγματιστής» Λαριτζανί
Τον Μάρτιο 2025, πριν οι ιρανοαμερικανικές συνομιλίες διακοπούν από τον πόλεμο που προκλήθηκε από την ισραηλινή επίθεση, προειδοποιούσε για τον κίνδυνο να εξωθηθεί η Τεχεράνη προς ένα στρατιωτικό πυρηνικό πρόγραμμα.
Λίγες εβδομάδες μετά το πόλεμο Ιράν – Ισραήλ τον Ιούνιο 2025 διορίζεται επικεφαλής του βασικού οργάνου εθνικής ασφαλείας, του οποίου είχε προεδρεύσει και είκοσι χρόνια πριν, αναλαμβάνοντας τον συντονισμό της αμυντικής στρατηγικής και την εποπτεία του πυρηνικού προγράμματος.
Η επιστροφή του Αλί Λαριτζανί θεωρήθηκε στροφή προς τον πραγματισμό στη διαχείριση της πολιτικής ασφαλείας του Ιράν. Εκτοτε, ήταν όλο και περισσότερο παρών στη διπλωματική σκηνή.
Στο τέλος του Ιανουαρίου επελέγη για να συναντηθεί με τον Βλαντιμίρ Πούτιν στη Μόσχα, ενώ παράλληλα είχε συνομιλίες με αξιωματούχους των χωρών του Κόλπου που επιθυμούσαν τη μείωση των εντάσεων με την Ουάσιγκτον.
Ο Αλί Λαριτζανί επαναλάμβανε διαρκώς ότι οι διαπραγματεύσεις με τις δυτικές δυνάμεις θα έπρεπε να περιορισθούν στο πυρηνικό πρόγραμμα και υποστήριζε ότι ο εμπλουτισμός του ουρανίου είναι κυριαρχικό δικαίωμα του Ιράν.
