Στις 12 Σεπτεμβρίου 2002 ο Μπέντζαμιν Νετανιάχου, πρώην πρωθυπουργός του Ισραήλ εκείνη την εποχή, κλήθηκε να καταθέσει στο αμερικανικό Κογκρέσο που συζητούσε τα σχέδια του Τζορτζ Μπους για πόλεμο κατά του Ιράκ.
«Αν βγάλετε από τη μέση τον Σαντάμ Χουσεΐν, το καθεστώς του, σας εγγυώμαι ότι αυτό θα έχει τρομερά θετικές συνέπειες στην περιοχή. Πιστεύω ότι οι γείτονες, οι Ιρανοί, θα καταλάβουν ότι έχει τελειώσει ο χρόνος για τους τυράννους».
Πόσο σοφές υπήρξαν οι προβλέψεις του Νετανιάχου, μας το έχει πει από καιρό η Ιστορία. Οι Αμερικανοί μετάνιωσαν πικρά και εξέλεξαν το 2008 τον Μπαράκ Ομπάμα, έναν από τους ελάχιστους πολιτικούς που είχε αντιταχθεί από την πρώτη στιγμή στον ολέθριο πόλεμο. Αλλά και ο Ντόναλντ Τραμπ, και στις τρεις εκλογικές εκστρατείες του (2016, 2020, 2024), είχε σημαία το America First, κατακεραυνώνοντας τους «ατέρμονους πολέμους» των προκατόχων του για αλλαγή καθεστώτος σε Ιράκ και Αφγανιστάν.
Αυτό δεν τον εμπόδισε, όμως, να διαβεί τον Ρουβίκωνα το περασμένο Σάββατο αγκαλιά με τον Μπέντζαμιν Νετανιάχου, στα χνάρια των νεοσυντηρητικών της εποχής Μπους.
Ο νέος πόλεμος εναντίον του Ιράν ξεκίνησε καλά για τους επιτιθέμενους, με τα τρομερά αεροπορικά πλήγματα στη συνήθως ήσυχη οδό Παστέρ, στο κέντρο της Τεχεράνης, που αποκεφάλισαν το ιρανικό καθεστώς. Θύμα της επιδρομής υπήρξε ο 86χρονος Χαμενεΐ, ανώτατος ηγέτης της Ισλαμικής Δημοκρατίας εδώ και 37 χρόνια.
Την ίδια τύχη μοιράστηκαν ο υπουργός Αμυνας, οι αρχηγοί του τακτικού στρατού και των Φρουρών της Επανάστασης, όπως και το δεξί χέρι του Χαμενεΐ, ο Αλί Σαμχανί, στον οποίο μόλις πριν από λίγες ημέρες είχε αναθέσει τον γενικό συντονισμό της αμυντικής προσπάθειας. Αμερικανικά Μέσα έγραψαν ότι ο Χαμενεΐ και οι στενοί συνεργάτες του είχαν την απρονοησία να μαζευτούν όλοι μαζί για πρωινή σύσκεψη, κάτι που πληροφορήθηκε η CIA και ενημέρωσε τον Τραμπ, γεγονός που βάρυνε καταλυτικά στην πιο κρίσιμη απόφαση των πέντε χρόνων όπου ασκεί προεδρική εξουσία.
Η διαδοχή
Τα επόμενα τρία εικοσιτετράωρα δεν δικαίωσαν, όμως, τις προσδοκίες του για μια γρήγορη κατάρρευση τού ήδη βαριά τραυματισμένου από τον πόλεμο του περασμένου Ιουνίου και το πρόσφατο κύμα των διαδηλώσεων, ιρανικού καθεστώτος. Τριμελές ανώτατο συμβούλιο, με τη συμμετοχή του προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν, ανέλαβε τη διοίκηση της χώρας, ενώ η συνέλευση των εμπειρογνωμόνων ετοιμάζεται να εκλέξει τον διάδοχο του Χαμενεΐ.
Η Τεχεράνη απαντάει με βομβαρδισμούς βάσεων των ΗΠΑ και ενεργειακών εγκαταστάσεων στον Κόλπο.
Παράλληλα, οι Ιρανοί εξαπέλυσαν αντίποινα για τα καταιγιστικά πλήγματα που δέχονται, αποδεικνύοντας ότι διαθέτουν υπολογίσιμη δύναμη πυρός. Ο πρώτος γύρος της ιρανικής απάντησης περιελάμβανε βροχή βαλλιστικών πυραύλων και drones εναντίον εχθρικών βάσεων, από την Κύπρο και το Ισραήλ μέχρι τις αραβικές χώρες του Κόλπου, που προκάλεσαν τον θάνατο έξι Αμερικανών στρατιωτών, έντεκα Ισραηλινών αμάχων και έξι πολιτών σε χώρες του Κόλπου.
Τα πιο πυκνά πλήγματα δέχθηκαν τα Εμιράτα και το Μπαχρέιν, δύο χώρες που έχουν υπογράψει τις Συμφωνίες του Αβραάμ με το Ισραήλ. Στο μεταξύ, οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί είχαν σκοτώσει 555 ανθρώπους, τουλάχιστον 165 από τους οποίους προέρχονταν από τον βομβαρδισμό δημοτικού σχολείου θηλέων στην πόλη Μινάμπ.
Ενεργειακά πλήγματα
Χθες το Ιράν έκανε πράξη την προειδοποίησή του ότι οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του θα μετατρεπόταν σε περιφερειακό πόλεμο. Τα ιρανικά όπλα βομβάρδισαν καίριες ενεργειακές εγκαταστάσεις σε Σαουδική Αραβία και Κατάρ, αλλά και τάνκερ στον Κόλπο, με αποτέλεσμα να κλείσουν προσωρινά τα Στενά του Ορμούζ, αναστατώνοντας τις διεθνείς αγορές. Τρία αμερικανικά F-15 συνετρίβησαν στο Κουβέιτ, αν και οι πιλότοι τους διασώθηκαν.
Οι ΗΠΑ έκαναν λόγο για φίλια πυρά από την αεράμυνα του εμιράτου, ενώ οι Ιρανοί ισχυρίστηκαν ότι κατέρριψαν το ένα τουλάχιστον από αυτά. Στον χορό μπήκε και η Χεζμπολάχ, εκτοξεύοντας ρουκέτες εναντίον του Ισραήλ, το οποίο απάντησε με βομβαρδισμό της Βηρυτού, που άφησε 52 νεκρούς. Από την πλευρά του, το Κατάρ ανακοίνωσε ότι κατέρριψε τρία ιρανικά Su-24.
Με αυτά τα δεδομένα, η προοπτική μιας σύντομης κατάπαυσης του πυρός με κατάρρευση του ιρανικού καθεστώτος έμοιαζε να απομακρύνεται. Στην πρώτη δημόσια εμφάνισή του μετά την έναρξη των επιχειρήσεων, ο Τραμπ προετοίμασε τους ομοεθνείς του για πιο μακρύ πόλεμο, λέγοντας ότι υπολογίζει πως θα χρειαστούν «τέσσερις ή πέντε εβδομάδες», αλλά και ότι είναι αποφασισμένος να το τραβήξει «πολύ περισσότερο αν χρειαστεί».
Ακραία αντιφατικές ήταν προηγούμενες δηλώσεις του σχετικά με τον τρόπο που φαντάζεται το τέλος του πολέμου. Αρχικά κάλεσε τους Ιρανούς να ανατρέψουν το καθεστώς όταν σταματήσει η βροχή από βόμβες. Στη συνέχεια, σε συνέντευξή του στους New York Times, δήλωσε ότι θα προτιμούσε το σενάριο «Βενεζουέλα», υποστηρίζοντας ότι έχει στο μυαλό του «τρεις πολύ καλούς υποψηφίους» για την ανάληψη της εξουσίας στο Ιράν, αν και δεν εξήγησε πώς εννοεί να τους επιβάλει. Χθες, όμως, προειδοποίησε ότι το πραγματικά μεγάλο κύμα της επίθεσης «δεν έχει καν ξεκινήσει ακόμη» και ότι δεν αποκλείει πλέον ούτε την αποστολή χερσαίων δυνάμεων.
Σύμφωνα με δημοσκόπηση της Ipsos για το πρακτορείο Reuters, μόλις το 25% των Αμερικανών επικροτεί τον πόλεμο, αλλά ο Αμερικανός πρόεδρος δήλωσε ότι «δεν τον απασχολούν οι δημοσκοπήσεις».
