Η βασική προτεραιότητα της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν είναι η επιβίωση. Για να το πετύχουν αυτό, οι ηγέτες της θα επιδιώξουν να αυξήσουν το κόστος του πολέμου για τον Ντόναλντ Τραμπ -σε απώλειες στρατιωτών, τιμές ενέργειας και πληθωρισμό- προκειμένου να τον πιέσουν να διακηρύξει τη «νίκη» και να αποχωρήσει.
Αντιμέτωπο με τη συντριπτική ισχύ πυρός των ΗΠΑ και του Ισραήλ, το Ιράν εργάζεται για να διευρύνει το πεδίο της μάχης πέρα από το έδαφός του, σε ολόκληρη την περιοχή, όπως εξηγούν διπλωμάτες και αναλυτές.
Διαταράσσοντας την οικονομία
Οι βασικοί του στόχοι είναι να πλήξει υποδομές πετρελαίου και φυσικού αερίου σε γειτονικές χώρες, να κλείσει τα Στενά του Ορμούζ και να περιορίσει την αεροναυσιπλοΐα – όλα με σκοπό να διαταράξει τις οικονομίες του Περσικού Κόλπου και να εκτοξεύσει τις τιμές ενέργειας και τον πληθωρισμό διεθνώς. Παράλληλα, θα επιχειρήσει να εξαντλήσει τα ακριβά συστήματα αναχαίτισης πυραύλων που διαθέτουν οι αντίπαλοί του.
«Ο πόλεμος έχει μετατραπεί σε δοκιμασία θέλησης και αντοχής», σχολίασε ο Βάλι Νασρ της Σχολής Διεθνών Σπουδών του Πανεπιστημίου Τζονς Χόπκινς στην Ουάσιγκτον. «Το Ιράν αντιμετωπίζει στρατούς ποιοτικά ανώτερους, οπότε η στρατηγική του είναι να διευρύνει το πεδίο της μάχης, δοκιμάζοντας τη βούλησή τους και περιπλέκοντας τον πόλεμο, αυξάνοντας παράλληλα τον κίνδυνο για την παγκόσμια οικονομία».
Η στρατηγική δεν είναι περίπλοκη.
Ο Αλι Βαέζ, διευθυντής του τμήματος αναλύσεων για το Ιράν στo think tank International Crisis Group με έδρα τις Βρυξέλλες, δήλωσε: «Οι Ιρανοί θέλουν να διασπείρουν τον επίπονο αντίκτυπο όσο περισσότερο μπορούν, ανεξαρτήτως του κόστους για τους ίδιους και για τις κατεστραμμένες σχέσεις με τους γείτονές τους, ελπίζοντας να δημιουργήσουν κλίμα αντίθεσης στον πόλεμο που θα αναγκάσει τον Ντόναλντ Τραμπ να υποχωρήσει».
«Ασύμμετρη αντοχή»
«Για την Ισλαμική Δημοκρατία», πρόσθεσε, «η επιβίωση είναι νίκη, ακόμη κι αν πρόκειται για πύρρειο νίκη».
Το σχέδιο αποκαλείται «ασύμμετρη αντοχή» με στόχο τη διατήρηση της ικανότητας κλιμάκωσης του πολέμου, μετά τα πρώτα πλήγματα, όταν η αεράμυνα του Ισραήλ, των ΗΠΑ και των χωρών του Περσικού Κόλπου θα έχει εξαντληθεί. Η λογική πίσω από αυτή τη στρατηγική είναι ότι ο Τραμπ, ενόψει ενδιάμεσων εκλογών και απέναντι σε ένα επιφυλακτικό κίνημα MAGA, θα επιλέξει να περιορίσει τον πόλεμο προτού οι αμερικανικές απώλειες και ο πληθωρισμός αυξηθούν περαιτέρω.
Μετρώντας το κόστος
Ηδη, αμερικανικές αλλά και ορισμένες ευρωπαϊκές βάσεις και πρεσβείες έχουν δεχθεί επιθέσεις, έξι Αμερικανοί στρατιώτες έχουν σκοτωθεί και τρία μαχητικά αεροσκάφη έχουν καταρριφθεί. Η Χεζμπολάχ έχει εισέλθει στον πόλεμο, ενώ οι χώρες του Περσικού Κόλπου ανησυχούν και εξαντλούν τα ακριβά συστήματα αναχαίτισης που χρησιμοποιούνται για να καταρρίψουν φθηνά ιρανικά drones. Ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Σαουδική Αραβία και στο Κατάρ έχουν πληγεί. Οι τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου έχουν εκτοξευθεί και η ναυσιπλοΐα έχει σχεδόν σταματήσει στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται τουλάχιστον το ένα πέμπτο του παγκόσμιου πετρελαίου και του φυσικού αερίου.
Ο Αλί Λαριτζανί, γραμματέας του Συμβουλίου Εθνικής Ασφαλείας του Ιράν, υποστήριξε τη Δευτέρα ότι το Ιράν «σε αντίθεση με τις ΗΠΑ έχει προετοιμαστεί για έναν μακροχρόνιο πόλεμο» και έχει εργαστεί πάνω σε σενάρια για σταδιακή κλιμάκωση και διεύρυνση του πεδίου μάχης.
Εξαντλώντας την άμυνα
Ο Φραντς-Στέφαν Γκάντι, στρατιωτικός αναλυτής, χαρακτήρισε τη σύγκρουση «αγώνα δρόμου με σύμμαχο αλλά και με αντίπαλο τον χρόνο». Το Ισραήλ, οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν να καταστρέψουν πυραύλους, εκτοξευτές και κόμβους επικοινωνιών όσο το δυνατόν ταχύτερα, όπως εξήγησε, ώστε οι πιο προηγμένοι ιρανικοί πύραυλοι να μην μπορούν να εκτοξευθούν εύκολα όταν τα αποθέματα των συστημάτων αναχαίτισης θα είναι περιορισμένα.
Ακόμη και το βαριά οπλισμένο Ισραήλ, προς το τέλος του 12ήμερου πολέμου εναντίον του Ιράν τον Ιούνιο, αναγκάστηκε να περιορίσει τη χρήση συστημάτων αναχαίτισης, επιτρέποντας σε ορισμένους ιρανικούς πυραύλους να πλήξουν στόχους, μόλις διαπιστωνόταν ότι δεν κατευθύνονταν προς κρίσιμες εγκαταστάσεις ή πόλεις.
Αν η στρατηγική του Ιράν είναι σαφής, το ίδιο ισχύει και για τους κινδύνους. Και αυτοί ήδη αρχίζουν να διαφαίνονται.
Τη Δευτέρα, ο Τραμπ δεσμεύθηκε να συνεχίσει τον πόλεμο για τουλάχιστον έναν ακόμη μήνα και δεν απέκλεισε τη χρήση αμερικανικών χερσαίων δυνάμεων. Ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι «τα πιο σκληρά πλήγματα δεν έχουν ακόμη σημειωθεί», ενώ το Πεντάγωνο ανακοίνωσε ότι θα αποστείλει περισσότερους στρατιώτες και μαχητικά αεροσκάφη στο μέτωπο.
Υποδαυλίζοντας τον διχασμό
Υπάρχουν ενδείξεις, σύμφωνα με αναλυτές, ότι οι ΗΠΑ ενθαρρύνουν τις ιρανικές εθνικές μειονότητες, όπως οι Κούρδοι και οι Μπαλούχοι, να εξεγερθούν ενάντια στην κυβέρνηση, βομβαρδίζοντας θέσεις της αστυνομίας και του στρατού σε αυτές τις περιοχές, ελπίζοντας να αποτελέσουν την απαρχή μιας λαϊκής εξέγερσης.
Παρότι το Ιράν έχει επιτεθεί σε χώρες του Περσικού Κόλπου, συμπεριλαμβανομένων ξενοδοχείων και αεροδρομίων, η Τεχεράνη μέχρι στιγμής δεν έχει καταφέρει να δημιουργήσει ρήγμα στις σχέσεις τους με την Ουάσιγκτον.
Οι χώρες του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), συμπεριλαμβανομένης της Σαουδικής Αραβίας, εξέδωσαν την Κυριακή μια ανακοίνωση που τονίζει «την κοινή στάση τους στην αντιμετώπιση αυτών των επιθέσεων», τονίζοντας ότι «η ασφάλεια των κρατών-μελών του GCC είναι αδιαίρετη», διατηρώντας το δικαίωμα να απαντήσουν στο πλαίσιο της αυτοάμυνας.
Ενώ καλούν για τερματισμό των εχθροπραξιών, τα μέλη δεν έχουν επικρίνει τον πόλεμο ΗΠΑ – Ισραήλ κατά του Ιράν και είναι πιθανό να επιτρέψουν στις αμερικανικές δυνάμεις το δικαίωμα υπερπτήσεων, το οποίο είχαν αρνηθεί στην αρχή του πολέμου.
Στο παρελθόν, οι χώρες του Περσικού Κόλπου είχαν λειτουργήσει ως μεσολαβητές, καλώντας την Ουάσιγκτον να ακολουθήσει τη διαπραγματευτική οδό με την Τεχεράνη, αντί να προβεί σε πολεμικές επιχειρήσεις. Αλλά δεχόμενες επίθεση από το Ιράν, αυτές οι χώρες είναι πλέον πιο πιθανό να επιτρέψουν στις αμερικανικές δυνάμεις ευρύτερη επιχειρησιακή πρόσβαση στον εναέριο χώρο και στην επικράτειά τους, κάτι που θα βοηθήσει τις ΗΠΑ να διεξάγουν επιχειρήσεις πιο αποτελεσματικά, σύμφωνα με τον ειδικό για τη Μέση Ανατολή Χασάν Τ. Αλχασάν από το Διεθνές Ινστιτούτο Στρατηγικών Μελετών.
Αλλαγή κλίματος
Η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία, οι οποίες έχουν επικρίνει το Ιράν και αρχικά δεν στήριζαν αυτόν τον πόλεμο, εμφανίζονται πλέον διατεθειμένες να αναλάβουν δράση για να προστατέψουν τα δικά τους στρατεύματα και συμφέροντα στον Περσικό Κόλπο, «διότι όλοι αντιλαμβάνονται ότι το συλλογικό συμφέρον διεθνώς είναι σε κίνδυνο», ανέφερε ο Χασάν Τ. Αλχασάν στο BBC.
Ωστόσο, καθώς η Ευρώπη προσπάθησε να απεξαρτηθεί από το ρωσικό φυσικό αέριο, είναι πλέον πιο εξαρτημένη από την ενέργεια από τον Περσικό Κόλπο, ενώ περίπου το ήμισυ των εισαγωγών πετρελαίου της Ινδίας διέρχεται από τα Στενά του Ορμούζ. Επομένως, οι πιέσεις στον Ντόναλντ Τραμπ να συντομεύσει τον πόλεμο θα αυξηθούν.
Στο μυαλό του Τραμπ
Ο Αμερικανός πρόεδρος αναφέρεται συχνά στην επιθυμία του για μια συμφωνία με το Ιράν και πρόσφατα μίλησε για το παράδειγμα της Βενεζουέλας ενώ φάνηκε ικανοποιημένος με τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο, χωρίς ωστόσο να ανατραπεί πλήρως η κυβέρνηση. «Αυτό που κάναμε στη Βενεζουέλα, νομίζω, είναι το τέλειο σενάριο», δήλωσε στους New York Times την Κυριακή.
Επιπλέον, το Ιράν ενδέχεται να αντικαταστήσει τον ανώτατο ηγέτη Αλί Χαμενεΐ με μια λιγότερο σκληροπυρηνική κυβέρνηση που θα μπορούσε να έχει διάθεση να διαπραγματευτεί μια συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα.
Οπως πάντα, είναι δύσκολο να γνωρίζει κανείς τι έχει στο μυαλό του ο Τραμπ, είπε η Ελι Τζεραμάγιε, ειδικός για το Ιράν στο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων. «Ο Τραμπ ήδη εξουδετέρωσε τον Χαμενεΐ, κάτι που κανένας άλλος πρόεδρος δεν τόλμησε να κάνει», είπε. «Εχει μια διέξοδο αν το θέλει, ακόμα κι αν το Ισραήλ βλέπει μια τεράστια ευκαιρία να απομακρύνει αυτό το καθεστώς».
Ο Μάθιου Κρόνιγκ, αντιπρόεδρος του Atlantic Council στην Ουάσιγκτον, δήλωσε ότι ο Τραμπ «εμφανίζεται σκεπτικός σχετικά με το ενδεχόμενο παρατεταμένων στρατιωτικών επιχειρήσεων» και θα μπορούσε να είναι ικανοποιημένος με διάφορα αποτελέσματα, συμπεριλαμβανομένου του μοντέλου της Βενεζουέλας. «Εχουν ήδη επιτύχει αρκετούς από τους στόχους τους», πρόσθεσε, επισημαίνοντας ότι ο Χαμενεΐ και πολλά άλλα στελέχη του καθεστώτος είναι νεκροί, και τα πυρηνικά και πυραυλικά προγράμματα του Ιράν, καθώς και άλλες στρατιωτικές δυνατότητες, έχουν υποστεί σοβαρά πλήγματα.
«Νομίζω ότι θα μπορούσαν να αποχωρήσουν από την περιοχή οποιαδήποτε στιγμή και να δηλώσουν ότι πέτυχαν», τόνισε. «Αυτή τη στιγμή, εκτιμώ ότι η στρατηγική αφορά περισσότερο το τι θέλουν να αποφύγουν παρά το τι θέλουν ακριβώς να πετύχουν».
Πηγή: New York Times
