Ο κύβος ερρίφθη. Οι ΗΠΑ αποφάσισαν, από κοινού με το Ισραήλ, να αποπειραθούν την ανατροπή του θεοκρατικού καθεστώτος στην Τεχεράνη. Κρίνουν προφανώς ότι τώρα είναι η κατάλληλη στιγμή, έχοντας πρώτα διερευνήσει, αλλά πάντως όχι εξαντλήσει τις πιθανότητες συμφωνίας.
Επιβεβαιώνεται έτσι πως οι διαπραγματεύσεις με την ιρανική αντιπροσωπεία έγιναν περισσότερο για το θεαθήναι και προκειμένου να κερδηθεί χρόνος ώστε να αναπτυχθούν οι αεροναυτικές δυνάμεις των ΗΠΑ, προστατεύοντας επιπροσθέτως τις αμερικανικές στρατιωτικές βάσεις στην περιοχή και το Ισραήλ από τα ιρανικά αντίποινα. Είναι άγνωστο ακόμη, αλλά θα φανεί στη συνέχεια αν κατάφεραν να υπνωτίσουν τους Ιρανούς ώστε να τους αιφνιδιάσουν, αν και η συγκέντρωση σχεδόν του 30% του συνόλου των αεροναυτικών δυνάμεων των ΗΠΑ στην περιοχή, δεν μπορεί παρά να είχε υποψιάσει και την Τεχεράνη. Της οποίας οι αντιαεροπορικές δυνατότητες σε πρώτη φάση είναι εμφανώς περιορισμένες. Αλλωστε, τα αιτήματα που έπρεπε να ικανοποιήσει η τελευταία είχαν προδικάσει το αποτέλεσμα των διαβουλεύσεων, το οποίο δεν θα μπορούσε να είναι άλλο από την αποτυχία.
Επομένως, ήταν ζήτημα χρόνου η χρήση στρατιωτικών μέσων. Το ερώτημα συνεπώς ήταν αν θα εξαπολύονταν μία μεγάλης κλίμακας επιχείρηση ή θα προκρίνονταν χειρουργικά περιορισμένα χτυπήματα για να συνθηκολογήσει η Τεχεράνη. Ισως γι’αυτό να είχαν αξία οι διαπραγματεύσεις: για να διαπιστωθεί η αδιαλλαξία των Ιρανών, δηλαδή η απροθυμία τους να πετάξουν στον κάλαθο των αχρήστων 30 χρόνια προσπαθειών για την ανάπτυξη πυρηνικών, να παραδώσουν τους αντιβαλλιστικούς πύραυλους τους, άρα τη δυνατότητά τους να αμύνονται και να αποκηρύξουν τους δορυφόρους τους στη Μέση Ανατολή. Το ενδεχόμενο ή μάλλον η ελπίδα των Αμερικανών σε περίπτωση αλλαγής ηγεσίας, αυτή να διαπραγματεύονταν από άλλη βάση με τους Αμερικανούς μοιάζει τουλάχιστον πρόωρη.
Κρίσιμες παράμετροι της έτσι και αλλιώς σύνθετης εξίσωσης είναι οι ακόλουθες:
- Ο συμβολισμός και η επιλογή των στόχων, όχι τόσο των στρατιωτικών, όσο των πολιτικών και βέβαια του Χαμενεϊ. Θα θελήσουν να τον εξοντώσουν, ηρωοποιώντας τον και λαμβάνοντας το ρίσκο να συσπειρώσουν Ιρανούς που παραμένουν αμφιταλαντευόμενοι γύρω από τη σημαία και τον δολοφονημένο ηγέτη. Ή μήπως έτσι τσακίσουν το ηθικό των καθεστωτικών και υποχρεώσουν κάποιον εκ των Φρουρών της Επανάστασης ή από τον Κλήρο να βγει μπροστά και να θελήσει να αναλάβει τα ηνία, χωρίς απαραιτήτως να έχει προσυνεννοηθεί με τους Αμερικανούς, μόνο και μόνο για να σωθεί ο ίδιος και να εξασφαλίσει μια σχετικά ομαλή μετάβαση; Και ποιο θα μπορούσε να είναι αυτό το πρόσωπο και γιατί μέχρι τώρα δεν έχει αναδειχθεί; Προστατεύεται ή μήπως δεν έχει ακόμα βρεθεί;
- Η αντίδραση των Ιρανών. Ο Τραμπ τους κάλεσε να αναλάβουν τα ηνία της χώρας μετά το τέλος των επιχειρήσεων. Πως θα γίνει αυτό αν δεν έχει εντοπιστεί ήδη και δεν έχει γίνει σχετική ζύμωση με κάποιο πρόσωπο που να μπορεί γύρω του να ενώσει τις δυνάμεις της αντιπολίτευσης ή μία πιο μετριοπαθής προσωπικότητα από την υφιστάμενη κατάσταση; Οσοι διαδήλωναν τις περασμένες εβδομάδες σε βάρος του καθεστώτος δεν είχαν κοινή επιθυμία για ανατροπή του: κάποιοι ήθελαν να αλλάξει η οικονομική πολιτική, ορισμένοι προτιμούσαν συνταγματικές αλλαγές, άλλοι επιθυμούσαν την αλλαγή προσώπων αλλά όχι καθεστώτος και βέβαια υπήρχαν και αυτοί που ήθελαν την αλλαγή συνολικά υποδείγματος. Είναι λοιπόν αντιληπτό ότι οι δυνάμεις της αντιπολίτευσης είναι ετερόκλητες., Δεν είχαμε και λιποταξίες από μεριάς καθεστωτικών ούτε τον περασμένο Ιούνιο στον πόλεμο των 12 ημερών, ούτε κατά τις διαδηλώσεις τον περασμένο Δεκέμβριο και Ιανουάριο.
- Η στάση των περιφερειακών δρώντων αλλά και της Ρωσίας και της Κίνας. Το Ιράν θέλει να διασπείρει την κρίση, οπότε πρέπει να αναμένουμε αν οι επιθέσεις του σε γειτονικές του χώρες που φιλοξενούν αμερικανικές βάσεις θα προκαλέσουν σφοδρές αντιδράσεις εκ μέρους τους ή θα δείξουν σχετική κατανόηση, ιδίως σε περίπτωση που έχουν ενημερωθεί εγκαίρως. Προσώρας πάντως οι αραβικές μοναρχίες του Κόλπου δείχνουν μουδιασμένες και τυχόν ουδετερότητά τους θα είναι μάλλον ευνοϊκή για Αμερικανούς και Ισραηλινούς. Ετσι κι αλλιώς φαίνεται ότι οι Αμερικανοί προετοιμάζονταν εδώ και καιρό για να αντιμετωπίσουν πολύ αποτελεσματικότερα ακόμη και σε σχέση με τον περασμένο Ιούνιο τα ιρανικά αντίποινα. Εχουν, ωστόσο, ακουστεί ήδη εκρήξεις σε πέντε ή έξι χώρες της περιοχής, κάτι που σημαίνει ότι το Ιράν ήταν με τη σειρά του προετοιμασμένο να εξαπολύσει την αντεπίθεση σε πολύ συντομότερο χρόνο απ’ ότι το έκανε όλες τις περασμένες φορές. Αναμένεται στη διάρκεια της μέρας να κλιμακωθούν τα χτυπήματα εκ μέρους του. Πλην Τουρκίας, Κατάρ, μερικώς και του Ομάν, οι υπόλοιποι επιθυμούν την αλλαγή καθεστώτος, αλλά φοβούνται, αφενός, ότι στέκονται ευάλωτοι αμυντικά για να αντιμετωπίσουν τις επιθέσεις (εύλογη η απαίτηση αμερικανικής συνδρομής), αφετέρου, τις παρενέργειες μίας παρατεταμένης αστάθειας στο εσωτερικό του Ιράν και βέβαια ποιες δυνάμεις θα γεννηθούν εκεί, μήπως τελικά επικρατήσουν οι πιο σκληροπυρηνικοί και αν η νέα κατάσταση θα είναι πιο συνεννοήσιμη μαζί τους ή πιο αντιδραστική. Κίνα και Ρωσία λογικά θα εκδώσουν σκληρές ανακοινώσεις σε βάρος των Αμερικανών και των Ισραηλινών, πιθανόν να βοηθήσουν το Ιράν, φέρνοντας το ζήτημα σε επίπεδο ΟΗΕ, αλλά στην πράξη με το πιο ευάλωτο είναι συρρικνωμένα τα περιθώρια τους για να διατηρήσουν το καθεστώς στη θέση του. Χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα το επιχειρήσουν, όμως φαίνεται ότι σήμερα στο εσωτερικό του Ιράν, τουλάχιστον σε επίπεδο πληροφοριών, οι Ισραηλινοί έχουν διεισδύσει για τα καλά.
- Ο Τραμπ παρουσιάζει την επίθεση ως προσπάθεια εξόντωσης ενός καθεστώτος που συνιστά άμεση απειλή για τις ΗΠΑ, τα αμερικανικά στρατεύματα και τους σύμμαχους τους. Παρόλα αυτά, εκκινεί από ένα σημείο πολύ μικρότερης υποστήριξης στο εσωτερικό. Είναι χαρακτηριστικό ότι πριν την επέμβαση στο Ιράκ περίπου το 70% των Αμερικανών τη στήριζε, ενώ στην περίπτωση του Ιράν το αντίστοιχο ποσοστό είναι περίπου στο 30%. Και μάλιστα παρά τις εικόνες καταστολής τον διαδηλώσεων αλλά και τις πληροφορίες για χιλιάδες νεκρούς. Ασφαλώς η αμερικανική κοινωνία σήμερα έχει πολύ μικρότερη επιθυμία και πολύ μεγαλύτερη κόπωση για τέτοιου είδους επεμβάσεις, ακόμη και αν δεν είναι μακράς διαρκείας. Στη χθεσινοβραδινή του ομιλία, ο Αμερικανός πρόεδρος κάλεσε τους Ιρανούς να απελευθερωθούν, παίρνοντας στα χέρια τους τη διακυβέρνηση της χώρας. Μάλιστα, μίλησε με δραματικούς τόνους, αναφέροντας ότι ίσως είναι η μοναδική ευκαιρία για πολλές γενιές. Το μήνυμά του είναι καθαρό, οι στοχεύσεις όμως θολές, κάτι που μπορεί να επηρεάσει και το αποτέλεσμα. Ανατροπή καθεστώτος από το εξωτερικό και μόνο (με βομβαρδισμούς και καταστροφή στρατιωτικών εγκαταστάσεων ή/και εξόντωση ηγετών της θρησκευτικής, πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας) δεν μπορεί να προκύψει, αν δεν αναπτυχθούν στο εσωτερικό και δεν συσπειρωθούν ανάλογες δυνάμεις, που σήμερα έχουν διϊστάμενες απόψεις για την επόμενη μέρα και πως την οραματίζονται. Κάποιες χλιαρές αντιδράσεις από πλευράς ευρωπαϊκών κρατών, όπως η Ισπανία και το Βέλγιο, ασφαλώς δεν θα πτοήσουν τον Τραμπ. Ούτε βέβαια θα εξετάσει κατά πόσο μια μονομερής ενέργεια γίνεται εντός του πλαισίου του διεθνούς δικαίου. Το Κογκρέσο και πάλι έμεινε ανενημέρωτο, ενώ ο Τραμπ δεν αισθάνθηκε την ανάγκη εξασφάλισης της υποστήριξης των εταίρων των Ηνωμένων Πολιτειών, πλην του Ισραήλ με το οποίο επιχειρούν μαζί. Αναμένεται πάντως να ζητήσει και να λάβει τη δημόσια στήριξη ορισμένων εξ αυτών. Με τις ενδιάμεσες εκλογές στις Ηνωμένες Πολιτείες να πλησιάζουν, ο Αμερικανός πρόεδρος θα πρέπει να διευθετήσει τις διεθνείς εκκρεμότητες σε έγκαιρο χρόνο ώστε να προλάβει να απορροφήσει τις πολιτικές παρενέργειες. Είναι ένας από τους λόγους που οι Ιρανοί θα επιχειρήσουν να προκαλέσουν ανθρώπινες απώλειες στα αμερικανικές βάσεις που βρίσκονται στην περιοχή ώστε ο Τραμπ να υποχρεωθεί να διακόψει τις επιχειρήσεις, σκεπτόμενος το πολιτικό κόστος.
