Οι Αμερικανοί το είχαν προαναγγείλει ότι επρόκειτο να χτυπήσουν· και οι Ιρανοί το περίμεναν. Ακόμη και η επιχείρηση εξόντωσης του Χαμενεΐ είχε επί της ουσίας προαναγγελθεί από τον ίδιο τον Τραμπ. Ακόμη κι έτσι ωστόσο, αν και αναμενόμενα (σε έναν βαθμό έστω) ως πιθανά, όσα εκτυλίσσονται πια στο πλαίσιο αυτού του νέου πολέμου δεν παύουν να σοκάρουν και να προβληματίζουν.
Από την πλευρά τους, οι Ευρωπαίοι απηύθυναν χθες έκκληση για αυτοσυγκράτηση, εκφράζοντας την ανησυχία τους. Η αυτοσυγκράτηση έχει ωστόσο αρχίσει πια να χάνεται μέσα σε ένα χρονικό προαναγγελθεισών κλιμακώσεων· και η ανησυχία πλέον αποτελεί νέα κανονικότητα.
Το χρονικό της κλιμάκωσης
Την 1η Απριλίου του 2024, οι Ισραηλινοί έπληξαν το προξενείο του Ιράν στη Δαμασκό, σκοτώνοντας τον Μοχάμεντ Ρέζα Ζαχέντι, διοικητή της Δύναμης Κουντς, τον πιο υψηλόβαθμο αξιωματούχο των Ιρανών Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης που είχε μέχρι εκείνη την στιγμή δολοφονηθεί μετά τον Κασέμ Σολεϊμάνι.
Στις 13-14 Απριλίου του 2024, το Ιράν προχώρησε σε αντίποινα, εκτοξεύοντας πυραύλους και drones ενάντια στο Ισραήλ. Ηταν η πρώτη φορά στα χρονικά που η Τεχεράνη χτυπούσε άμεσα η ίδια, κι όχι μέσω αντιπροσωπών τύπου Χεζμπολάχ, στόχους στην ισραηλινή επικράτεια.
Στις 19 Απριλίου του 2024, οι Ισραηλινοί ανταπέδωσαν, πλήττοντας συστήματα αεράμυνας S-300 στο Ισφαχάν, κοντά στις πυρηνικές εγκαταστάσεις της Νατάνζ.
Στις 31 Ιουλίου του 2024, ο πολιτικός ηγέτης της Χαμάς Ισμαήλ Χανίγια έπεσε νεκρός από ισραηλινά πυρά ενώ βρισκόταν στην Τεχεράνη όπου είχε μεταβεί για να παραστεί στην ορκωμοσία του νέου προέδρου Μασούντ Πεζεσκιάν.
Την 1η Οκτωβρίου του 2024, οι Ιρανοί εξαπέλυσαν νέες επιθέσεις κατά της ισραηλινής επικράτειας, με περίπου 200 βαλλιστικούς πυραύλους, σε αντίποινα για τη δολοφονία του Χανίγια.
Στις 26 Οκτωβρίου του 2024, οι Ισραηλινοί (αντ)απάντησαν, αυτήν τη φορά με αεροπορικές επιδρομές κατά στρατιωτικών στόχων εντός της ιρανικής επικράτειας, εξαπολύοντας τη μεγαλύτερη επίθεση που είχε δεχθεί, έως εκείνη την στιγμή, το Ιράν έπειτα από τη δεκαετία του 1980 και τον πόλεμο Ιράν – Ιράκ.
Το διάστημα μεταξύ 13 και 24 Ιουνίου του 2025, οι Ισραηλινοί πραγματοποίησαν νέες επιδρομές κατά δεκάδων στόχων εντός του Ιράν βάζοντας στο στόχαστρο στρατιωτικές αλλά και πυρηνικές εγκαταστάσεις. Από εκείνες τις επιθέσεις, που έως εκείνη την στιγμή ήταν οι μεγαλύτερες που είχαν εξαπολύσει ποτέ οι Ισραηλινοί κατά των Ιρανών, έχασαν τη ζωή τους υψηλά ιστάμενοι Ιρανοί πυρηνικοί επιστήμονες και στρατιωτικοί. Το Ιράν απάντησε στέλνοντας πάνω από 500 βαλλιστικούς πυραύλους και περισσότερα από 1.000 drones κατά των Ισραηλινών. Αυτή η σύγκρουση έμεινε γνωστή ως ο πόλεμος των 12 ημερών. Εληξε στις 24 Ιουνίου, όταν οι δύο πλευρές συμφώνησαν κατάπαυση του πυρός υπό την πίεση των Αμερικανών. Νωρίτερα όμως, είχαν σημειωθεί άλλες δύο κινήσεις.
Στις 22 Ιουνίου του 2025, οι Αμερικανοί έπληξαν με διατρητικές «υπερβόμβες» και πυραύλους Τόμαχοκ τις ιρανικές πυρηνικές εγκαταστάσεις σε Φορντό, Νατάνζ και Ισφαχάν. Η επιχείρηση, με την κωδική ονομασία «Σφυρί του Μεσονυχτίου» ήταν η πρώτη που πραγματοποιούσαν οι Αμερικανοί στην ιρανική επικράτεια μετά το 1988.
Στις 23 Ιουνίου του 2025, οι Ιρανοί απάντησαν στις αμερικανικές επιδρομές εκτοξεύοντας πυραύλους ενάντια στην αμερικανική αεροπορική βάση Αλ Ουντέιντ (Al Udeid) στο Κατάρ. Σημαντική σημείωση: είχαν προειδοποιήσει τους Αμερικανούς ότι θα χτυπήσουν.
Epic Fury – Roaring Lion
Οι νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις των Αμερικανών (Epic Fury) και των Ισραηλινών (Roaring Lion) που ξεκίνησαν χθες (28 Φεβρουαρίου) κατά του Ιράν, έρχονται πια να πάνε το σπιράλ της προαναγγελθείσας κλιμάκωσης όχι ένα αλλά πολλά βήματα παραπέρα. Η μεγαλύτερη στα χρονικά σύγκρουση που έχει σημειωθεί στον άξονα ΗΠΑ – Ισραήλ – Ιράν είναι πια γεγονός.
Σε αντίθεση με τον πόλεμο των 12 ημερών που είχε ξεκίνησε νύχτα, αυτή η νέα φάση του πολέμου ξεκίνησε ημέρα, το πρωί του Σαββάτου, με τους Ισραηλινούς και τους Αμερικανούς, σε απόλυτο και συνεχή συντονισμό, να βάζουν στο στόχαστρο κατοικίες Ιρανών αξιωματούχων, γραφεία μυστικών υπηρεσιών, εγκαταστάσεις εκτόξευσης πυραύλων κ.ά. Στόχοι τους: η αποδυνάμωση της ιρανικής αεράμυνας και της ιρανικής δυνατότητας αντιποίνων, ο «αποκεφαλισμός» του ιρανικού μηχανισμού εξουσίας δια της εξόντωσης κορυφαίων αξιωματούχων (του ιδίου του ανώτατου ηγέτη Αλί Χαμενεΐ, του Ιρανού υπουργού Αμυνας κ.ά.), η παράλυση του εχθρού, το πολιτικό σοκ και… η μεγαλύτερη δυνατή προβολή όλων αυτών των ιρανικών απωλειών.
Σε αντίθεση με τον πόλεμο των 12 ημερών, αυτήν τη φορά η αμερικανική συμμετοχή δεν είναι «στιγμιαία» αλλά διαρκής, ενώ ο Τραμπ πλέον μιλάει ανοιχτά για την προοπτική μιας καθεστωτικής αλλαγής στο Ιράν κι όχι μόνο για τα ιρανικά πυρηνικά και βαλλιστικά προγράμματα που πρέπει, κατά τον ίδιο, όχι απλά να περιοριστούν πια αλλά και να «εξαλειφθούν».
Σε αντίθεση με ό,τι είχε ισχύσει άλλοτε, αυτήν τη φορά η απάντηση των Ιρανών ήταν χρονικά άμεση και οι στόχοι των ιρανικών αντιποίνων ποικίλοι (σε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, Μπαχρέιν, Κατάρ, Ισραήλ, Κουβέιτ) γεγονός όμως το οποίο ενδεχομένως να φανερώνει και μια διάσταση απουσίας κεντρικού συντονισμού από την πλευρά των Ιρανών οι διαφορετικές δυνάμεις των οποίων χτυπούν πια «κατά το δοκούν».
Παράλληλα, μέσα σε λίγες ώρες η Τεχεράνη είχε ανακοινώσει και το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, ενώ πλήγματα αναμένονταν και από την πλευρά των υποστηριζόμενων από το Ιράν Χούθι στην Υεμένη. Ειρήσθω εν παρόδω, το γεγονός ότι οι Ιρανοί δεν είχαν εξαπολύσει, έως την ώρα που γράφονταν αυτές οι γραμμές, πλήγματα κατά της Σαουδικής Αραβίας (αλλά είχαν βάλει στο στόχαστρο το Εμιράτα που είναι σε κόντρα το τελευταίο διάστημα με το Ριάντ και έχουν ενταχθεί στις Συμφωνίες του Αβραάμ) προφανώς δεν ήταν κάτι τυχαίο.
Αν και σοβαρά αποδυναμωμένο, το Ιράν είναι ακόμη σε θέση να βάλει φωτιά στη γειτονιά του εάν το θελήσει. Είναι βέβαιο, άλλωστε, ότι παρά τα πλήγματα που δέχθηκε, ακόμη διαθέτει ένα διόλου ευκαταφρόνητο οπλοστάσιο το οποίο μπορεί να χρησιμοποιήσει όταν και όπου κρίνει ή μπορεί. Οσο για το ενδεχόμενο μιας καθεστωτικής αλλαγής στην Τεχεράνη που θα ανατρέπει όσα ισχύουν μετά το 1979, αυτό στην πράξη – και παρά τον θάνατο του 86χρονου Χαμενεΐ – εξακολουθεί να παραμένει πολύ δύσκολα υλοποιήσιμο αφού μέχρι πρότινος τουλάχιστον δεν φαινόταν να υπάρχουν στο Ιράν δυνάμεις (με ένοπλη ισχύ και ερείσματα στον κρατικό μηχανισμό και στα σώματα ασφαλείας) που θα μπορούσαν όντως να ανατρέψουν το καθεστώς των αγιατολάδων.
Τι θα ακολουθήσει, μένει να φανεί. Εάν, πάντως, ο Τραμπ «απλώς αποκεφαλίσει» την ιρανική ηγεσία και μετά αποχωρήσει θεωρώντας ότι η «δουλειά τελείωσε», όπως άφησε να εννοηθεί ότι μπορεί να κάνει, τότε προφανώς θα υπάρξει συνέχεια…
