Πολεμάει μέχρι εξαντλήσεως για να κερδίσει τις εκλογές; Το ερώτημα είναι ούτως ή άλλως ρητορικό. Μετά το φιάσκο της 7ης Οκτωβρίου 2023, η εκστρατεία στο Ιράν είναι τόσο δημοφιλής στο Ισραήλ, ώστε να αποτελεί καθοριστικό παράγοντα για το πολιτικό μέλλον του Ισραηλινού πρωθυπουργού. Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου επιχειρεί να επανεφεύρει τον εαυτό του ως «Mr. Security» στον δρόμο για τις κάλπες. Oμως ο δρόμος είναι στρωμένος με αγκάθια.
Ο «κύριος Ασφάλεια» Μετά την 7η Οκτωβρίου «ο Νετανιάχου προσπαθεί να επαναφέρει τον εαυτό του ως “Mr. Security”. Επιστρέφει έτσι στα θεμελιώδη, δηλαδή στην αντιμετώπιση της απειλής του ιρανικού καθεστώτος», τονίζει ο Ούντι Σόμερ,xa καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ.
«Η αποστολή ζωής του Νετανιάχου, ο τρόπος που σκέφτεται τον εαυτό του στην πολιτική, στηρίζεται στο σκεπτικό ότι αυτός είναι που θα πρέπει να διασφαλίσει την εθνική ασφάλεια του κράτους του Ισραήλ. Η 7η Οκτωβρίου έδωσε ένα ισχυρό πλήγμα σε αυτήν την περσόνα, σε αυτό το όραμα για εκείνον και τη χώρα του. Εκτοτε προσπαθεί να ανοικοδομήσει τη φήμη αυτή και να επαναφέρει τον εαυτό του ως “Mr. Security”. Επιστρέφει έτσι στα θεμελιώδη, δηλαδή στην αντιμετώπιση της απειλής του ιρανικού καθεστώτος», τονίζει στην «Κ» ο Ούντι Σόμερ, καθηγητής Πολιτικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο του Τελ Αβίβ.
Το καλό σενάριο
Aν και επισήμως τα μηνύματα είναι θολά, τουλάχιστον από την κυβέρνηση των ΗΠΑ, στο Ισραήλ υπάρχει πραγματικά η προσδοκία ότι μπορεί να πλησιάζει το τέλος για το θεοκρατικό καθεστώς που βρίσκεται στην εξουσία εδώ και 47 χρόνια στο Ιράν. Τι θα σημαίνει μια τέτοια έκβαση για την πολιτική σκηνή του Ισραήλ;
«Ο Νετανιάχου πιθανότατα θα είναι σε θέση να σχηματίσει την επόμενη κυβέρνηση συνασπισμού. Σε αυτήν την περίπτωση, στην επόμενη θητεία του θα προσπαθήσει να εδραιώσει περαιτέρω αυτή τη νίκη και να τοποθετήσει το Ισραήλ σε μια ισχυρή θέση στη Μέση Ανατολή, ομαλοποιώντας τις σχέσεις με τους Σαουδάραβες και ενσωματώνοντάς τους στις Συμφωνίες του Αβραάμ. Αυτό, φυσικά, είναι το καλό σενάριο. Τα πράγματα μπορούν εύκολα να πάνε στραβά. Εξαρτάται πραγματικά από το αποτέλεσμα της “δουλειάς” που θα κάνει στο Ιράν. Αν η επιχείρηση διαρκέσει λίγο, ελαχιστοποιηθεί το τίμημα και μεγιστοποιηθεί η επιτυχία, τότε νομίζω ότι θα αποδώσει τεράστια οφέλη όσον αφορά την εκλογική του πορεία. Εδώ έχουμε υψηλό ρίσκο με υψηλό κέρδος για τον Νετανιάχου. Πάντως, αυτή τη στιγμή έχει το πολιτικό μομέντουμ, καθώς ο πόλεμος στο Ιράν είναι πολύ δημοφιλής στο Ισραήλ», υπογραμμίζει στην «Κ» ο πολιτικός επιστήμονας.
Ομολογουμένως, δημοσκόπηση την οποία δημοσίευσε το Ινστιτούτο Δημοκρατίας του Ισραήλ (IDI) πέντε ημέρες μετά την έναρξη της επιχείρησης στο Ιράν, κατέδειξε ότι το 93% των Εβραίων Ισραηλινών την υποστηρίζει απολύτως.
Ανάμεσα στους Aραβες Ισραηλινούς, η υποστήριξη ανέρχεται στο 26%, γεγονός που διαμορφώνει στο 82% τον δείκτη σε ολόκληρο το δείγμα. Αξίζει να σημειωθεί ότι το αντίστοιχο ποσοστό καταγράφεται στο 76% μεταξύ των αριστερών Ισραηλινών ψηφοφόρων. Ξεχωριστό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι απαντήσεις στο ερώτημα κατά πόσον ο πόλεμος θα πρέπει να τερματιστεί μόλις εξαλειφθούν οι πυρηνικές και βαλλιστικές πυραυλικές δυνατότητες του Ιράν. Το 57% των Εβραίων Ισραηλινών θεωρεί ότι η επιχείρηση θα πρέπει να συνεχιστεί έως ότου επιτευχθεί και ο στόχος της αλλαγής του καθεστώτος.
Οι προτεραιότητες
Σημαίνει αυτό ότι ο Νετανιάχου πολεμά για να πολεμά, με στόχο να κερδίσει τις εκλογές; «Το γεγονός ότι υπάρχουν εδώ πολιτικοί υπολογισμοί δεν σημαίνει ότι δεν υπάρχουν ούτως ή άλλως και οι στρατηγικοί υπολογισμοί. Το ερώτημα είναι πώς ιεραρχείς αυτά τα δύο. Δεδομένου ότι μιλάμε για ανθρώπινες ζωές, θα πρέπει να βεβαιωθείς ότι η ιεράρχηση ακολουθεί τη σωστή σειρά», λέει στην «Κ» ο Ισραηλινός αναλυτής.
Ο όρος «στρατηγική του αέναου πολέμου» προφανώς δεν αποτελεί επίσημο δόγμα του Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Συνιστά ένα πλαίσιο κριτικής που χρησιμοποιούν εις βάρος του αναλυτές και πολιτικοί του αντίπαλοι προκειμένου να περιγράψουν αυτό που διακρίνουν ως ένα μοτίβο αδιάκοπης στρατιωτικής αντιπαράθεσης, το οποίο ενέχει στρατηγικά αλλά και πολιτικά ενδεχομένως κίνητρα. Oπως εύστοχα είχε επισημάνει στην «Κ» ένας πρώην Ισραηλινός αξιωματούχος, η κρίσιμη μάζα της ισραηλινής κοινωνίας στηρίζει τους στόχους του Νετανιάχου χωρίς να στηρίζει την κυβέρνηση Νετανιάχου.
Το βασικό επιχείρημα όσων ασκούν νηφάλια κριτική στον Ισραηλινό πρωθυπουργό είναι η αδιαλλαξία την οποία επέδειξε σε προχωρημένα σημεία όπου θα μπορούσε να είχε σταματήσει τον πόλεμο, και κατ’ επέκταση την ανθρωπιστική καταστροφή, στη Μέση Ανατολή.
Ο ίδιος χρεώνεται τη διατύπωση αμφιλεγόμενων έως και ανέφικτων στόχων, όπως ο αφανισμός της Χαμάς από προσώπου γης και ο άνευ όρων και προϋποθέσεων αποκλεισμός της λύσης των δύο κρατών. Αυτό δεν σημαίνει ότι η ολομέτωπη αναμέτρηση με το καθεστώς της Τεχεράνης και το φονταμενταλιστικό δίκτυο των πληρεξουσίων του δεν εκφράζει ούτως ή άλλως την ισραηλινή κοινή γνώμη. Αλλωστε, πώς θα γινόταν διαφορετικά μετά τα αποτρόπαια γεγονότα της 7ης Οκτωβρίου 2023;
Τι δείχνουν τα γκάλοπ – Σύμφωνα με δημοσκόπηση του Ινστιτούτου Δημοκρατίας του Ισραήλ (IDI), πέντε ημέρες μετά την έναρξη της επιχείρησης στο Ιράν, το 82% των Ισραηλινών την υποστήριζε απολύτως – εξίσου υψηλό ποσοστό 76% καταγράφηκε μεταξύ των αριστερών ψηφοφόρων.
Σε κάθε περίπτωση, ο δρόμος για τις κάλπες δεν είναι στρωμένος με ροδοπέταλα για τον Νετανιάχου, ακόμη και στο σενάριο της επιτυχημένης εκστρατείας στο Ιράν. Η αλήθεια είναι ότι ο μακροβιότερος ηγέτης του Ισραήλ έχει επιδείξει στο παρελθόν αξιοσημείωτη πολιτική ικανότητα. Ωστόσο, ο σκληροπυρηνικός συνασπισμός του αντιμετωπίζει ρωγμές, ο ίδιος δικάζεται για υποθέσεις διαφθοράς και η μειωμένη υποστήριξη στην κατάθεση του προϋπολογισμού εγείρει προκλήσεις, εν μέσω των διαφωνιών για την εξαίρεση της υπερορθόδοξης κοινότητας από τη στράτευση, σε μια φάση εξάντλησης της ισραηλινής κοινωνίας εξαιτίας των στρατιωτικών καθηκόντων της.
Κυρίως, όμως, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός χρεώνεται το σοκ εθνικής ασφάλειας που προκάλεσε η πρωτοφανής τρομοκρατική επίθεση της Χαμάς εις βάρος Ισραηλινών αμάχων την 7η Οκτωβρίου. Για ορισμένους αναλυτές, είναι τέτοια η ζημιά που υπέστη το προφίλ του Νετανιάχου εκείνη την ημέρα, ώστε δύσκολα θα περιοριστεί η αποδοκιμασία ιδίως από τη δεξιά πτέρυγα των ψηφοφόρων.
Ο στόχος
Επισήμως οι βουλευτικές εκλογές στο Ισραήλ έχουν οριστεί για το φθινόπωρο, υπό την προϋπόθεση ότι η Κνέσετ θα έχει καταφέρει να εγκρίνει τον κρατικό προϋπολογισμό του 2026 έως τις 31 Μαρτίου. Το κόμμα του Ισραηλινού πρωθυπουργού, Λικούντ, έχει εμφανίσει μια σταθερή άνοδο στις δημοσκοπήσεις, όμως δεν καταφέρνει να σχηματίσει κυβέρνηση με τους υπάρχοντες εταίρους. Ο στόχος της πλειοψηφίας των 61 εδρών θα κριθεί από τα γεγονότα στους μήνες που θα μεσολαβήσουν μέχρι να στηθούν οι κάλπες.
Ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου θα κατέλθει στις επερχόμενες εκλογές με «βιογραφικό» πολέμου. Το βασικό του πρόβλημα είναι ότι σε αυτές τις κάλπες θα κριθεί και για την αποτελεσματικότητα που (δεν) επέδειξε στο να προστατεύσει εξαρχής τα σύνορα του Ισραήλ. Θα είναι αρκετή μια αποδοτική εκστρατεία στο Ιράν για να διασκεδάσει τις εντυπώσεις;
Πριν απαντηθεί το ερώτημα, θα πρέπει πρώτα να στεφθεί με επιτυχία η εξαιρετικά υψηλού ρίσκου επιχείρηση που βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη, υπό το αγωνιώδες βλέμμα της διεθνούς κοινότητας.
