Ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έχει χτίσει την πολιτική του καριέρα πάνω στην έννοια της στρατηγικής ασάφειας. Ομως ο πόλεμος στο Ιράν ίσως αποτελεί την πιο λεπτή άσκηση ισορροπίας που έχει κληθεί μέχρι σήμερα να φέρει εις πέρας. Δεν προσπαθεί απλώς να πλοηγηθεί ανάμεσα σε συμμάχους και αντιπάλους. Ισορροπεί ταυτόχρονα σε πέντε ασταθή «σύρματα» – το καθένα με δικούς του κινδύνους αλλά και πιθανές απολαβές. Κι ένα έκτο, που απειλεί να τα τινάξει όλα στον αέρα.
Το πρώτο είναι δικαστικό. Η πολύχρονη υπόθεση της Halkbank στη Νέα Υόρκη. Για χρόνια απειλούσε προσωπικά τον Ερντογάν, με κατηγορίες για ένα τουρκοϊρανικό σχήμα «πετρέλαιο έναντι χρυσού» που παραβίαζε κυρώσεις και συνδεόταν με την κυβέρνησή του. Ομως στις 9 Μαρτίου 2026 το υπουργείο Δικαιοσύνης των Ηνωμένων Πολιτειών έκλεισε διακριτικά την εκκρεμότητα με μια συμφωνία αναστολής δίωξης (Deferred Prosecution Agreement) – χωρίς πρόστιμο, χωρίς ομολογία ενοχής και με καθαρό μητρώο μόλις επιβεβαιωθεί η συμμόρφωση. Με τον Ντόναλντ Τραμπ ξανά στον Λευκό Οίκο και να χρειάζεται τη συνεργασία της Αγκυρας, το «σπαθί» της Halkbank μπήκε στο θηκάρι.
Το δεύτερο είναι διπλωματικό. Η Τουρκία, μέλος του ΝΑΤΟ και γειτονική χώρα του Ιράν, δεν μπορεί να έρθει σε ρήξη με την Ουάσιγκτον, αλλά ούτε και να παρασυρθεί στον πόλεμο. Ο Ερντογάν προειδοποιεί για «καταστροφικές» περιφερειακές συνέπειες και για μεταναστευτικές ροές – αρκετά δυνατά ώστε να δείχνει ανήσυχος, αλλά αρκετά προσεκτικά ώστε να μη συγκρούεται με τον Τραμπ.
Το τρίτο είναι οικονομικό. Παρά τη δημόσια απαγόρευση του εμπορίου με το Ισραήλ από την Αγκυρα, από το 2024, συνεχίζει να τροφοδοτεί ισραηλινά διυλιστήρια με πετρέλαιο από το Αζερμπαϊτζάν που διέρχεται μέσω του τουρκικού λιμανιού του Ceyhan Port – 94.000 βαρέλια ημερησίως το 2025, το υψηλότερο επίπεδο τριετίας· η Τουρκία διατηρεί κατά τα άλλα τη «μυθοπλασία» ότι δεν ελέγχει τις πωλήσεις του Μπακού. Καθώς οι τιμές του πετρελαίου ανεβαίνουν, ο Ερντογάν επωφελείται από τη διευκόλυνση μιας σχέσης που δημόσια καταγγέλλει.
Το τέταρτο είναι το κουρδικό. Αναφορές για αμερικανικές επαφές με ιρανικές κουρδικές οργανώσεις, όπως το PJAK, ανησυχούν την Αγκυρα, που φοβάται την ενίσχυση ενός κινήματος στα σύνορά της. Ο Ερντογάν έχει περάσει χρόνια περιορίζοντας την κουρδική αυτονομία τόσο στο εσωτερικό όσο και στη Συρία· ένα νέο μέτωπο θα μπορούσε να ανατρέψει αυτή τη στρατηγική.
Το πέμπτο αγγίζει την πολιτική του επιβίωση. Εως και ένα εκατομμύριο Ιρανοί πρόσφυγες θα μπορούσαν να φτάσουν στα σύνορα της Τουρκίας – μια «κόκκινη γραμμή» για τους εκλεγμένους, τη στιγμή που ο Ερντογάν χρειάζεται είτε κουρδικές ψήφους είτε την κατάρρευση της αντιπολίτευσης· η δίκη του Εκρέμ Ιμάμογλου ξεκίνησε στις 9 Μαρτίου 2026, αποκεφαλίζοντας ουσιαστικά το Ρεπουμπλικανικό Λαϊκό Κόμμα.
Το έκτο αντιστέκεται σε κάθε έλεγχο: ένα παρατεταμένο σοκ στις αγορές πετρελαίου και φυσικού αερίου –μέσα από διαταραχές λόγω του πολέμου με το Ιράν, κατάρρευση της ασφάλισης στα Στενά του Ορμούζ και πιθανές αστοχίες αγωγών– θα μπορούσε να εκτοξεύσει τον πληθωρισμό και να διαβρώσει την οικονομία ταχύτερα απ’ όσο απαιτεί η δικαστική μηχανική για να μπορεί να περιορίζει τις διαφωνίες. Ιστορικά, ο οικονομικός «πόνος» έχει ανατρέψει κυβερνήσεις στην Τουρκία.
Το στοίχημα του Ερντογάν: να μετατρέψει το χάος σε μοχλό επιρροής, ποντάροντας στην ανοχή του Τραμπ και στις δικές του ικανότητες ισορροπίας πάνω στο τεντωμένο σκοινί.
* Ο κ. Γιαβούζ Μπαϊντάρ είναι ειδικός σε θέματα τουρκικής πολιτικής, συντάκτης του ενημερωτικού δελτίου Palomar (yavuzbaydar.substack.com).
