Από το ξεκίνημα της θητείας του, ο υπουργός Πολέμου των ΗΠΑ Πιτ Χέγκσεθ διαμηνύει επανειλημμένως ότι επιθυμεί να τοποθετήσει την τεχνητή νοημοσύνη παντού, σε κάθε μονάδα, σε κάθε όπλο, σε κάθε διαδικασία του στρατού. Σ’ αυτό το πλαίσιο, το καλοκαίρι του 2025 το Πεντάγωνο προέβη σε μια σειρά συμφωνιών με τους κολοσσούς της ΑΙ, ανάμεσα στους οποίους ήταν και η εταιρεία Anthropic, η αξία της οποίας αποτιμάται σήμερα περίπου στα 350 δισ. δολάρια.
Η εταιρεία με έδρα στο Σαν Φρανσίσκο, που είναι πίσω απ’ το γνωστό μεγάλο γλωσσικό μοντέλο Claude, υπέγραψε συμβόλαια ύψους 200 εκατ. δολαρίων με το Πεντάγωνο, ώστε να ενισχύσει τον αμερικανικό στρατό και να τον εισαγάγει στην επόμενη φάση της ΑΙ. Η Google, η OpenAI και η xAI εντάχθηκαν επίσης στο πρόγραμμα, αλλά η Anthropic απέκτησε προβάδισμα, χάρη στην προηγούμενη συνεργασία της με την εταιρεία δεδομένων Palantir στο εμβληματικό έργο τεχνητής νοημοσύνης των ΗΠΑ, με το όνομα Project Maven (ή πιο επίσημα «Ομάδα διαλειτουργικού πολέμου»), η οποία της παρείχε προνομιούχο πρόσβαση σε απόρρητα συστήματα. Το ειδύλλιο όμως του Πενταγώνου με την Anthropic δεν κράτησε πολύ. Οι πρώτοι κλυδωνισμοί του στρατιωτικοτεχνολογικού συμπλέγματος της ΑΙ ήταν ηχηροί.
Ειδικές αποστολές
Το Claude, και αργότερα το πιο εξειδικευμένο μοντέλο της Anthropic με το όνομα Claude Gov, χρησιμοποιήθηκε από το 2024 έως τις αρχές του 2026 σε πολλές επιχειρήσεις του Project Maven για την ανάλυση πληροφοριών, για προσομοιώσεις και για ειδικές αποστολές κυβερνοασφάλειας. Το πρόγραμμα ξεκίνησε το 2017 και έγινε παγκοσμίως γνωστό το 2018, όταν χιλιάδες υπάλληλοι της Google εξεγέρθηκαν εναντίον του απαιτώντας απ’ την εταιρεία να μην ανανεώσει το συμβόλαιό της με τον στρατό.
Τότε, οι υπάλληλοι τα κατάφεραν. Σήμερα, η Google ανταγωνίζεται τους υπόλοιπους κολοσσούς και τις ανερχόμενες νεοφυείς εταιρείες σε μια κούρσα για το ποιος θα προσφέρει τα πιο ισχυρά μοντέλα στην υπηρεσία του Πενταγώνου, ώστε να δοκιμαστούν στο πεδίο. Σύμφωνα με πληροφορίες αμερικανικών μέσων που δεν επιβεβαιώνει όμως το Πεντάγωνο, το Claude Gov φέρεται να χρησιμοποιήθηκε στην επιχείρηση στη Βενεζουέλα και στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο. Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, το ίδιο συνέβη και στην επίθεση που εξαπέλυσαν οι ΗΠΑ εναντίον του Ιράν, όπου το πρώτο 24ωρο μόνο, χτυπήθηκαν 1.000 στόχοι. Καλά πληροφορημένες πηγές υποστήριξαν ότι τέτοια ταχύτητα και κλίμακα θα ήταν εξαιρετικά δύσκολο να επιτευχθεί χωρίς «ευφυή» συστήματα.
Στα τέλη Φεβρουαρίου, ο διευθύνων σύμβουλος της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, κλήθηκε στο υπουργείο Πολέμου για να συζητήσει εκ νέου τους όρους της σύμβασης με το Πεντάγωνο. Οι συνομιλίες δεν είχαν καλή εξέλιξη. Ο Αμοντέι διαφώνησε με τη βασική αλλαγή που πρότεινε η κυβέρνηση, να μπορούν δηλαδή οι εφαρμογές που παραδίδει στον στρατό να χρησιμοποιούνται για «κάθε νόμιμο σκοπό».
Ο 43χρονος έθεσε δύο όρους: να μη χρησιμοποιηθεί η τεχνολογία της Anthropic για τη μαζική παρακολούθηση Αμερικανών πολιτών και να μη χρησιμοποιηθεί σε αυτόνομα φονικά όπλα. Ο εκπρόσωπος του Πενταγώνου χαρακτήρισε τον Αμοντέι «ψεύτη» με «σύνδρομο Θεού», ενώ αμέσως εκδόθηκε ένα τελεσίγραφο έως τις 27 Φεβρουαρίου. Αν δεν υποχωρούσε ο Αμοντέι, τότε η εταιρεία θα χαρακτηριζόταν «κίνδυνος για την εφοδιαστική αλυσίδα», χαρακτηρισμός που έχει χρησιμοποιηθεί μέχρι τώρα μόνο για κινεζικές εταιρείες, και θα διακοπτόταν κάθε συνεργασία της με το Πεντάγωνο.
Ο Αμοντέι δεν υπέκυψε στις απειλές και η Anthropic βρέθηκε να αποτελεί «εθνικό κίνδυνο». Είναι μια «woke αριστερή εταιρεία ΑΙ», έσπευσε να πει ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ. Λίγες ώρες μετά την κορύφωση της αντιπαράθεσης, η OpenAI, η μεγαλύτερη ανταγωνίστρια της Anthropic, ανακοίνωσε διά στόματος του διευθύνοντος συμβούλου της Σαμ Αλτμαν ότι συνήψε μια νέα συμφωνία με το υπουργείο Πολέμου. Το δικό της μοντέλο θα παρέχεται στον στρατό για «κάθε νόμιμο σκοπό», με τη διαφορά ότι τα δύο μέρη δεσμεύτηκαν για μερικές ακόμα δικλίδες ασφαλείας.
Ο Αμοντέι απ’ την πλευρά του ισχυρίζεται ότι παρόμοιες ρήτρες συζητήθηκαν μαζί του, επίσης, αλλά το υπουργείο δεν τις ενέκρινε. «Το υπουργείο δεν μας αντιμετώπισε με τον ίδιο τρόπο», δήλωσε. Σύμφωνα με τον ίδιο, η Anthropic τιμωρείται γιατί δεν ευθυγραμμίστηκε πολιτικά με την κυβέρνηση Τραμπ, δεν έκανε πολιτικές δωρεές και γιατί αρνήθηκε να συμμετάσχει σ’ ένα «θέατρο ασφάλειας».
«Γι’ αυτά μάς τιμωρούν»- Σύμφωνα με τον διευθύνοντα σύμβουλο της Anthropic, Ντάριο Αμοντέι, η εταιρεία τιμωρείται γιατί δεν ευθυγραμμίστηκε πολιτικά με την κυβέρνηση Τραμπ, δεν έκανε πολιτικές δωρεές και γιατί αρνήθηκε να συμμετάσχει σ’ ένα «θέατρο ασφαλείας».
Η ζέση της OpenAI να υπογράψει νέα συμφωνία ξεσήκωσε ογκώδες κύμα αντίδρασης. Σύντομα, κυκλοφόρησαν αναφορές ότι παραπάνω από 1,5 εκατ. χρήστες εγκατέλειψαν το ChatGPT σε λίγες μέρες. Την ίδια ώρα, χίλιοι εργαζόμενοι της Google και της OpenAI υπέγραψαν ανοιχτή επιστολή με τίτλο «Δεν θα μας διχάσουν». «Ελπίζουμε ότι οι ηγέτες μας θα παραμερίσουν τις διαφορές τους», ανέφεραν, και ότι «θα συνεχίσουν ενωμένοι να αρνούνται τις απαιτήσεις του υπουργείου Πολέμου, που θέλει να έχει την άδεια να χρησιμοποιεί τα μοντέλα μας για να παρακολουθεί μαζικά τους πολίτες της χώρας μας και για να εξαπολύει αυτόνομα φονικά όπλα χωρίς ανθρώπινη εποπτεία».
Γνώστες των εσωτερικών διαδικασιών λένε ότι η Anthropic πληρώνει ακριβά το γεγονός ότι ήταν η πρώτη που απέκτησε πρόσβαση σε απόρρητα συστήματα και ότι κατ’ ουσίαν η διένεξη έχει πολιτικό χαρακτήρα. Ο Αλτμαν, αδιαφορώντας για όσους τον κατηγόρησαν για οπορτουνισμό, επέλεξε να ρίξει κι άλλο λάδι στη φωτιά πολιτικοποιώντας περαιτέρω το θέμα. Είναι «κακό για την κοινωνία», δήλωσε σ’ ένα συνέδριο, να μην τηρούν κάποιες εταιρείες τη δημοκρατική διαδικασία γιατί απλώς «δεν τους αρέσει το πρόσωπο ή τα πρόσωπα που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στην εξουσία. Η κυβέρνηση υποτίθεται ότι είναι πιο ισχυρή από τις ιδιωτικές εταιρείες».
Σε συνέντευξη που έδωσε στο περιοδικό Economist (του οποίου είναι και χορηγός) ο Αμοντέι αναρωτήθηκε πώς θα μπορούσε να βρεθεί μια ισορροπία. Η ΑΙ είναι πολύ ισχυρή για να την εμπιστευτούμε μόνο στις εταιρείες ή μόνο στις κυβερνήσεις, είπε. Το διακύβευμα είναι τόσο μεγάλο, που μόνο το Κογκρέσο θα μπορούσε να δώσει μια λύση, συνέχισε. Το αιρετό νομοθετικό σώμα πρέπει να αποφασίσει ποιος θα έχει τον έλεγχο αυτών των συστημάτων και πώς θα χρησιμοποιούνται, κατέληξε, προσθέτοντας πόσο πατριώτης είναι.
Η Anthropic κατέθεσε δύο ομοσπονδιακές αγωγές κατά του υπουργείου Αμυνας των ΗΠΑ τη Δευτέρα 9 Μαρτίου και η υπόθεση αναμένεται να έχει συνέχεια στα δικαστήρια. «Η υπόθεση της Anthropic είναι αρκετά ισχυρή», δήλωσε ο καθηγητής Νομικής στο Πανεπιστήμιο της Μινεσότα, Αλαν Ρόζενσταϊν, στους New York Times, ωστόσο κάποιοι συνάδελφοί του υποστηρίζουν ότι δεν θα έχει καμία τύχη. Ο Αμοντέι απ’ την άλλη, χτίζει την επιχειρηματολογία του κάπως έτσι: αν μια εταιρεία που προμηθεύει αεροπλάνα πει στον στρατό ότι τα αεροπλάνα της δεν πρέπει να πετάνε πάνω από ένα ύψος, αυτός θα την ακούσει. Το ίδιο θα έπρεπε να γίνει κι εδώ.
Η «ουτοπία» και το ρίσκο – «Η ΑΙ έχει μπει στην εφηβεία. Αν καταφέρουμε να τη χαλιναγωγήσουμε, θα απολαύσουμε μια ουτοπία. Αν όχι, διακινδυνεύουμε την ίδια την επιβίωση του ανθρώπινου πολιτισμού», έγραψε τον Ιανουάριο στο προσωπικό του μπλογκ ο Ντάριο Αμοντέι.
Οπως γράφει στο περιοδικό Wired o δημοσιογράφος Στίβεν Λέβι, το μεγάλο ερώτημα είναι πώς φτάσαμε να συζητάμε ως αυτονόητο το δικαίωμα ενός στρατού να χρησιμοποιεί αυτόνομα φονικά ρομπότ, χωρίς να έχουν υπάρξει προηγουμένως διεθνείς συμφωνίες. «Το πιο τρελό είναι ότι έπρεπε να έρθει μια εταιρεία και να διακινδυνεύσει την επιβολή κυρώσεων εναντίον της, ώστε να σταματήσει μια τεχνολογία που ενδέχεται να είναι ανεξέλεγκτη», σημειώνει. Φυσικά, ούτε αυτές οι εταιρείες είναι άγιες. Φωνάζουν κάθε λίγο ότι η τεχνολογία τους μπορεί να φέρει τον αφανισμό μας και την ίδια στιγμή ζητούν όλο και περισσότερες επενδύσεις για να την τελειοποιήσουν.
Τον περασμένο Ιανουάριο, ο Αμοντέι δημοσίευσε στο προσωπικό του μπλογκ ένα μακροσκελές άρθρο με τίτλο «Η ενηλικίωση της τεχνολογίας». Ο πυρήνας της επιχειρηματολογίας του ήταν απλός. Η ΑΙ έχει μπει στην εφηβεία. Αν καταφέρουμε να τη χαλιναγωγήσουμε, θα απολαύσουμε μια ουτοπία. Αν όχι, διακινδυνεύουμε την ίδια την επιβίωση του ανθρώπινου πολιτισμού. Στο εύλογο ερώτημα «γιατί συνεχίζει να αναπτύσσει μια τεχνολογία η οποία θα φέρει το τέλος του κόσμου;», ο Αμοντέι απαντά αφοπλιστικά ότι «αυτή είναι η παγίδα: η ΑΙ είναι τόσο ισχυρή, τόσο λαμπερό έπαθλο, που είναι πολύ δύσκολο για τον ανθρώπινο πολιτισμό να της επιβάλει περιορισμούς». Τουλάχιστον ο ίδιος, ως νέος Οπενχάιμερ, θα μπορεί να λέει ότι «εγώ προσπάθησα».
