«Φρένο» σε σενάρια επιστροφής σε ρωσικά ορυκτά καύσιμα- υπό την «πίεση» της τρέχουσας ενεργειακής κρίσης λόγω της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή- έβαλε η πρόεδρος της Κομισιόν, επιμένοντας στη μακροπρόθεσμη στρατηγική της Ευρωπαϊκής Ένωσης για ενεργειακή μετάβαση.
Παρουσίασε παράλληλα την προβληματική γύρω από τις αυξημένες τιμές ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ αναγνώρισε την ανάγκη εκσυγχρονισμού της αναθεώρησης του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS), που υπογράμμισαν χθες τουλάχιστον 20 ηγέτες της Ε.Ε σε έκτακτη τηλεδιάσκεψη με πρωτοβουλία του Γερμανού καγκελάριου, της Ιταλίδας και του Βέλγου πρωθυπουργού.
Απευθυνόμενη στην ολομέλεια του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου με θέμα το επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, την ερχόμενη εβδομάδα, που – ανάμεσα σε άλλα – θα επικεντρωθεί και τις προσιτές τιμές ενέργειας, η πρόεδρος της Κομισιόν υπογράμμισε ότι «όσο συνεχίζουμε να εισάγουμε σημαντικό ποσοστό ορυκτών καυσίμων από ασταθείς περιοχές, παραμένουμε ευάλωτοι και εξαρτημένοι».
Εδωσε, μάλιστα, συγκεκριμένο παράδειγμα τονίζοντας ότι «από την αρχή της σύγκρουσης, οι τιμές του φυσικού αερίου έχουν αυξηθεί κατά 50% και οι τιμές του πετρελαίου κατά 27%. Αν το μεταφράσουμε σε ευρώ – μόλις 10 ημέρες πολέμου έχουν ήδη κοστίσει στους Ευρωπαίους φορολογούμενους επιπλέον 3 δισεκατομμύρια ευρώ σε εισαγωγές ορυκτών καυσίμων. Αυτό είναι το τίμημα της εξάρτησής μας».
Η πρόεδρος της Κομισιόν ανέφερε παράλληλα ότι λόγω των ενεργειακών πηγών, που διαθέτει η Ευρώπη, δηλαδή τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας και την πυρηνική ενέργεια, οι τιμές τους «έχουν παραμείνει ίδιες τις τελευταίες 10 ημέρες». Για τον λόγο αυτό απέρριψε κατηγορηματικά την επιστροφή σε ρωσικά ορυκτά καύσιμα, που ζητούν μετ’ επιτάσεως Ουγγαρία και Σλοβακία. Χωρίς να τις κατονομάζει χαρακτήρισε μια τέτοια κίνηση «στρατηγικό σφάλμα» καθώς «θα μας έκανε πιο εξαρτημένους, πιο ευάλωτους και πιο αδύναμους».
Πώς θα μειωθούν οι αυξημένοι λογαριασμοί
Σε ό,τι αφορά τους αυξημένους λογαριασμούς ενέργειας των Ευρωπαίων πολιτών, η ίδια ανέφερε πως για να μειωθούν δεν θα πρέπει να εξεταστεί μόνο ένα στοιχείο, αλλά τέσσερα:
- το κόστος της ίδιας της ενέργειας, που αντιστοιχεί σε πάνω από το 56% του λογαριασμού,
- στα τέλη δικτύου 18%,
- στους φόρους και επιβαρύνσεις 15% και
- στο κόστος του άνθρακα, κατά μέσο όρο περίπου 11%. Πρόσθεσε πάντως ότι αυτά τα «μεγέθη διαφέρουν ανάλογα με το ενεργειακό μείγμα κάθε κράτους μέλους».
Σχετικά με το κόστος της ενέργειας η ίδια ισχυρίστηκε ότι ο σημερινός σχεδιασμός της αγοράς έχει αποδώσει, συνολικά. Ωστόσο, παραδέχθηκε ότι είναι «κρίσιμο να μειώσουμε τον αντίκτυπο στο κόστος όταν το φυσικό αέριο καθορίζει την τιμή της ηλεκτρικής ενέργειας».
Και για τον λόγο αυτό, η Κομισιόν θα παρουσιάσει διάφορες επιλογές:
- καλύτερη χρήση των Συμφωνιών Αγοράς Ενέργειας (Power Purchase Agreements) και των συμβάσεων επί διαφοράς (contracts for difference)·
- μέτρα κρατικών ενισχύσεων· καθώς και
- τη διερεύνηση της επιδότησης ή της επιβολής ανώτατου ορίου στην τιμή του φυσικού αερίου.
Σχετικά με τα τέλη δικτύου, που τα χαρακτήρισε «λεπτό ζήτημα» εξήγησε ότι από τη μία είναι απαραίτητα για επενδύσεις σε περισσότερα και πιο «έξυπνα» δίκτυα, από την άλλη ανέφερε ότι «υπάρχει περιθώριο αύξησης της παραγωγικότητας των δικτύων, ώστε να μη δαπανώνται λιγότερες ανανεώσιμες πηγές ενέργειας». Πέρυσι, είπε η πρόεδρος της Κομισιόν εγκαταστάθηκαν «περισσότερα από 80 gigawatts ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στην ΕΕ – ένα ρεκόρ! Όμως έξι φορές περισσότερη ανανεώσιμη ενέργεια δεν αποκτά πρόσβαση στα δίκτυα. Με τη ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας να αναμένεται να αυξηθεί, αυτό απλώς δεν είναι βιώσιμο».
Ανάγκη εκσυγχρονισμού του ETS αλλά όχι αναστολή
Αναφορικά με τους φόρους και τις επιβαρύνσεις, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν υπογράμμισε ότι αποτελούν εθνική αρμοδιότητα, όμως επισήμανε, παράλληλα, ότι «ορισμένα κράτη-μέλη φορολογούν την ηλεκτρική ενέργεια πολύ περισσότερο από το φυσικό αέριο». Κάποια κράτη μέλη εφαρμόζουν, όπως είπε, «μηδενικό ποσοστό φόρου στην ηλεκτρική ενέργεια λιανικής, ενώ κάποια άλλα εφαρμόζουν πάνω από 16%». Και για τον λόγο αυτό θεωρεί ότι υπάρχει «περιθώριο για δράση».
Παραδέχθηκε, τέλος, ότι υπάρχει ανάγκη εκσυγχρονισμού του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS) αλλά τάχθηκε κατά της αναστολής του που έχουν απαιτήσει ορισμένα κράτη μέλη, μεταξύ των οποίων και η Ιταλία. «Χωρίς το ETS θα καταναλώναμε σήμερα 100 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα περισσότερο φυσικό αέριο – γεγονός που θα μας καθιστούσε ξανά πιο ευάλωτους και πιο εξαρτημένους» σημείωσε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν. «Επομένως, χρειαζόμαστε το ETS, αλλά πρέπει να το εκσυγχρονίσουμε» είπε χαρακτηριστικά.
Οι αυξημένες τιμές ενέργειας στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο
Το συγκεκριμένο θέμα όπως και μέτρα μείωσης των τιμών ενέργειας απασχόλησαν χθες το βράδυ έκτακτη τηλεδιάσκεψη 20 Ευρωπαίων ηγετών, που διοργάνωσαν ο Γερμανός καγκελάριος μαζί με την Ιταλίδα και τον Βέλγο πρωθυπουργό.
Σύμφωνα με ανακοίνωση του Φρίντριχ Μερτς συμφώνησαν ότι οι τρέχουσες τιμές ενέργειας αποτελούν «επείγον ζήτημα για το οποίο το επερχόμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο πρέπει να λάβει αποφάσεις. Τα μέτρα πρέπει να είναι στοχευμένα, προσωρινά και καλά συντονισμένα». Ο ίδιος ζήτησε επιτάχυνση της αναθεώρησης του ETS. Επίσης υποστήριξε την περαιτέρω απλούστευση των κανονισμών της ΕΕ και την παροχή ανακούφισης στις επιχειρήσεις.
To ζήτημα των τιμών ενέργειας – λόγω και της τρέχουσας κρίσης – θα απασχολήσει το επικείμενο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, στις 19-20 Μαρτίου.
Το προσχέδιο των συμπερασμάτων, που έχει στην κατοχή της η «Κ» αναφέρεται σε βραχυπρόθεσμα μέτρα για τη συγκράτηση των τιμών, συμπεριλαμβανομένων αναθεωρήσεων του συστήματος εμπορίας εκπομπών (ETS) με στόχο «να μετριαστεί ο αντίκτυπός του στις τιμές της ηλεκτρικής ενέργειας» και «να μειωθεί η μεταβλητότητα της τιμής του άνθρακα», διατηρώντας παράλληλα «τον ουσιώδη ρόλο» του συστήματος στην προώθηση επενδύσεων που σχετίζονται με το κλίμα και την ενέργεια μέσω «σημάτων τιμολόγησης».
Το προσχέδιο ζητά από την Κομισιόν επίσης να μειώσει τόσο τη μεταβλητότητα της τιμής του άνθρακα όσο και την έμμεση επίδρασή της στο κόστος της ηλεκτρικής ενέργειας.
Πάντως, οι δύο αρμόδιοι Επίτροποι «φρέναραν» κάθε συζήτηση για κατάργηση της τιμής του άνθρακα (price of carbon). «Δεν νομίζω ότι η κατάργηση της τιμής του άνθρακα θα έστελνε θετικό μήνυμα σε οποιονδήποτε», δήλωσε η αντιπρόεδρος της Επιτροπής Ριμπέρα. «Αυτό θα ήταν ένα τεράστιο λάθος». Σύμφωνα με τον Επίτροπο Ενέργειας Νταν Γιόργκενσεν «δεν μιλάμε για αλλαγή στον τρόπο διαμόρφωσης των τιμών ούτε για αλλαγή της τιμής του άνθρακα». Η τρέχουσα κρίση στις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου «θα πρέπει να δείξει σε όλους πόσο σημαντικό είναι να απελευθερωθούμε από τα ορυκτά καύσιμα».
