Τη θέλησή της έχει επιβάλει η Ουάσιγκτον τον τελευταίο χρόνο, αναπτύσσοντας τη στρατιωτική της ισχύ και απειλώντας με εμπορικό πόλεμο, όπως φάνηκε με την πρόσφατη επίθεση στο Ιράν και τους εμπορικούς δασμούς με στόχο τα περισσότερα κράτη του κόσμου.
Ο Κινέζος πρόεδρος Σι Τζινπίνγκ προετοιμάζεται από τη μεριά του για τη νέα αυτή εποχή επικίνδυνης αντιπαλότητας με τις ΗΠΑ, προωθώντας κεφάλαια στην τεχνητή νοημοσύνη, στην κβαντική μηχανική και σε άλλες τεχνολογίες στρατηγικής σημασίας, διευρύνοντας την ίδια ώρα τις ένοπλες δυνάμεις της χώρας του.
Λεπτομέρειες του φιλόδοξου πενταετούς σχεδίου του Σι με στόχο την κινεζική τεχνολογική κυριαρχία δημοσιοποιήθηκαν την Πέμπτη σε σύνοδο του Εθνικού Λαϊκού Συνεδρίου, του ανώτατου νομοθετικού οργάνου της Κίνας. Η προσέγγιση αυτή αντικατοπτρίζει την άποψη του προέδρου Σι ότι ο ανταγωνισμός με τις ΗΠΑ θα κριθεί στο πεδίο της τεχνολογικής καινοτομίας, το μόνο ικανό να προσδώσει οικονομική, στρατιωτική και πολιτιστική ισχύ.
Αναδυόμενες βιομηχανίες
Το σχέδιο καλεί στην ανάδειξη νέων μοχλών οικονομικής ανάπτυξης σε αναδυόμενες βιομηχανίες, όπως η κβαντική υπολογιστική, η βιοπαραγωγή, το υδρογόνο και η πυρηνική σύντηξη, η διασύνδεση εγκεφάλου – υπολογιστών και τα δίκτυα κινητής τηλεφωνίας 6G. «Εν μέσω λυσσαλέου διεθνούς ανταγωνισμού, πρέπει να αποκτήσουμε το στρατηγικό πλεονέκτημα», αναφέρεται στο πενταετές σχέδιο που παρουσίασε ο πρόεδρος Σι.
Καθώς η σινοαμερικανική σχέση άρχισε να επιδεινώνεται με την επάνοδο του Τραμπ στον Λευκό Οίκο και η πρόσβαση του Πεκίνου στην αμερικανική τεχνολογία κατέστη επισφαλής, η κινεζική ηγεσία θεώρησε ότι η τεχνολογική αυτάρκεια ήταν πιο επείγουσα από ποτέ. Ο Σι είχε πει τον Οκτώβριο ότι η Κίνα έπρεπε να «αδράξει την ευκαιρία για να εδραιώσει και να διευρύνει τα πλεονεκτήματά της».
Ο Σι προετοιμάζεται να υποδεχθεί τον πρόεδρο Τραμπ στο Πεκίνο στις αρχές Απριλίου προκειμένου να προσπαθήσει να επεκτείνει την εμπορική ανακωχή. Την ίδια στιγμή, όμως, ενισχύει τις προσπάθειες για να διασφαλίσει ότι η κινεζική οικονομία και οι ένοπλες δυνάμεις δεν θα είναι ευάλωτες σε ενδεχόμενη διακοπή τροφοδοσίας προηγμένων ημιαγωγών και άλλων προϊόντων τεχνολογίας αιχμής από τη Δύση.
Αύξηση 7% του αμυντικού προϋπολογισμού της χώρας και πενταετές σχέδιο από τον Σι Τζινπίνγκ.
«Η κινεζική ηγεσία θεωρεί ότι η Ουάσιγκτον θα συνεχίσει να προσπαθεί να ανασχέσει την κινεζική τεχνολογική ανάπτυξη. Η πεποίθηση αυτή βρίσκεται πίσω από την εμμονή με την τεχνολογική αυτάρκεια», λέει ο Ζεράρ Ντιπίπο, υποδιευθυντής του Κέντρου Κινεζικών Μελετών του Ινστιτούτου RAND.
Το πενταετές σχέδιο του Σι θα οδηγήσει σε «διαρκή ενίσχυση» των ανταγωνιστικών πλεονεκτημάτων της Κίνας στον τομέα των σπάνιων γαιών, τις εξαγωγές των οποίων είχε περιστείλει το Πεκίνο σε αντίποινα των αμερικανικών δασμών, προτού οι δύο πλευρές συμφωνήσουν σε αναστολή των μέτρων αντιποίνων. Το σχέδιο καλεί επίσης σε ενίσχυση της ικανότητας της Κίνας να αντιδρά σε εμπορικές κυρώσεις και να προστατεύεται από ξένες παρεμβάσεις.
Οι συνεχιζόμενοι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί στο Ιράν και η αμερικανική επίθεση στη Βενεζουέλα τον Ιανουάριο, που οδήγησε στη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο και στην ανάληψη της διοίκησης της πετρελαιοβιομηχανίας της χώρας από τις ΗΠΑ, όξυναν τις ανησυχίες των Κινέζων ηγετών απέναντι στον Τραμπ, λέει ο Ντάνιελ Ράσελ, πρώην αναπληρωτής υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, αρμόδιος για θέματα Ανατολικής Ασίας και Ειρηνικού.
«Ο Τραμπ μπορεί να πιστεύει ότι προβάλλει αμερικανική ισχύ και έτσι εκφοβίζει το Πεκίνο. Οι πρωτοβουλίες του σε Βενεζουέλα και Ιράν είναι πιο πιθανό, όμως, να ατσαλώσουν τη θέληση του Πεκίνου για αντίσταση στις ΗΠΑ και να οδηγήσουν σε προσέγγιση της Κίνας με τη Ρωσία», λέει ο Ράσελ.
Προκειμένου να οχυρώσει την Κίνα απέναντι στις απειλές αυτές, ο Σι δεσμεύθηκε σε συνεχιζόμενη ενίσχυση του Λαϊκού Απελευθερωτικού Στρατού, παρά την πρόσφατη εκκαθάριση των ηγετικών κλιμακίων του, που άφησε σημαντικά κενά στην ιεραρχία του στρατεύματος. Την Πέμπτη, η κυβέρνηση ανακοίνωσε αύξηση 7% του αμυντικού προϋπολογισμού σε σχέση με πέρυσι, με τη χρηματοδότηση των ένοπλων δυνάμεων να αναμένεται να φθάσει σα 277 δισ. δολάρια, το ένα τρίτο των αμερικανικών ετήσιων αμυντικών δαπανών για το 2026.
Τεχνητή νοημοσύνη
Ο Σι άφησε, πάντως, να εννοηθεί ότι η μακροπρόθεσμη νίκη εξαρτάται λιγότερο από τον όγκο της χρηματοδότησης και περισσότερο από την ικανότητα της χώρας να κυριαρχήσει στις βιομηχανίες του μέλλοντος. Το νέο σχέδιο ευνοεί έτσι την τεχνολογική πρόοδο, συμπεριλαμβανομένης και της ανάπτυξης νέων φαρμακευτικών σκευασμάτων, της εξόρυξης σε μεγάλα βάθη των ωκεανών και της έρευνας γύρω από τη σύντηξη. Ο όρος «τεχνητή νοημοσύνη» περιέχεται περισσότερες από 50 φορές στο πενταετές σχέδιο.
«Οι στόχοι που περιγράφονται στο σχέδιο μοιάζουν με τεράστιες φωτεινές πινακίδες, που καθοδηγούν στελέχη της κρατικής γραφειοκρατίας, τοπικούς αξιωματούχους, εγχώριες βιομηχανίες και πολυεθνικές στις προτεραιότητες των ερχόμενων πέντε ετών», λέει ο Σκοτ Κένεντι, αναλυτής του ινστιτούτου CSIS της Ουάσιγκτον και συντάκτης νέας μελέτης για την εκστρατεία τεχνολογικής καινοτομίας στην Κίνα. Το σχέδιο του Σι προβλέπει επίσης επενδύσεις με στόχο τον εκσυγχρονισμό των κινεζικών προηγμένων βιομηχανιών, όπως τα βιομηχανικά ρομπότ και η φαρμακοβιομηχανία. Παρότι ο Σι θέτει το εθνικό όραμα, η εκτέλεση των πρωτοβουλιών του επαφίεται σε τοπικούς αξιωματούχους σε όλη την Κίνα, οι οποίοι αναμένεται να διατάξουν ενίσχυση της βιομηχανικής παραγωγής, οξύνοντας ακόμη περισσότερο την κρίση με τους Δυτικούς εμπορικούς εταίρους.
