Στο ξενοδοχείο Intercontinental του Κιέβου πολιτικοί, επιχειρηματίες και ξένοι δημοσιογράφοι μεγάλων ΜΜΕ βυθίζονται στους άνετους καναπέδες, τρώνε φουά γκρα και συζητούν για τον πόλεμο σαν αυτός να διεξάγεται κάπου πολύ μακριά. Στην προστατευμένη αυτή «φούσκα», εξάλλου, δεν κάνει κρύο, δεν έχει διακοπές ρεύματος και η απειλή είναι ανεπαίσθητη.
Στα 5 ένα δώρο
Μπορεί χιλιάδες πολίτες της χώρας να μην έχουν για ώρες ή μέρες νερό στα σπίτια τους όταν οι Ρώσοι πλήττουν τις ενεργειακές υποδομές, αλλά το Good Wine, το ακριβό σούπερ μάρκετ στην καρδιά της ουκρανικής πρωτεύουσας, με τα πολυτελή αυτοκίνητα που συνωστίζονται στο πάρκινγκ του, έχει προσφορά τα Fiji: για κάθε πέντε μπουκάλια νερό ένα δώρο.
Οι ανισότητες είναι παντού ορατές, ειδικά ύστερα από τέσσερα χρόνια πολέμου. Η Παγκόσμια Τράπεζα εκτιμά ότι το 2025 το ποσοστό φτώχειας στη χώρα ήταν σχεδόν 37%, σημαντικά υψηλότερο σε σχέση με τα επίπεδα πριν από το 2022.
Διαφθορά και χιούμορ – Το αστείο που κυκλοφορεί τα τελευταία χρόνια στη χώρα είναι πως η νέα γενιά δεν ξέρει να «λαδώνει», αφού έχει περιοριστεί η διαφθορά σε μικρή κλίμακα.
Ενα στα τέσσερα νοικοκυριά περιλαμβάνει πλέον ένα μέλος που είτε είναι εκτοπισμένος στο εσωτερικό της χώρας, είτε βετεράνος, είτε έχει κάποιο πρόβλημα υγείας ή αναπηρία εξαιτίας της ρωσικής εισβολής.
Την ίδια στιγμή, η διαφθορά δεν γίνεται ανεκτή σε μια κοινωνία που τη θεωρούσε μέχρι πρότινος σχεδόν ενδημική. Το αστείο που κυκλοφορεί τα τελευταία χρόνια στην Ουκρανία είναι πως η νέα γενιά δεν ξέρει να «λαδώνει», αφού έχει περιοριστεί η διαφθορά σε μικρή κλίμακα. Η είδηση ότι ο πρώην υπουργός Ενέργειας Γερμάν Γκαλουσένκο συνελήφθη ενώ προσπαθούσε να εγκαταλείψει τη χώρα αποκατέστησε στα μάτια των πολιτών την τιμή της εθνικής αρχής για την καταπολέμηση της διαφθοράς και της επιχείρησης «Μίδας».
Κατά τον Aντον Γκρουσέτσκι, διευθυντή του Διεθνούς Ινστιτούτου Κοινωνιολογίας στο Κίεβο (KIIS), το ερώτημα «Τι έκανες εσύ στον πόλεμο;» θα διχάσει μεταπολεμικά την ουκρανική κοινωνία. Εστίες έντασης διαφαίνονται ήδη μεταξύ ανυπότακτων και βετεράνων, αλλά και μεταξύ κατοίκων διαφορετικών περιοχών που αντιμετωπίζουν μεγάλες οικονομικές ανισότητες.
Οσοι μένουν κοντά στην εμπόλεμη ζώνη δύσκολα θα επιστρέψουν σε πόλεις όπως η Χερσώνα ή το Χάρκοβο, που δεν θεωρούνται πλέον ασφαλείς για να ξανανοίξουν τις επιχειρήσεις τους, επισημαίνει στην «Κ» ο Γκρουσέτσκι.
Η στρατηγική
Για το Κίεβο η στρατηγική στον πόλεμο είναι οι απώλειες στις τάξεις του ρωσικού στρατού να υπερβαίνουν τη δυνατότητα στρατολόγησης νέων ανδρών. Αυτό συμβαίνει όντως τους τελευταίους μήνες. Σε οικονομικό επίπεδο «η Ρωσία αρχίζει πλέον να αισθάνεται τις συνέπειες των κυρώσεων και διαφαίνεται μια επερχόμενη οικονομική κρίση», επισημαίνει ο Στέφαν Μάιστερ, επικεφαλής του Κέντρου για τη Διακυβέρνηση στην Ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία στο Γερμανικό Συμβούλιο Διεθνών Σχέσεων.
«Ωστόσο, φοβάμαι ότι η μορφή μιας “ειρηνευτικής συμφωνίας” που θα προωθούσε ο Τραμπ δεν θα οδηγήσει σε πραγματικό τέλος του πολέμου και πιθανότατα δεν θα επιφέρει ουσιαστικό αποτέλεσμα. Αν τελικά επιβληθεί μια συμφωνία, αυτό ενδέχεται να διχάσει περαιτέρω την Ουκρανία, καθώς θα πρόκειται για μια κακή συμφωνία».
Στηρίζουν τον Ζελένσκι – Ο φόβος μιας κακής συμφωνίας συσπειρώνει την κοινή γνώμη γύρω από τον Ζελένσκι, ο οποίος εξακολουθεί να απολαμβάνει μεγάλα ποσοστά εμπιστοσύνης.
Ο φόβος μιας κακής συμφωνίας συσπειρώνει προς το παρόν την κοινή γνώμη γύρω από τον πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος εξακολουθεί να απολαμβάνει μεγάλα ποσοστά εμπιστοσύνης έως και 54% στις δημοσκοπήσεις. Οι διαπραγματεύσεις στη Γενεύη συνεχίζονται, αλλά ελάχιστοι στην Ουκρανία θεωρούν ότι θα αποδώσουν σύντομα καρπούς.
Θα είναι, λοιπόν, το 2027 η χρονιά-κλειδί για τον τερματισμό του πολέμου, όπως πολλοί πιστεύουν και ελπίζουν στην Ουκρανία; Ο Μάιστερ απαντάει στην «Κ» ότι «εδώ και δύο χρόνια υποστηρίζεται πως το εκάστοτε έτος θα είναι το καθοριστικό και παρ’ όλα αυτά ο πόλεμος συνεχίζεται. Σίγουρα υπάρχει μια μεταβολή με τον παράγοντα Τραμπ, ο οποίος πράγματι επιχειρεί να τερματίσει αυτόν τον πόλεμο με τον δικό του τρόπο, ασκώντας κυρίως πίεση στην Ουκρανία».
Κατά τη γνώμη του, «η Ουκρανία θα αντιμετωπίσει πρόβλημα με το ανθρώπινο δυναμικό της, καθώς απλώς δεν διαθέτει επαρκή πληθυσμό, ενώ η Ρωσία έχει προσαρμόσει ταχύτερα τα οπλικά και μη επανδρωμένα συστήματά της».
Οι δύο κλεψύδρες
Υπό αυτήν την έννοια, ο Μάιστερ εκτιμά ότι πράγματι «το επόμενο έτος θα μπορούσε να αποδειχθεί καθοριστικό, διότι τότε η Ουκρανία ενδέχεται να έχει αποδυναμωθεί σε τέτοιο βαθμό, ώστε η Ρωσία να επιχειρήσει εκ νέου επίθεση. Ωστόσο, αν εξετάσει κανείς τις τάσεις στη Ρωσία, διαπιστώνει ότι η χώρα προετοιμάζεται για έναν πόλεμο διαρκείας: στρατιωτικοποίηση της κοινωνίας, μετάβαση σε οικονομία πολέμου, μαζική παραγωγή όπλων και πυρομαχικών. Πιθανότατα πρέπει να υποθέσουμε ότι στη συνέχεια το διακύβευμα θα είναι η δοκιμή της επιχειρησιακής ικανότητας του ΝΑΤΟ και του άρθρου 5».
