Μια αλλαγή κατεύθυνσης του καθεστώτος της Τεχεράνης, μέσα από την αποδυνάμωση των Φρουρών της Επανάστασης, θα ήταν ίσως πιο ρεαλιστική από την ανατροπή του. Ετσι περιγράφει στην «Κ» τις προσδοκίες που θα πρέπει να έχουν ΗΠΑ και Ισραήλ μέσα από τη στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν ο Ραζ Ζιμτ, διευθυντής του ερευνητικού προγράμματος «Ιράν και ο σιιτικός άξονας» στο Ινστιτούτο Μελετών Εθνικής Ασφαλείας (INSS) του Ισραήλ. Συγγραφέας του βιβλίου «Το Ιράν από μέσα», ο Ζιμτ έχει υπηρετήσει για περισσότερο από δύο δεκαετίες στις Ισραηλινές Αμυντικές Δυνάμεις (IDF), ως εμπειρογνώμονας στα θέματα ασφαλείας που αφορούν το Ιράν. Ο ίδιος εκτιμά πως ο πόλεμος θα διαρκέσει «αρκετές εβδομάδες», αν και δεν αποκλείει ο Τραμπ να τον σταματήσει σε ένα χρονικό σημείο το οποίο δεν θα ικανοποιεί τον Νετανιάχου. «Λίγο-πολύ, αυτό είναι όλο που έχουν», αναφέρει χαρακτηριστικά σε σχέση με την έκταση των αντιποίνων της Τεχεράνης.
– Τα τελευταία 24ωρα, οι απόψεις διίστανται: Είναι τελικά η αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στο Ιράν μια καλή ιδέα;
– Αναμφίβολα, θα κριθεί από το αποτέλεσμα μετά την ολοκλήρωση αυτής της εκστρατείας. Αλλά είναι νομίζω σαφές ότι ο αμερικανικός και ο ισραηλινός στρατός βρίσκονται σε θέση να υποβαθμίσουν τις στρατηγικές δυνατότητες του Ιράν. Και ενδεχομένως να δημιουργήσουν τις συνθήκες για να αποδυναμωθεί και να υπονομευτεί το καθεστώς, μέχρι ένα σημείο όπου θα μπορούσαμε να δούμε κάποιο είδος αλλαγής στο μέλλον. Υπάρχουν πράγματι κίνδυνοι για περιφερειακή κλιμάκωση. Ομως οι ιρανικές προκλήσεις και απειλές συνεχίζουν να αποτελούν από μόνες τους κίνδυνο για την περιφερειακή ασφάλεια. Τουλάχιστον αυτή η επιχείρηση θα μπορούσε να ανοίξει τον δρόμο για μια πιο βιώσιμη ηγεσία και συμπεριφορά από την πλευρά του Ιράν.
– Καταλαβαίνω ότι, ακόμη και μετά τον θάνατο του Χαμενεΐ, δεν έχετε μεγάλες προσδοκίες για άμεση αλλαγή του καθεστώτος.
– Σήμερα τουλάχιστον, δεν είμαστε ακόμη εκεί. Το ιρανικό καθεστώς είναι πολύ ανθεκτικό και, με όλο τον σεβασμό στον θάνατο του Χαμενεΐ, θα χρειαστεί πολύ περισσότερο από αυτό για να ανατραπεί. Κοιτάξτε, μια πλήρης πολιτική μετάβαση στο Ιράν εξαρτάται κυρίως από τον ίδιο τον λαό του. Επομένως, θα είναι πολύ δύσκολο να το δούμε άμεσα. Ωστόσο, θα μπορούσαμε να έχουμε κάποιο είδος αλλαγής από το εσωτερικό του καθεστώτος, σενάριο που είναι πιο πιθανό.
– Τι μπορεί να σημαίνει αυτό στην πράξη;
– Εάν η εκστρατεία συνεχιστεί για κάποιες εβδομάδες, και οι ΗΠΑ και το Ισραήλ καταφέρουν να αποδυναμώσουν το ιρανικό καθεστώς αλλά και τις δυνάμεις ασφαλείας, τους Φρουρούς της Επανάστασης, τότε πιθανώς θα ανέκυπταν κάποια πιο ρεαλιστικά στοιχεία από την Ισλαμική Δημοκρατία, τα οποία θα μπορούσαν να πάρουν τον έλεγχο και να τηρήσουν μια λιγότερο εμμονική ιδεολογία σε σύγκριση με τον Χαμενεΐ.
– Κατανοητό. Στο μεσοδιάστημα, πόση ζημιά μπορεί να προκαλέσει το ιρανικό οπλοστάσιο στην ευρύτερη περιοχή;
– Το κύριο εργαλείο των Ιρανών είναι οι πυραυλικές τους δυνατότητες. Σίγουρα μπορούν να προκαλέσουν ζημιά. Το βλέπουμε αυτές τις ώρες στο Ισραήλ, στη Σαουδική Αραβία και στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα. Ομως, λίγο-πολύ, αυτό είναι όλο που έχουν. Καθώς ο πόλεμος θα συνεχίζεται, οι δυνατότητές τους θα υποβαθμιστούν περαιτέρω τόσο από το Ισραήλ όσο και από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Αυτό δεν σημαίνει ότι θα χάσουν κάθε στρατιωτική ικανότητα. Σε κάποιες περιπτώσεις, αρκούν μόλις ένας ή δύο πύραυλοι για να προκαλέσουν ζημιά. Αλλά θα αποδυναμωθούν δραστικά. Ηδη γνωρίζουμε ότι αυτές τις τελευταίες ημέρες το Ιράν έχει ήδη εκτοξεύσει εκατοντάδες πυραύλους εναντίον τόσο του Ισραήλ όσο και των αμερικανικών δυνάμεων που βρίσκονται στα αραβικά κράτη. Οι δυνατότητες αυτές θα μειωθούν σοβαρά με την πάροδο του χρόνου.
– Μια και αναφέρεστε στην παράμετρο του χρόνου, είναι ρεαλιστική κατά τη γνώμη σας η εκτίμηση του Αμερικανού προέδρου για πόλεμο 4 εβδομάδων;
– Κατ’ αρχάς, έγκειται πράγματι σε εκείνον. Είναι ο άνθρωπος που θα λάβει τις αποφάσεις. Αλλά η αίσθησή μου είναι ότι μπορεί να χρειαστούν αρκετές εβδομάδες. Αν θέλεις να εμποδίσεις το Ιράν να ανασυστήσει τις ικανότητές του μετά τη λήξη του πολέμου –όπως έκανε μετά τον 12ήμερο πόλεμο το περασμένο καλοκαίρι–, πόσο μάλλον αν θέλεις να δημιουργήσεις τις προϋποθέσεις για μια μορφή μετάβασης του καθεστώτος στην Τεχεράνη, τότε θα χρειαστείς αρκετές εβδομάδες για να πετύχεις τους στόχους σου.
– Αν κάτι αποδεικνύουν οι τελευταίες εξελίξεις είναι ότι η σχέση Νετανιάχου και Τραμπ έχει πιο γερά θεμέλια απ’ ό,τι φαινόταν κατά καιρούς. Τι λέτε;
– Υπήρχαν αρκετές διαφωνίες στη συνεργασία τους, ιδίως πάνω στο παλαιστινιακό ζήτημα. Σε άλλα θέματα, ωστόσο, όπως το Ιράν, μοιράζονταν τους ίδιους στόχους. Αυτό δεν σημαίνει απαραιτήτως ότι οι ΗΠΑ και το Ισραήλ βλέπουν τα πράγματα με τον ίδιο τρόπο. Ας μην εκπλαγούμε, αν δούμε –για παράδειγμα– τον πρόεδρο Τραμπ να σταματάει τον πόλεμο σε ένα χρονικό σημείο το οποίο δεν θα ικανοποιεί το Ισραήλ.
