Η Πολωνία προχωράει στην ανάπτυξη ενός συστήματος αεράμυνας ειδικά σχεδιασμένου για την αντιμετώπιση μη επανδρωμένων αεροσκαφών, το οποίο η Βαρσοβία παρουσιάζει ως το πιο προηγμένο στην Ευρώπη. Η απόφαση ελήφθη έπειτα από περιστατικά παραβίασης του εναέριου χώρου χωρών του ΝΑΤΟ από ρωσικά drones, με χαρακτηριστικότερο επεισόδιο την είσοδο περίπου 20 μη επανδρωμένων αεροσκαφών στον πολωνικό εναέριο χώρο τον περασμένο Σεπτέμβριο.
Η ανάγκη ανάπτυξης ευρωπαϊκής τεχνολογίας αντιμετώπισης drones απέκτησε νέα δυναμική ύστερα από επίθεση με ιρανικά drones Shahed σε βρετανική βάση στην Κύπρο την περασμένη εβδομάδα. Το πολωνικό πρόγραμμα «San» αναπτύσσεται από κοινοπραξία πολωνικών και νορβηγικών εταιρειών και εκτιμάται ότι θα κοστίσει περίπου 3,5 δισ. ευρώ. Η χρηματοδότηση προβλέπεται να προέλθει από δάνεια της Ε.Ε. που έχουν διατεθεί στη Βαρσοβία στο πλαίσιο του νέου προγράμματος Safe.
Το σύστημα θα αποτελείται από 18 κινητές αντιαεροπορικές μονάδες αντιμετώπισης drones. Κάθε μία θα διαθέτει αισθητήρες και μέσα εμπλοκής συνδεδεμένα με κεντρικό σύστημα διοίκησης. Συστήματα ραντάρ και πυροβόλα τοποθετημένα σε εκατοντάδες οχήματα θα περιπολούν κατά μήκος των πολωνικών συνόρων και θα συνδέονται με τα εθνικά και συμμαχικά συστήματα άμυνας.
Ο απόστρατος Πολωνός στρατηγός Γιαροσλάβ Γκρομαντζίνσκι χαρακτήρισε το περιστατικό του περασμένου Σεπτεμβρίου καθοριστικό για τη στρατηγική της χώρας του: «Ηταν ένα μεγάλο μάθημα για την Πολωνία γιατί έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε ό,τι είχαμε, δηλαδή μαχητικά αεροσκάφη με πυραύλους που κοστίζουν 1 εκατ. δολάρια ο καθένας για να καταρρίψουμε drones που ίσως κοστίζουν 1.000 δολάρια».
«Σύγχρονο και έξυπνο»
Ο Πολωνός πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ έχει υποσχεθεί «το πιο σύγχρονο, έξυπνο και ολοκληρωμένο σύστημα anti-drone άμυνας στην Ευρώπη». Το σύστημα θα συνδυάζει δυνατότητες ηλεκτρονικού πολέμου με κινητικά μέσα αναχαίτισης. Θα μπορεί να χρησιμοποιεί drones ανάσχεσης, πυροβόλα 30 χιλιοστών και κατευθυνόμενους πυραύλους ικανούς να πλήττουν μη επανδρωμένα αεροσκάφη.
Την ανάπτυξη του «San» έχουν αναλάβει η πολωνική κρατική αμυντική βιομηχανία PGZ, η νορβηγική αμυντική βιομηχανία Kongsberg και η πολωνική εταιρεία ραντάρ Advanced Protection Systems (APS). Η κυβέρνηση ανέθεσε τις συμβάσεις χωρίς διαγωνιστική διαδικασία και έχει θέσει ιδιαίτερα φιλόδοξο χρονοδιάγραμμα. Οι πρώτες μονάδες αναμένεται να παραδοθούν πριν από το τέλος του έτους, ενώ το πλήρες σύστημα προβλέπεται να τεθεί σε επιχειρησιακή λειτουργία μέσα σε 24 μήνες. Παρότι οι PGZ και Kongsberg διαθέτουν εμπειρία παραγωγής και όπλα που έχουν δοκιμαστεί στο πεδίο της μάχης στην Ουκρανία, η κύρια τεχνική πρόκληση αφορά την ενσωμάτωση των διαφορετικών υποσυστημάτων στην κεντρική αρχιτεκτονική διοίκησης που αναπτύσσει η APS.
Το πρόγραμμα αντιμετωπίζει επίσης πολιτικές αντιδράσεις. Το δεξιό κόμμα της αντιπολίτευσης «Νόμος και Δικαιοσύνη» (PiS) αντιτίθεται στη χρηματοδότηση μέσω ευρωπαϊκών δανείων, υποστηρίζοντας ότι θα δώσει στις Βρυξέλλες λόγο στις κυρίαρχες αποφάσεις της Πολωνίας για τις αμυντικές προμήθειες. Ο Πολωνός πρόεδρος Κάρολ Ναβρότσκι, ο οποίος προέρχεται από το PiS, προειδοποίησε ότι μπορεί να ασκήσει βέτο στη χρηματοδότηση μέσω του Safe. Ο ίδιος έχει προτείνει τη χρήση των αποθεματικών της κεντρικής τράπεζας της Πολωνίας ως φθηνότερη πηγή χρηματοδότησης. Ο Τουσκ απάντησε ότι η κυβέρνηση μπορεί να αναζητήσει εναλλακτικές πηγές χρηματοδότησης σε περίπτωση προεδρικού βέτο, το οποίο χαρακτήρισε αδικαιολόγητο. Ο συνιδιοκτήτης της APS Ράντοσλαβ Πιεσιέβιτς χαρακτήρισε το πρόγραμμα «εντελώς νέα ιδέα, αλλά βασισμένη στην εμπειρία της Ουκρανίας». Η εταιρεία έχει προμηθεύσει την Ουκρανία με συστήματα ραντάρ και ραδιοεπικοινωνιών και έχει συνεργαστεί τη βρετανική MSI Defence Systems για την ανάπτυξη τεχνολογίας αντιμετώπισης drones. Ο Πιεσιέβιτς δεν αποκάλυψε οικονομικά στοιχεία για την εταιρεία του, αλλά σημείωσε ότι η σύμβαση του «San» θα υπερδιπλασιάσει τα έσοδα της APS. Η Kongsberg, η οποία έχει εξασφαλίσει συμβόλαιο 1,4 δισ. ευρώ για την προμήθεια πυργίσκων και τηλεχειριζόμενων σταθμών όπλων που μπορούν να εκτοξεύουν αμερικανικούς κατευθυνόμενους πυραύλους APKWS με καθοδήγηση λέιζερ, εκτιμά ότι το πρόγραμμα επιβεβαιώνει τον αυξανόμενο ρόλο της Πολωνίας στην ευρωπαϊκή άμυνα.
