Χώρες της Δύσης καλούν τους πολίτες τους είτε να φύγουν από το Ισραήλ είτε να αναβάλουν ταξίδια που μπορεί να έχουν προγραμματίσει εκεί τις προσεχείς ημέρες, εν αναμονή επίθεσης κατά του Ιράν. Οι αναλυτές δεν εξετάζουν πλέον το «εάν», αλλά το «πότε» μπορεί να αρχίσουν οι όποιες στρατιωτικές επιχειρήσεις των Ηνωμένων Πολιτειών. Οι Ιρανοί προανήγγειλαν νέες συνομιλίες, σε τεχνικό επίπεδο, με την αμερικανική πλευρά την επόμενη εβδομάδα, ενώ όταν ο Ντόναλντ Τραμπ ρωτήθηκε για την ενδεχόμενη χρήση στρατιωτικής βίας στο Ιράν, δήλωσε «δεν θέλω, αλλά μερικές φορές πρέπει».
Ενώ η Ουάσιγκτον δεν είχε τοποθετηθεί μέχρι χθες το βράδυ για τα αποτελέσματα των προχθεσινών, έμμεσων διαπραγματεύσεων μεταξύ της αμερικανικής και της ιρανικής αντιπροσωπείας στη Γενεύη, όλες οι ενδείξεις συνηγορούσαν υπέρ της εκτίμησης ότι ο πρόεδρος Τραμπ έκλινε προς τη χρήση στρατιωτικής βίας, αν και κανείς δεν μπορούσε να προεξοφλήσει τη χρονική διάρκεια και την έκταση της ενδεχόμενης επιχείρησης.
Χωρίς να αναφέρει ρητά το Ιράν, ο Αμερικανός πρεσβευτής στο Ισραήλ Μάικ Χάκαμπι ανακοίνωσε χθες σε όλα τα μέλη του προσωπικού του που δεν διεκπεραιώνουν απολύτως απαραίτητες λειτουργίες ότι μπορούν να εγκαταλείψουν τη χώρα και ότι, εάν το επιλέξουν, θα πρέπει να το πράξουν το συντομότερο δυνατόν.
Χαρακτηριστικά, τους συνέστησε να φύγουν από το αεροδρόμιο Μπεν Γκουριόν με την πρώτη πτήση που θα βρουν διαθέσιμη, ανεξαρτήτως προορισμού, και να αναζητήσουν από ασφαλέστερο μέρος τη συνέχιση της πτήσης προς τις ΗΠΑ. Λίγο αργότερα, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ εξέδωσε ταξιδιωτική οδηγία με την οποία συνιστούσε στους Αμερικανούς πολίτες να μην ταξιδέψουν προς το Ισραήλ ή τα παλαιστινιακά εδάφη, επικαλούμενο «τρομοκρατία και πολιτική αναταραχή». Ανάλογη οδηγία εξέδωσε το υπουργείο Εξωτερικών της Ελλάδας. Οταν ρωτήθηκε χθες για την ενδεχόμενη χρήση στρατιωτικής βίας στο Ιράν, ο Τραμπ δήλωσε «δεν θέλω, αλλά μερικές φορές πρέπει». Εξάλλου ανακοινώθηκε ότι ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο θα επισκεφθεί το Ισραήλ την επόμενη Δευτέρα.
Οι πρώτοι στόχοι
Oλοι προεξοφλούν ότι το Ισραήλ όπως και οι αμερικανικές βάσεις στη Μέση Ανατολή θα είναι οι πρώτοι στόχοι των ιρανικών αντιποίνων σε περίπτωση αμερικανικής επίθεσης. Hδη η ολλανδική αεροπορική εταιρεία KLM έχει αναστείλει όλες τις πτήσεις της προς το Ισραήλ, επικαλούμενη οικονομικούς και λειτουργικούς παράγοντες.
Τη δυσοίωνη ατμόσφαιρα στο Ιρανικό φόρτισαν και ανάλογες κινήσεις του Πεκίνου και του Λονδίνου. Η Κίνα συμβούλεψε τους πολίτες της να αποφύγουν τα ταξίδια προς το Ιράν και κάλεσε όσους υπηκόους της βρίσκονται ήδη εκεί να εγκαταλείψουν τη χώρα το συντομότερο δυνατόν, επικαλούμενη την κατάσταση ασφαλείας. Από την πλευρά της η Βρετανία προχώρησε στην προσωρινή απόσυρση του διπλωματικού προσωπικού της από το Ιράν για τους ίδιους λόγους.
Σε κατάσταση συναγερμού βρίσκονται και οι ένοπλες σιιτικές οργανώσεις της ευρύτερης περιοχής που υποστηρίζονται από την Τεχεράνη. Η ισχυρή ιρακινή οργάνωση Καταέμπ Χεζμπολάχ κάλεσε τους μαχητές της να προετοιμαστούν για έναν παρατεταμένο «πόλεμο φθοράς» ενόψει «των αμερικανικών απειλών και της συγκέντρωσης στρατιωτικών δυνάμεων» εναντίον του Ιράν. Στον Λίβανο, η Χεζμπολάχ έχει δηλώσει ότι δεν θα επέμβει εάν οι Αμερικανοί προχωρήσουν σε περιορισμένα πλήγματα, σημείωσε όμως ότι θα θεωρήσει «κόκκινη γραμμή» οποιαδήποτε επίθεση εναντίον του ανώτατου ηγέτη του Ιράν, αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.
Δεν θα υπάρξει παρατεταμένος πόλεμος, εκτιμά ο Βανς, χωρίς να αποκλείει χτύπημα – «Δεν θέλω, αλλά μερικές φορές πρέπει», δήλωσε ο Τραμπ για τη χρήση στρατιωτικής βίας.
Ρεπορτάζ του ιστοτόπου Axios ανέφερε ότι οι δύο εκπρόσωποι των ΗΠΑ στις συνομιλίες της Γενεύης, ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ, «δεν έμειναν ικανοποιημένοι» από τις προτάσεις της Τεχεράνης για τη διπλωματική υπέρβαση της κρίσης.
Σε όλες τις προεκλογικές εκστρατείες του (2016, 2020, 2024), ο Ντόναλντ Τραμπ αποδοκίμαζε έντονα τους παρατεταμένους και ατυχείς πολέμους προηγούμενων αμερικανικών κυβερνήσεων στην ευρύτερη Μέση Ανατολή, κυρίως εκείνους στο Ιράκ και στο Αφγανιστάν. Σε μια προσπάθεια να καθησυχάσει το κοινό των Ρεπουμπλικανών, ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς υπογράμμισε ότι δεν υπάρχει καμία περίπτωση εμπλοκής των ΗΠΑ σε έναν νέο, παρατεταμένο πόλεμο, αυτή τη φορά εναντίον του Ιράν, υπονοώντας ότι ενδεχόμενη επιχείρηση –την οποία δεν απέκλεισε– θα είναι σύντομη.
«Η ιδέα ότι θα εμπλακούμε σε πόλεμο στη Μέση Ανατολή για χρόνια, χωρίς κανένα τέλος στον ορίζοντα, δεν υπάρχει καμία πιθανότητα να γίνει πράξη», τόνισε ο Αμερικανός αντιπρόεδρος σε συνέντευξη που παραχώρησε στην εφημερίδα Washington Post, για να προσθέσει: «Νομίζω ότι όλοι προτιμάμε τη διπλωματική επιλογή, ωστόσο οι εξελίξεις θα καθοριστούν στ’ αλήθεια από το τι κάνουν και τι λένε οι Ιρανοί». Ο Βανς επρόκειτο να συναντηθεί χθες με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν Μπαντρ Αλμπουσάιντι, που λειτουργεί ως διαμεσολαβητής μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης, προφανώς σε μια ύστατη προσπάθεια αποτροπής του πολέμου στις «δώδεκα παρά πέντε».
«Υπερβολικές απαιτήσεις»
Στη διάρκεια τηλεφωνικής επικοινωνίας με τον Αιγύπτιο ομόλογό του Μπαντρ Αμπντελατί, ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγκτσί κάλεσε τις ΗΠΑ να μην εγείρουν «υπερβολικές απαιτήσεις» γιατί κάτι τέτοιο θα τορπιλίσει τις δυνατότητες διπλωματικής λύσης. Πέραν των ορίων σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, βασικό αντικείμενο διαφωνίας συνιστούν οι αμερικανικές αξιώσεις για περιορισμό του ιρανικού οπλοστασίου βαλλιστικών πυραύλων.
Την Τετάρτη, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι είναι «πολύ μεγάλο πρόβλημα» το γεγονός ότι το Ιράν αρνείται να συζητήσει το θέμα. Οι Ιρανοί απάντησαν ότι οι αιτιάσεις του προέδρου Τραμπ περί ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων που μπορούν να πλήξουν τις ΗΠΑ είναι παντελώς ανυπόστατοι. Δημοσίευμα των New York Times, που επικαλείται εκτιμήσεις της υπηρεσίας πληροφοριών του Πενταγώνου (DIA), επιβεβαιώνει ότι οι Ιρανοί δεν έχουν τέτοιες ικανότητες και ότι, ακόμη και αν υποβοηθούνταν από την τεχνογνωσία της Κίνας ή της Βόρειας Κορέας, θα χρειάζονταν τουλάχιστον οκτώ χρόνια για να το πετύχουν.
