Οταν οι άρτια εκπαιδευμένοι και απόλυτα αφοσιωμένοι σωματοφύλακες και οδηγοί ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων έφταναν στην εργασία τους στην οδό Παστέρ στην Τεχεράνη, όπου ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ σκοτώθηκε από ισραηλινό αεροπορικό πλήγμα το Σάββατο, οι Ισραηλινοί τούς παρακολουθούσαν.
Σχεδόν όλες οι κάμερες κυκλοφορίας στην Τεχεράνη ήταν παραβιασμένες επί χρόνια, με τις εικόνες τους να κρυπτογραφούνται και να μεταδίδονται σε διακομιστές στο Τελ Αβίβ και το νότιο Ισραήλ, σύμφωνα με δύο πρόσωπα που γνωρίζουν την κατάσταση.
Μία από τις κάμερες είχε γωνία λήψης που αποδείχθηκε ιδιαίτερα χρήσιμη, σύμφωνα με μία από τις πηγές, καθώς επέτρεπε να διαπιστωθεί πού συνήθιζαν να παρκάρουν τα προσωπικά τους οχήματα και παρείχε ένα «παράθυρο» στον τρόπο λειτουργίας ενός τμήματος του αυστηρά φυλασσόμενου συγκροτήματος.
Σύνθετοι αλγόριθμοι εξασφάλιζαν επιπλέον στοιχεία στους φακέλους των μελών της φρουράς ασφαλείας, που περιλάμβαναν διευθύνσεις κατοικίας, ωράρια υπηρεσίας, διαδρομές προς την εργασία και, το σημαντικότερο, ποιον συνήθως είχαν αναλάβει να προστατεύουν και να μεταφέρουν – διαμορφώνοντας αυτό που οι αξιωματικοί πληροφοριών αποκαλούν «μοτίβο ζωής» (pattern of life).
Οι δυνατότητες αυτές αποτελούσαν μέρος μιας πολυετούς εκστρατείας συλλογής πληροφοριών που άνοιξε τον δρόμο για τη δολοφονία του Χαμενεΐ. Η συγκεκριμένη πηγή δεδομένων σε πραγματικό χρόνο, μία από εκατοντάδες διαφορετικές ροές πληροφοριών, δεν ήταν ο μόνος τρόπος με τον οποίο Ισραήλ και CIA κατάφεραν να προσδιορίσουν με ακρίβεια την ώρα που ο 86χρονος θα βρισκόταν στο γραφείο του εκείνο το μοιραίο πρωινό του Σαββάτου και ποιοι θα τον συνόδευαν.
Ούτε ήταν το μοναδικό στοιχείο, σύμφωνα με πηγές, το γεγονός ότι το Ισραήλ μπόρεσε επίσης να διαταράξει επιμέρους τμήματα περίπου δώδεκα πύργων κινητής τηλεφωνίας κοντά στην οδό Παστέρ, εμφανίζοντας τις γραμμές κατειλημμένες κατά τις κλήσεις και εμποδίζοντας την ομάδα προστασίας του Χαμενεΐ να λάβει ενδεχόμενες προειδοποιήσεις.
Πολύ πριν πέσουν οι βόμβες, «γνωρίζαμε την Τεχεράνη όπως γνωρίζουμε την Ιερουσαλήμ», δήλωσε εν ενεργεία Ισραηλινός αξιωματούχος πληροφοριών. «Και όταν γνωρίζεις [ένα μέρος] τόσο καλά όσο γνωρίζεις τον δρόμο όπου μεγάλωσες, αντιλαμβάνεσαι αμέσως οτιδήποτε ύποπτο».
Η πυκνή, αποκαλούμενη «εικόνα πληροφοριών» (intelligence picture) της Τεχεράνης ήταν αποτέλεσμα επίπονης συλλογής δεδομένων, που κατέστη δυνατή χάρη στην ισραηλινή Μονάδα 8200, στα άτομα που στρατολόγησε η Μοσάντ και στους τεράστιους όγκους δεδομένων που η στρατιωτική υπηρεσία πληροφοριών επεξεργαζόταν σε καθημερινή βάση.
Το Ισραήλ χρησιμοποίησε μια μαθηματική μέθοδο γνωστή ως ανάλυση κοινωνικών δικτύων (social network analysis) για να επεξεργαστεί δισεκατομμύρια σημεία δεδομένων προκειμένου να εντοπίσει άγνωστα κέντρα λήψης αποφάσεων και να προσδιορίσει νέους στόχους προς παρακολούθηση και εξόντωση, δήλωσε πρόσωπο με γνώση της εφαρμογής της. Ολα αυτά τροφοδοτούσαν μια «γραμμή παραγωγής» με ένα και μοναδικό προϊόν: στόχους.
«Στο Ισραήλ οι στοχευμένες πληροφορίες (targeting intelligence) συνιστούν το πιο ουσιώδες τακτικό ζήτημα, καθώς έχουν σχεδιαστεί για να υπηρετούν μια στρατηγική», ανέφερε ο Ιτάι Σαπίρα, ταξίαρχος ε.α. των εφεδρειών των Ισραηλινών Ενόπλων Δυνάμεων και βετεράνος με 25ετή υπηρεσία στη Διεύθυνση Πληροφοριών. «Εφόσον ληφθεί απόφαση ότι ένα πρόσωπο πρέπει να εξουδετερωθεί, η προσέγγιση των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών είναι σαφής: “Θα παράσχουμε τις απαραίτητες πληροφορίες στόχευσης”», σημείωσε.
Το Ισραήλ έχει δολοφονήσει εκατοντάδες άτομα στο εξωτερικό, μεταξύ των οποίων ηγέτες ένοπλων οργανώσεων, πυρηνικούς επιστήμονες, χημικούς μηχανικούς, αλλά και πολλούς αμάχους. Ωστόσο, ακόμη και με την εξόντωση ενός τόσο εξέχοντος πολιτικού και θρησκευτικού ηγέτη όπως ο Χαμενεΐ, το κατά πόσο αυτή η επιθετική, πολυετής αξιοποίηση της τεχνολογικής και τεχνικής υπεροχής έχει οδηγήσει σε μείζονα στρατηγικά οφέλη παραμένει αντικείμενο έντονης διαμάχης τόσο εντός όσο και εκτός Ισραήλ.
Η υπεροχή των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών αποτυπώθηκε πλήρως στον 12ήμερο πόλεμο του περασμένου Ιουνίου, όταν περισσότεροι από 12 Ιρανοί πυρηνικοί επιστήμονες και υψηλόβαθμοι στρατιωτικοί αξιωματούχοι δολοφονήθηκαν μέσα σε λίγα λεπτά.
Αυτό συνοδεύτηκε από πρωτοφανή εξουδετέρωση της ιρανικής αντιαεροπορικής άμυνας μέσω συνδυασμού κυβερνοεπιθέσεων, drones μικρού βεληνεκούς και πυρομαχικών ακριβείας που εκτοξεύθηκαν εκτός των συνόρων του Ιράν, καταστρέφοντας τα ραντάρ των ρωσικής κατασκευής εκτοξευτών πυραύλων.
«Τους αφαιρέσαμε πρώτα τα “μάτια”», δήλωσε εν ενεργεία αξιωματούχος πληροφοριών. Τόσο στον πόλεμο του Ιουνίου όσο και τώρα, Ισραηλινοί πιλότοι χρησιμοποίησαν έναν συγκεκριμένο τύπο πυραύλου, τον Sparrow, παραλλαγές του οποίου μπορούν να πλήξουν στόχο μεγέθους τραπεζιού από απόσταση άνω των 1.000 χιλιομέτρων, μακριά από το Ιράν και εκτός της εμβέλειας οποιουδήποτε ιρανικού αντιαεροπορικού συστήματος.
Δεν είναι γνωστές όλες οι λεπτομέρειες της τελευταίας επιχείρησης. Ορισμένες ενδέχεται να μη δημοσιοποιηθούν ποτέ, προκειμένου να προστατευθούν πηγές και μέθοδοι που εξακολουθούν να χρησιμοποιούνται για τον εντοπισμό άλλων στόχων.
Ωστόσο, η εξόντωση του Χαμενεΐ ήταν πολιτική απόφαση και όχι απλώς τεχνολογικό επίτευγμα, ανέφεραν εν ενεργεία και πρώην Ισραηλινοί αξιωματούχοι πληροφοριών.
Οταν η CIA και το Ισραήλ διαπίστωσαν ότι ο Χαμενεΐ θα πραγματοποιούσε σύσκεψη το πρωί του Σαββάτου στο γραφείο του, κοντά στην οδό Παστέρ, η ευκαιρία να εξοντωθεί μαζί με μεγάλο μέρος της ανώτατης ιρανικής ηγεσίας θεωρήθηκε ιδιαίτερα ευνοϊκή. Εκτίμησαν ότι το να τον εντοπίσουν και να τον εξουδετερώσουν, αφού ο πόλεμος είχε πλέον ξεκινήσει κανονικά, θα ήταν πολύ δυσκολότερο, καθώς οι Ιρανοί θα ενεργοποιούσαν αμέσως διόδους διαφυγής, μεταξύ των οποίων και η μετακίνηση σε υπόγεια καταφύγια απρόσβλητα από τις ισραηλινές βόμβες.
Ο Χαμενεΐ, σε αντίθεση με τον σύμμαχό του, τον ηγέτη της Χεζμπολάχ, Χασάν Νασράλα, δεν ζούσε κρυμμένος. Ο Νασράλα είχε περάσει χρόνια της ζωής του σε υπόγεια καταφύγια, αποφεύγοντας επανειλημμένες απόπειρες δολοφονίας από το Ισραήλ, μέχρι τον Σεπτέμβριο του 2024, όταν ισραηλινά μαχητικά αεροσκάφη έριξαν έως και 80 βόμβες πάνω από το κρησφύγετό του στη Βηρυτό, σκοτώνοντάς τον.
Αντιθέτως, ο Χαμενεΐ είχε στοχαστεί δημοσίως το ενδεχόμενο να σκοτωθεί, απορρίπτοντας τη δική του ζωή ως ασήμαντη για την τύχη της Ισλαμικής Δημοκρατίας. Ωστόσο, εν καιρώ πολέμου, σύμφωνα με ένα από τα πρόσωπα που μίλησαν, έλαβε ορισμένα μέτρα προφύλαξης. «Ηταν ασυνήθιστο να μη βρίσκεται στο καταφύγιό του -διέθετε δύο καταφύγια- και αν βρισκόταν σε ένα από αυτά, το Ισραήλ δεν θα μπορούσε να τον πλήξει με τις βόμβες που διαθέτει», ανέφερε η ίδια πηγή.
Ακόμη και τον Ιούνιο του 2025, εν μέσω ενός γενικευμένου πολέμου, το Ισραήλ δεν είχε προβεί σε απόπειρα βομβαρδισμού του Χαμενεΐ. Αντιθέτως, είχε στοχοποιήσει κυρίως την ηγεσία των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, εκτοξευτές και αποθέματα πυραύλων, καθώς και τις πυρηνικές εγκαταστάσεις και τους επιστήμονες του Ιράν.
Ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ είχε επανειλημμένα απειλήσει τις τελευταίες εβδομάδες ότι θα επιτεθεί στο Ιράν, συγκεντρώνοντας τεράστιες δυνάμεις στα ανοικτά των ακτών του, οι διαπραγματεύσεις μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν για το πυρηνικό πρόγραμμα της Ισλαμικής Δημοκρατίας επρόκειτο να συνεχιστούν αυτή την εβδομάδα.
Το Ομάν, που είχε ρόλο διαμεσολαβητή, ανέφερε ότι το Ιράν ήταν διατεθειμένο να προβεί σε παραχωρήσεις που θα μπορούσαν να αποτρέψουν έναν πόλεμο και χαρακτήρισε τη συνάντηση της περασμένης Πέμπτης παραγωγική.
Δημοσίως, ο Αμερικανός πρόεδρος εξέφραζε τη δυσαρέσκειά του ότι οι εξελίξεις προχωρούσαν πολύ αργά. Ωστόσο, πρόσωπο που γνωρίζει το ζήτημα ανέφερε ότι, κατ’ ιδίαν, ο Τραμπ ήταν «δυσαρεστημένος με τις ιρανικές απαντήσεις», γεγονός που άνοιγε τον δρόμο για πολεμικές επιχειρήσεις.
Πηγή που είχε ενημερωθεί για την επιχείρηση ανέφερε ότι η επίθεση κατά του Ιράν σχεδιαζόταν επί μήνες, όμως οι αξιωματούχοι προσάρμοσαν το επιχειρησιακό τους σχέδιο, αφού οι αμερικανικές και ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών επιβεβαίωσαν ότι ο Χαμενεΐ και οι ανώτατοι αξιωματούχοι του θα συναντιούνταν στο συγκρότημά του στην Τεχεράνη το πρωί του Σαββάτου.
Παλαιότερα, η παρακολούθηση μεμονωμένων στόχων ήταν μια επίπονη διαδικασία που απαιτούσε οπτικές επιβεβαιώσεις και διασταύρωση στοιχείων. Ωστόσο, η εκτεταμένη και βασισμένη σε αλγορίθμους συλλογή δεδομένων του Ισραήλ είχε αυτοματοποιήσει αυτή τη διαδικασία τα τελευταία χρόνια.
Ομως, για έναν στόχο τόσο υψηλής σημασίας όσο ο Χαμενεΐ, η αποτυχία δεν αποτελούσε επιλογή. Το ισραηλινό στρατιωτικό δόγμα απαιτεί δύο ανώτερους αξιωματικούς, οι οποίοι εργάζονται ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον, να επιβεβαιώνουν με υψηλό βαθμό βεβαιότητας ότι ο στόχος βρίσκεται στο σημείο που πρόκειται να πληγεί και ποιοι τον συνοδεύουν.
Στη συγκεκριμένη περίπτωση, σύμφωνα με δύο πρόσωπα που γνωρίζουν το ζήτημα, οι ισραηλινές υπηρεσίες πληροφοριών διέθεταν δεδομένα από υποκλοπές σημάτων (signals intelligence), όπως παραβιασμένες κάμερες κυκλοφορίας και δίκτυα κινητής τηλεφωνίας. Ενα από τα πρόσωπα ανέφερε ότι τα στοιχεία αυτά έδειχναν πως η συνάντηση με τον Χαμενεΐ εξελισσόταν σύμφωνα με το πρόγραμμα, με ανώτερους αξιωματούχους να κατευθύνονται προς το σημείο.
Οι Αμερικανοί, ωστόσο, φέρεται να διέθεταν και πληροφοριοδότη, σύμφωνα με τα πρόσωπα που γνωρίζουν την κατάσταση.
Αυτό επέτρεψε στα ισραηλινά μαχητικά, τα οποία πετούσαν επί ώρες προκειμένου να φθάσουν εγκαίρως στο σωστό σημείο, να εκτοξεύσουν έως και 30 πυρομαχικά ακριβείας, όπως ανέφερε πρώην ανώτερος αξιωματούχος των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών.
Ο ισραηλινός στρατός πρόσθεσε ότι το πλήγμα υπό το φως της ημέρας προσέφερε πλεονέκτημα. «Η απόφαση να χτυπήσουμε το πρωί αντί για τη νύχτα επέτρεψε στο Ισραήλ να επιτύχει τακτικό αιφνιδιασμό για δεύτερη φορά παρά την μεγάλη ιρανική ετοιμότητα», ανέφερε.
צפו בתיעוד ראשון מהמטס הרחב של חיל האוויר בלב טהראן
מצורף תיעוד מהדקות האחרונות של השמדת מפקדה של משטר הטרור האיראני בלב טהראן pic.twitter.com/jGSpx0oo2Y
— צבא ההגנה לישראל (@idfonline) March 1, 2026
Η επιτυχής έκβαση της επιχείρησης, σύμφωνα με τη Σίμα Σάιν, πρώην αξιωματούχο της Μοσάντ με ειδίκευση στο Ιράν, ήταν το αποτέλεσμα δύο διακριτών εξελίξεων που εκτυλίχθηκαν με χρονική απόσταση άνω των είκοσι ετών.
Το πρώτο ήταν μία οδηγία που δόθηκε το 2001 από τον τότε πρωθυπουργό Αριέλ Σαρόν προς τον Μεΐρ Νταγκάν, επικεφαλής τότε της Μοσάντ, ο οποίος είχε στραμμένη την προσοχή του στη Συρία, στους Παλαιστίνιους μαχητές, στη Χεζμπολάχ στον Λίβανο και σε άλλες απειλές. Η οδηγία ήταν να καταστήσει το Ιράν απόλυτη προτεραιότητα.
«”Ολα όσα κάνει η Μοσάντ είναι καλά και θεμιτά” είπε ο Σαρόν στον Νταγκάν», σύμφωνα με τη Σάιν. «“Αυτό που χρειάζομαι είναι το Ιράν. Αυτός είναι ο στόχος σου”».
«Και από τότε, αυτός είναι ο στόχος», ανέφερε. Το Ισραήλ είχε σαμποτάρει το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, είχε σκοτώσει επιστήμονές του, είχε αντιμετωπίσει τους πληρεξουσίους (proxy) του και είχε, ακόμη, καταστρέψει τη στρατιωτική υποδομή του κρίσιμου συμμάχου του, της Συρίας, τις ημέρες μετά την ανατροπή του Μπασάρ αλ Ασαντ.
Ωστόσο, οι ιρανικές υπηρεσίες πληροφοριών αποτελούσαν ισχυρούς αντιπάλους.
Το 2022, ομάδα που συνδεόταν με τις ιρανικές υπηρεσίες ασφαλείας δημοσιοποίησε δεδομένα τα οποία φέρεται να είχαν υποκλαπεί από τηλέφωνο που ανήκε στη σύζυγο του επικεφαλής της Μοσάντ. Το Ιράν επίσης παραβίασε κάμερες κλειστού κυκλώματος στην Ιερουσαλήμ κατά τη διάρκεια του πολέμου του 2025, προκειμένου να αποκτήσει δυνατότητα εκτίμησης σε πραγματικό χρόνο των ζημιών που οι Ισραηλινοί είχαν λογοκρίνει από τη μετάδοση. Αγόρασε φωτογραφίες συστημάτων αντιπυραυλικής άμυνας και χαρτογράφησε τη διαδρομή που ακολουθούσε σημαντικός πολιτικός όταν έκανε τζόγκινγκ δωροδοκώντας Ισραηλινούς πολίτες, σύμφωνα με εισαγγελείς της χώρας.
Το δεύτερο γεγονός, πρόσθεσε η Σάιν, ήταν η διασυνοριακή επίθεση της 7ης Οκτωβρίου 2023 από τη Χαμάς, για την οποία το Ισραήλ ισχυρίζεται ότι υποστηρίχθηκε από το Ιράν και η οποία άλλαξε έναν πάγιο υπολογισμό στο Ισραήλ: πως παρότι είχε διεισδύσει στους κύκλους αρκετών εχθρικών αρχηγών κρατών, από τον Γκαμάλ Αμπντέλ Νάσερ της Αιγύπτου έως τον Χαφέζ αλ Ασαντ της Συρίας, οι δολοφονίες τους παρέμεναν εκτός ορίων ακόμη και σε περιόδους πολέμου.
Η δολοφονία ξένων ηγετών δεν είναι απλώς ταμπού αλλά και επιχειρησιακά επικίνδυνη. Η αποτυχία ενισχύει το κύρος τους, όπως συνέβη μετά τις πολλαπλές αποτυχημένες απόπειρες της CIA να εξουδετερώσει τον Φιντέλ Κάστρο, ενώ η επιτυχία μπορεί να πυροδοτήσει απρόβλεπτο χάος.
Ωστόσο, όπως ανέφερε η Σάιν, η αλυσίδα επιτυχιών των ισραηλινών υπηρεσιών πληροφοριών, συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας, το 2024, του ηγέτη της Χαμάς, Ισμαήλ Χανίγιε, στην Τεχεράνη, καθώς και ενός μυστικού πολυετούς προγράμματος ύψους 300 εκατ. δολαρίων για την παγίδευση χιλιάδων βομβητών και ασυρμάτων της Χεζμπολάχ έχει αποκτήσει τη δική της ιδιαίτερη δυναμική και απήχηση.
«Στα εβραϊκά λέμε: “Με το φαγητό έρχεται και η όρεξη”», είπε. «Με άλλα λόγια, όσο περισσότερα έχεις τόσο περισσότερα θέλεις».
Πηγή: FT
