Oταν ο Τραμπ επέστρεψε στον Λευκό Οίκο στις αρχές του 2025, πολιτικά «αναγεννημένος» καθώς είχε αφήσει πίσω του μία απόπειρα δολοφονίας και σειρά από δικαστικές περιπέτειες, όλοι διερωτώντο τι επρόκειτο να ακολουθήσει στο μέτωπο της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής.
Κατά την πρώτη προεδρική θητεία του (Ιαν. 2017 – Ιαν. 2021), ο Ρεπουμπλικανός ηγέτης είχε δώσει δείγματα γραφής τα οποία φανέρωναν διαθέσεις: τις Συμφωνίες του Αβραάμ, την απόσυρση των ΗΠΑ από τη διεθνή συμφωνία (JCPOA) για τα πυρηνικά της Τεχεράνης, τη μεταφορά της αμερικανικής πρεσβείας από το Τελ Αβίβ στην Ιερουσαλήμ, την αναγνώριση της ισραηλινής κυριαρχίας στα Υψίπεδα του Γκολάν, το πρώτο σχέδιο περί «ειρήνης και ευημερίας» για τη Γάζα, τη δολοφονία του Ιρανού Κασέμ Σολεϊμανί στο Ιράκ κ.ά.
Εν τω μεταξύ ωστόσο, την τετραετία της προεδρίας Μπάιντεν που μεσολάβησε, τα δεδομένα στη διεθνή σκηνή άλλαξαν σημαντικά με σημείο αναφοράς κατά βάση τρεις εξελίξεις: τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία (Φεβρουάριος 2022), τον πόλεμο που ακολούθησε στη Μέση Ανατολή έπειτα από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου του 2023 και την κρίση γύρω από την Ταϊβάν (καλοκαίρι 2022). Τι θα έκανε ο Τραμπ, ως 47ος πια πρόεδρος των ΗΠΑ, μέσα σε αυτό το εν μέρει αλλαγμένο διεθνές σκηνικό;
Οι διαφορετικές σχολές σκέψης
Σύμφωνα με όσα ίσχυαν στις αρχές του 2025, η νέα διοίκηση Τραμπ έδειχνε να χωρίζεται σε τρεις διαφορετικές «σχολές» εξωτερικής πολιτικής: α) των «νεο-απομονωτιστών» (Τζέι Ντι Βανς, Ντόναλντ Τραμπ Τζούνιορ κ.ά.) που θέλουν οι ΗΠΑ να απεμπλακούν από πολεμικές περιπέτειες σε μέρη μακρινά, β) των οπαδών της «παράδοσης» που επικροτούν τον αμερικανικό παρεμβατισμό στη διεθνή σκηνή (Λίντσεϊ Γκρέιχαμ κ.ά.) και γ) των ανθρώπων του προέδρου (Στιβ Γουίτκοφ, Τζάρεντ Κούσνερ) που προσεγγίζουν τις διεθνείς σχέσεις όχι με θεσμικά, διπλωματικά ή εθιμοτυπικά εφαλτήρια, αλλά ως επιχειρηματίες, με συναλλακτική διάθεση και ad hoc προτάσεις που διαμορφώνονται σε ανοιχτή γραμμή με έναν πρόεδρο ο οποίος αρέσκεται να ακούει τον εαυτό του.
Εν έτει 2026 πια, με φόντο την πρωτοφανούς έντασης κι έκτασης σύρραξη που μαίνεται γύρω από το Ιράν με πρωταγωνίστριες τις ΗΠΑ, όλα αυτά τα διαφορετικά πρόσωπα της αμερικανικής εξωτερικής πολιτικής βγαίνουν προς τα έξω εκπέμποντας μια εικόνα ασυνέχειας και σύγχυσης, ενώ ο ίδιος ο Τραμπ φάσκει και αντιφάσκει αναφορικά με τη διάρκεια και τους πραγματικούς στόχους του εν εξελίξει πολέμου.
Ο «υπουργός Πολέμου»
Στη μια πλευρά του φάσματος βρίσκεται ο πρώην τηλεπαρουσιαστής του δικτύου Fox και νυν υπουργός Αμυνας Πιτ Χέγκσεθ ο οποίος, ωσάν βασιλικότερος του βασιλέως πια, παρουσιάζεται να παίρνει θέση ανεπιφύλακτα υπέρ του πολέμου υιοθετώντας όχι απλά υψηλούς, αλλά ακόμη και «εκδικητικούς» τόνους περί «θανάτου και καταστροφής που θα πέφτουν όλη τη μέρα από τον ουρανό» πάνω στους Ιρανούς. «Η πολεμοχαρής, κατά καιρούς εκδικητική, ρητορική του αντανακλά την πεποίθηση που έχει ότι οι υψηλοί στόχοι (σ.σ. περί προώθησης της δημοκρατίας και της ελευθερίας) που έθεσαν οι Ηνωμένες Πολιτείες στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν αποπροσανατόλισαν τον αμερικανικό στρατό από το κύριο καθήκον του, που είναι η εξόντωση του εχθρού, και οδήγησαν σε δαπανηρές ήττες. Κατά την άποψή του, η δύναμη του αμερικανικού στρατού δεν βασίζεται στα υψηλά ιδανικά του, στην ανθρωπιά ή στον ηθικό σκοπό του, αλλά στην ικανότητά του να τιμωρεί τους αντιπάλους», γράφουν οι NY Times για τον Χέγκσεθ, υπενθυμίζοντας ότι ο νυν υπουργός Αμυνας των ΗΠΑ, ο οποίος προτιμά πια τον τίτλο «υπουργός Πολέμου»:
•είχε υπηρετήσει με τις αμερικανικές δυνάμεις σε Ιράκ, Αφγανιστάν και Γκουαντάναμο
•έχει κυκλοφορήσει ένα βιβλίο με τον τίτλο «American Crusade» («Αμερικανική Σταυροφορία»)
•είχε κάνει εκστρατεία ζητώντας την απονομή χάρης σε τρεις Αμερικανούς στρατιώτες που είχαν κατηγορηθεί για εγκλήματα πολέμου σε Ιράκ και Αφγανιστάν.
Ο αντιπρόεδρος
Στην άλλη πλευρά του φάσματος βρίσκεται, ωστόσο, ο νυν αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς ο οποίος παρουσιάζεται να κρατάει εμφανείς αποστάσεις από τον πόλεμο που είναι σε εξέλιξη γύρω από το Ιράν και να τυρβάζει πλέον περί άλλα, με το βλέμμα στραμμένο στις ενδιάμεσες εκλογές του Νοεμβρίου για το Κογκρέσο και, ενδεχομένως, στη δική του προσωπική μελλοντική πολιτική ανέλιξη. Ο ίδιος ο Τραμπ παραδέχθηκε προ ημερών ότι ο Βανς «δεν έχει ενθουσιαστεί» με αυτόν τον πόλεμο επειδή «έχει άλλη φιλοσοφία». Ο Τζέι Ντι Βανς, που είναι «φαβορί για να διαδεχθεί τον Τραμπ» στην προεδρία των ΗΠΑ, διατηρεί «χαμηλό προφίλ σε σχέση με το Ιράν», έγραφαν προ ημερών οι Financial Times, υπογραμμίζοντας ότι χρειάστηκε να περάσουν 72 ώρες πολέμου μέχρι ο νυν αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, που είναι γενικώς ιδιαίτερα ενεργός και «ομιλητικός» στα social media, να «αναγκαστεί» να κάνει κάποιο σχόλιο –υπέρ του Τραμπ– σε σχέση με την εν λόγω σύρραξη. Κι όμως, τρία χρόνια πριν, τον Ιανουάριο του 2023, ο Βανς έγραφε σε άρθρο γνώμης στη Wall Street Journal ότι επρόκειτο να στηρίξει μια νέα υποψηφιότητα Τραμπ για τον Λευκό Οίκο επειδή ο Ντόναλντ Τραμπ «δεν επρόκειτο να ξεκινήσει τίποτα νέους πολέμους» («Trump’s Best Foreign Policy? Not Starting Any Wars»).
Ο Βανς «είναι αντίθετος σε αυτόν τον πόλεμο (σ.σ. στο Ιράν)» και «ανησυχεί για την επιτυχία (σ.σ. της αμερικανικής στρατιωτικής επιχείρησης)», ανέφερε ανώτερος αξιωματούχος της διοίκησης Τραμπ, μιλώντας στο αμερικανικό Politico υπό τον όρο της ανωνυμίας. Σημειώνεται ότι όπως ο Χέγκσεθ έτσι και ο Βανς είχε υπηρετήσει στο Ιράκ και μάλιστα ως πεζοναύτης. Όπως φαίνεται ωστόσο πια επί του πρακτέου, χρόνια μετά, η ιρακινή εμπειρία δεν επηρέασε τους δύο άνδρες κατά τον ίδιο τρόπο, εκτός βέβαια εάν επιλέγουν πλέον και οι δύο να παίξουν διαφορετικούς ρόλους κυνηγώντας προσωπικά πολιτικά οφέλη.
Μόλις δύο ημέρες προτού ο Τραμπ κηρύξει την έναρξη της στρατιωτικής επιχείρησης «Επική Οργή» κατά του Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, ο Αμερικανός αντιπρόεδρος δήλωνε στην Washington Post ότι διατηρεί αμφιβολίες αναφορικά με τις στρατιωτικές επεμβάσεις των ΗΠΑ στο εξωτερικό. Υπενθυμίζεται, δε, ότι ο Βανς είχε επικρίνει ως «λανθασμένους» και τους αμερικανικούς βομβαρδισμούς που είχαν πραγματοποιήσει οι ΗΠΑ κατά των Χούθι στην Υεμένη τον Μάρτιο του 2025.
Περίπου έναν χρόνο νωρίτερα, ως υποψήφιος αντιπρόεδρος, είχε πει στο πλαίσιο συνέντευξής του ότι είναι προς το συμφέρον των ΗΠΑ «να μην κάνουν πόλεμο με το Ιράν» καθώς κάτι τέτοιο θα οδηγούσε σε «τεράστια απόσπαση πόρων» και «τεράστιες δαπάνες».
Πλέον, βλέποντας τις ΗΠΑ να πρωταγωνιστούν σε έναν νέο πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ο Βανς επιχειρεί να δικαιολογήσει όσα άλλοτε θεωρούσε αδικαιολόγητα υποστηρίζοντας ότι «ο Τραμπ δεν πρόκειται να βάλει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια μακροχρόνια σύγκρουση χωρίς ορατή λύση και χωρίς σαφή στόχο».
Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος είχε κάνει την προαναφερθείσα δήλωση στο αμερικανικό δίκτυο Fox στις 2 Μαρτίου. Δέκα ημέρες μετά ωστόσο κι ενώ ο πόλεμος συνεχίζεται με αμείωτη ένταση, εκείνη ακριβώς η φράση του Βανς τίθεται εν αμφιβόλω καθώς πολλοί δυσκολεύονται να βρουν στην αμερικανική στρατηγική «ορατές λύσεις» και «σαφείς στόχους».
Ινφλουένσερ κατά Τραμπ
Και ο ίδιος ο Τραμπ ωστόσο είχε διαφορετική φιλοσοφία άλλοτε, όταν τον συνέφερε πολιτικά. Ενδεικτικά, το 2011 είχε κατηγορήσει τον Ομπάμα ότι θέλει «να ξεκινήσει πόλεμο με το Ιράν» προκειμένου να «επανεκλεγεί». Πλέον, καθώς οι τιμές της ενέργειας ανεβαίνουν στις ΗΠΑ εν μέσω προεκλογικής περιόδου, πολλοί ανασύρουν εκείνες τις δηλώσεις και ζητούν εξηγήσεις. Μεταξύ όσων αντιδρούν ξεχωρίζουν μάλιστα και ορισμένοι πολιτικά συντηρητικοί «ινφλουένσερ» που είχαν συμβάλει στην επανεκλογή του Ντόναλντ Τραμπ στην προεδρία. «Πολλοί άνθρωποι νιώθουν προδομένοι, σωστά; Ο Τραμπ έκανε προεκλογική εκστρατεία υποσχόμενος το τέλος των πολέμων και τώρα έχουμε έναν νέο πόλεμο που δεν μπορούμε καν να προσδιορίσουμε με σαφήνεια γιατί τον κάναμε», είπε ο γνωστός Αμερικανός ραδιοφωνικός παραγωγός Τζο Ρόγκαν, ενώ σκληρή κριτική στη συμπόρευση της αμερικανικής διοίκησης με το Ισραήλ ασκεί το τελευταίο διάστημα και ο γνωστός Αμερικανός συντηρητικός δημοσιογράφος Τάκερ Κάρλσον τον οποίο πλέον πολλοί κατηγορούν ακόμη και για «αντισημιτισμό».
Ο ίδιος ο Τραμπ ωστόσο δεν φαίνεται να πτοείται. «Οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μακράν ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου στον κόσμο, επομένως όταν οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν εμείς βγάζουμε πολλά χρήματα», έγραψε σήμερα σε ανάρτησή του στο δίκτυο Truth Social.
Οι Αμερικανοί ψηφοφόροι πάντως καλούνται τώρα, εν μέσω πολέμου, να πληρώσουν τη βενζίνη και το ντίζελ ακριβότερα.
