Εκτακτη συνεδρίαση του Κολεγίου Ασφαλείας για τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή έχει συγκαλέσει για σήμερα η πρόεδρος της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ενώ χθες ζήτησε «αξιόπιστη» πολιτική μετάβαση στο Ιράν, που θα αντανακλά «τις δημοκρατικές φιλοδοξίες του γενναίου ιρανικού λαού».
Χθες, πάντως, οι υπουργοί Εξωτερικών της Ευρωπαϊκής Ενωσης δεν κατόρθωσαν να συμφωνήσουν σε κοινή «γραμμή» σε ό,τι αφορά την αντίδραση του «μπλοκ» έναντι της νέας περιφερειακής σύγκρουσης που ξεκίνησε το Σάββατο, μετά την αμερικανο-ισραηλινή επιχείρηση εναντίον της Τεχεράνης. Ο θάνατος του αγιατολάχ Χαμενεΐ έχει προκαλέσει σειρά επιθέσεων από τις ιρανικές δυνάμεις εναντίον Δυτικών συμμάχων σε όλη την περιοχή του Κόλπου.
Μη επανδρωμένο αερόχημα τύπου Shahed προσέκρουσε εντός των στρατιωτικών εγκαταστάσεων των Βρετανικών Βάσεων στην Κύπρο χθες το βράδυ, λίγες μόνο ώρες μετά την απόφαση του Βρετανού πρωθυπουργού, Κιρ Στάρμερ, να δώσει άδεια στις ΗΠΑ να κάνουν χρήση των βρετανικών βάσεων για επιθέσεις εναντίον της Τεχεράνης.
Είχε προηγηθεί έκτακτη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών της Ε.Ε., όπου η Γαλλία δεσμεύθηκε να ενισχύσει με δύο πολεμικά πλοία την ευρωπαϊκή επιχείρηση «Ασπίδες» στην Ερυθρά Θάλασσα για την προστασία της ελεύθερης ναυσιπλοΐας.
Σε κάθε περίπτωση, η Ε.Ε. παραμένει «διχασμένη» έναντι της αμερικανικής και ισραηλινής παρέμβασης, ενώ επιχειρεί να προσεγγίσει τις εξελίξεις τηρώντας «ασφαλείς» ισορροπίες. Εκεί που φαίνεται ότι συμφωνούν οι «27» είναι στην ανάγκη αλλαγής καθεστώτος στο Ιράν καθώς και στην αποτροπή νέων αντιποίνων από την πλευρά της Τεχεράνης.
Η Ισπανία από την πρώτη στιγμή καταδίκασε την επίθεση των Αμερικανών και των Ισραηλινών εναντίον του Ιράν, ενώ έκανε το ίδιο και χθες. «Μπορεί κανείς να αντιταχθεί σε ένα καθεστώς μίσους και, ταυτόχρονα, να αντιταχθεί σε μια αδικαιολόγητη και επικίνδυνη στρατιωτική επέμβαση», τόνισε χθες ο Ισπανός πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ. «Απευθύνω έκκληση για μια ακόμη φορά για άμεση αποκλιμάκωση, σεβασμό στο διεθνές δίκαιο και επείγουσα ανάγκη επανέναρξης του διαλόγου», σημείωσε.
Ωστόσο, ο Γερμανός καγκελάριος, Φρίντριχ Μερτς, υπογράμμισε ότι «δεν είναι η ώρα να κάνουμε διάλεξη έναντι των εταίρων και συμμάχων μας». Για τον ίδιο, οι κατηγοριοποιήσεις βάσει του διεθνούς δικαίου «θα έχουν ελάχιστη επίδραση». Η Ιταλίδα πρωθυπουργός Τζόρτζια Μελόνι έχει προς το παρόν καταδικάσει τις «αδικαιολόγητες επιθέσεις» σε κράτη του Κόλπου και ζητά περιφερειακή σταθερότητα.
Κατά τη συνεδρίαση των υπουργών Εξωτερικών, το απόγευμα της Κυριακής, αρκετοί εξέφρασαν προβληματισμό για την έλλειψη επιλογών ως προς την αντικατάσταση του 40χρονου καθεστώτος, που θα επιτρέψει μια πολιτική μετάβαση πιο συμβατή με τις αρχές και τις αξίες καθώς και τα συμφέροντα της Δύσης. Αλλοι εξέφρασαν ανησυχία ακόμα και για πιθανά τρομοκρατικά χτυπήματα στην Ευρώπη.
«Ο εξελισσόμενος πόλεμος μπορεί να αναμορφώσει την ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή. Μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για ένα διαφορετικό Ιράν, που δεν αποτελεί απειλή για την περιοχή ή την Ευρώπη», τόνισε στη δήλωσή της εκ μέρους των υπουργών Εξωτερικών η επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας, Κάγια Κάλας. «Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ότι είναι πολύ νωρίς για να πούμε με βεβαιότητα προς ποια κατεύθυνση προχωρά το Ιράν», είπε χαρακτηριστικά.
Οικονομικές επιπτώσεις
Σε κάθε περίπτωση οι μεγαλύτερες επιπτώσεις αυτή τη στιγμή για την Ευρώπη είναι κυρίως οικονομικές. Οι τιμές του πετρελαίου αυξήθηκαν σήμερα κατά 13%. Το ζήτημα αναμένεται να απασχολήσει τη σημερινή συνεδρίαση του Κολεγίου των Επιτρόπων στις Βρυξέλλες.
«Διαφορετική» είναι, πάντως, η προσέγγιση ως προς τις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή μεταξύ των προέδρων των ευρωπαϊκών θεσμών. Η πρόεδρος της Κομισιόν εξαρχής υποστήριξε την αλλαγή καθεστώτος στο Ιράν. «Υποστηρίζω σθεναρά το δικαίωμα του ιρανικού λαού να καθορίσει το δικό του μέλλον», τόνισε η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, κατηγορώντας την Τεχεράνη για «σαφή παραβίαση του διεθνούς δικαίου» σε ό,τι αφορά τις επιθέσεις της εναντίον χωρών της περιοχής.
Πιο προσεκτικός στις διατυπώσεις του υπήρξε ο Αντόνιο Κόστα, ο πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Ο Αντόνιο Κόστα μπορεί να καταδίκασε επίσης τις επιθέσεις του Ιράν εναντίον χωρών της περιοχής τονίζοντας ότι «οι βομβιστικές επιθέσεις αντιπροσωπεύουν μια επικίνδυνη κλιμάκωση της στρατιωτικής κατάστασης στη Μέση Ανατολή», ωστόσο επισήμανε ότι είναι απαραίτητο «εργαστούμε για την αποκατάσταση της ειρήνης και της σταθερότητας στην περιοχή».
Η πρόεδρος της Κομισιόν είχε σειρά τηλεφωνικών επικοινωνιών με ηγέτες της περιοχής. Σε δήλωσή της μετά τη συνομιλία της με τον εμίρη του Κατάρ έκανε λόγο για την ανάγκη «αξιόπιστης» πολιτικής μετάβασης στο Ιράν, που θα αντανακλά «τις δημοκρατικές φιλοδοξίες του θαρραλέου ιρανικού λαού». Με τον πρόεδρο της Τουρκίας, Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν συμφώνησε για τη σημασία της «διπλωματίας».
