Το Ιράν βρίσκεται σε ιδιαίτερα δυσμενή θέση. Ολοι οι ηγέτες του, θρησκευτικοί, πολιτικοί και στρατιωτικοί, είναι εξαιρετικά ευάλωτοι σε περίπτωση που στοχοποιηθούν από το Ισραήλ, όπως το ίδιο ισχύει και για τους διαδόχους τους.
Είναι άλλωστε νωπές οι μνήμες από την αποτελεσματική πρακτική του Ισραήλ, η οποία ακολουθήθηκε στην περίπτωση της Χαμάς αλλά και της Χεζμπολάχ, αποτελώντας γνώμονα για τους Ισραηλινούς και φόβητρο για αρκετούς Ιρανούς.
Επίσης, η Τεχεράνη διαπιστώνει ότι οι σύμμαχοί της είναι ελάχιστοι και πρόθυμοι μέχρις ενός ορισμένου σημείου να τη συνδράμουν, όχι πάντως ακόμη (και μάλλον και για τη συνέχεια), σε καθοριστικό για την επιβίωση του καθεστώτος βαθμό.
Παρατηρεί επίσης ότι το Ισραήλ και οι ΗΠΑ έχουν πολύ καλή εσωτερική πληροφόρηση και είναι σε θέση να πλήττουν καίρια κρίσιμους στόχους και υποδομές της χώρας. Οπωσδήποτε, η εξόντωση Χαμενεΐ έχει προκαλέσει σοκ, ενώ τέθηκαν εκτός μάχης κι άλλα σημαντικά πρόσωπα πολύ ψηλά στην πυραμίδα εξουσίας, με αποτέλεσμα αυτή τη στιγμή να είναι άγνωστο κατά πόσον οι ενέργειες του Ιράν γίνονται από ένα ενιαίο συντονιστικό κέντρο ή είναι περισσότερο σπασμωδικές από οργανώσεις και ομάδες που εκ των πραγμάτων έχουν αυτονομηθεί και οι οποίες ακολουθούν τις οδηγίες που είχαν λάβει πριν ξεκινήσουν οι πολεμικές επιχειρήσεις το περασμένο Σάββατο.
Ο Χαμενεΐ, μέσα στον ακραίο εξτρεμισμό του και στις ιδεολογικές εμμονές του εις βάρος του Ισραήλ, μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, αντιλαμβανόμενος την αντικειμενική αδυναμία του Ιράν να αντιμετωπίσει το Ισραήλ, ενώ κιόλας το δεύτερο εξουδετέρωνε τους πληρεξουσίους της Τεχεράνης στην περιοχή, αποδυναμώνοντας αισθητά το γεωπολιτικό αποτύπωμά της, επέδειξε αξιοπρόσεκτο πραγματισμό στη διαχείριση των κρίσεων αλλά και του πολέμου των 12 ημερών με το Τελ Αβίβ.
Ο όποιος διάδοχός του ή ένα σύνολο ανθρώπων που αποτελούν τη διάδοχη κατάσταση αφενός τελούν υπό το σοκ της απώλειας του ηγέτη που καθόρισε τις τύχες της χώρας από το 1989 μέχρι τον θάνατό του, αφετέρου θέλουν να αποδείξουν ότι είναι άξιοι αντικαταστάτες του. Αυτή τη στιγμή το γενικό πρόσταγμα το έχουν οι Φρουροί της Επανάστασης και σημαντικό πρόσωπο πέραν αυτών είναι ο Λαριτζανί.
Πάντως, οι επιθέσεις που εξαπολύει το Ιράν σε βάρος όσων θεωρεί ότι εμμέσως ή αμέσως διευκολύνουν Ισραήλ και Ηνωμένες Πολιτείες δεν είναι τυφλές, όπως νομίζεται, αλλά βρίσκουν εξήγηση. Η Τεχεράνη ξέρει ότι δεν θα κερδίσει τον πόλεμο. Γνωρίζει ότι τα κράτη του Κόλπου θα στραφούν εις βάρος της, εφόσον τα στοχοποίησε. Αλλά εκτιμά ότι δεν θα αποτολμήσουν να προβούν σε κάποιο θεαματικό στρατιωτικό χτύπημα εναντίον της, γιατί αυτή είναι σε θέση να το απορροφήσει αποτελεσματικότερα, ενώ οι αραβικές μοναρχίες, πλην Σαουδικής Αραβίας, είναι ανίκανες να αντιμετωπίσουν στρατιωτικά το Ιράν.
Το σημαντικότερο: δίνοντας μάχη επιβίωσης, η Τεχεράνη θέλει να αυξήσει το κόστος του πολέμου για τους περιφερειακούς συμμάχους των ΗΠΑ, για την Ουάσιγκτον, προσβλέποντας σε εκτόξευση των τιμών ενέργειας και διατήρησή τους σε υψηλά επίπεδα για καιρό, αλλά και για τον ίδιο τον Τραμπ, προσδοκώντας ότι τα ποσοστά αποδοχής του θα βρεθούν σε ιστορικό χαμηλό και θα πιεστεί από τον στενό πυρήνα των υποστηρικτών του ώστε να διακόψει τις επιχειρήσεις.
Δεν αποκλείεται Ιράν και ΗΠΑ να διατηρούν κώδικες επικοινωνίας, κόντρα στις επιθυμίες του Ισραήλ, με το οποίο ο Τραμπ προσώρας είναι ευθυγραμμισμένος. Αν πάντως δεν αλλάξει κάτι συνταρακτικά, οι επιχειρήσεις και η ανταπόδοση των χτυπημάτων θα διαρκέσουν αρκετές εβδομάδες.
* O κ. Κωνσταντίνος Φίλης είναι διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών Υποθέσεων (IGA), καθηγητής του Αμερικανικού Κολλεγίου Ελλάδος.
