Ισχυρές αντιδράσεις στο Παρίσι, αλλά και στο Ευρωκοινοβούλιο προκάλεσε η απόφαση της Κομισιόν να προχωρήσει σε προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας με τις χώρες της Λατινικής Αμερικής (Mercosur).
Παρότι η πρόεδρος της Κομισιόν δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει «να εργάζεται στενά με όλα τα θεσμικά όργανα της Ευρωπαϊκής Eνωσης για να εξασφαλίσει μια ομαλή και διαφανή διαδικασία», το Ευρωκοινοβούλιο θεωρεί ότι παραβιάζεται η διαδικασία των σχετικών αποφάσεων με δεδομένο ότι παραμένει εκκρεμής η επικύρωση της συμφωνίας από πλευράς του.
Στα τέλη Ιανουαρίου, μάλιστα, το Ευρωκοινοβούλιο αποφάσισε να παραπέμψει τη συμφωνία στο Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ενωσης για επανεξέταση, «παγώνοντας» ουσιαστικά την τελική της επικύρωση για έως και δύο χρόνια.
Παρά ταύτα, η Κομισιόν –ως καθ’ ύλην αρμόδια για θέματα εμπορίου της Ε.Ε.– διατήρησε τη νομική δυνατότητα να εφαρμόσει προσωρινά τη συμφωνία μόλις μία ή περισσότερες χώρες της Mercosur ολοκλήρωναν τη δική τους διαδικασία επικύρωσης. Η Αργεντινή και η Ουρουγουάη προχώρησαν χθες στην επικύρωση της συμφωνίας, ανοίγοντας τον δρόμο σήμερα για τη σχετική απόφαση από το εκτελεστικό όργανο της Ε.Ε.
Η συμφωνία, πάντως, διχάζει τα κράτη-μέλη εδώ και χρόνια. Ενώ η Γερμανία έχει υποστηρίξει τη συμφωνία ως ενίσχυση της πρόσβασης της Ευρωπαϊκής Eνωσης στις παγκόσμιες αγορές, η Γαλλία έχει εναντιωθεί εξαρχής υποστηρίζοντας ότι εκθέτει τους αγρότες της Ε.Ε. σε αθέμιτο ανταγωνισμό από τις εισαγωγές των χωρών της Mercosur.
Υστερα από 25 χρόνια διαπραγματεύσεων, η συμφωνία Mercosur πρόκειται να δημιουργήσει μια ζώνη ελεύθερου εμπορίου, που θα καλύπτει περισσότερους από 700 εκατομμύρια ανθρώπους μεταξύ της Ε.Ε. και χωρών της Λατινικής Αμερικής, όπως της Βραζιλίας, της Αργεντινής, της Παραγουάης, της Βολιβίας και της Ουρουγουάης.
Για τον λόγο αυτό, άλλωστε, η Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν έκανε λόγο εκ νέου σήμερα για «μια από τις σημαντικότερες εμπορικές συμφωνίες του πρώτου μισού αυτού του αιώνα». Διαβεβαίωσε, μάλιστα, ότι τις τελευταίες εβδομάδες συζήτησε «εντατικά το ζήτημα αυτό με τα κράτη-μέλη, καθώς και με τα μέλη του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου».
Εντονη ήταν σε κάθε περίπτωση η αντίδραση του Γάλλου προέδρου που χαρακτήρισε την απόφαση της Κομισιόν «δυσάρεστη έκπληξη». Σε τηλεοπτικό του μήνυμα ο Εμανουέλ Μακρόν τόνισε ότι «η ευθύνη είναι μεγάλη απέναντι στους αγρότες που έχουν εκφράσει τις ανησυχίες τους» και ότι «είναι επίσης μεγάλη ευθύνη απέναντι στους Ευρωπαίους πολίτες και τους εκπροσώπους τους, οι οποίοι δεν έγιναν δεόντως σεβαστοί».
Κατά της απόφασης της Κομισιόν τάχθηκε και η ευρωβουλευτής του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Τζέσικα βαν Λίβεν κάνοντας λόγο για «αντιδημοκρατική» κίνηση. «Αυτή η προσωρινή εφαρμογή της εμπορικής συμφωνίας με τη Mercosur είναι αντιδημοκρατική. Η Ε.Ε., η οποία μιλά πάντα για τις αρχές του κράτους δικαίου, παραβιάζει εδώ τη δική της διαδικασία λήψης αποφάσεων», ανέφερε η Ολλανδή ευρωβουλευτής, που ανήκει, μάλιστα, στην ίδια πολιτική ομάδα με την Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν.
Και η Γαλλίδα ευρωβουλευτής Μανόν Ομπρί, συμπρόεδρος ευρωομάδας της Αριστεράς, σχολίασε στην πλατφόρμα X ότι «η μεγαλύτερη συμφωνία ελεύθερου εμπορίου στην ιστορία εφαρμόζεται λοιπόν ΧΩΡΙΣ την ψήφο των εθνικών κοινοβουλίων, του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου ή τη γνώμη του Δικαστηρίου της Ε.Ε. Αυτό είναι σοβαρό!».
Από την πλευρά του, ο Ζορντάν Μπαρντελά, πρόεδρος της ακροδεξιάς ευρωομάδας των Πατριωτών στο Ευρωκοινοβούλιο καθώς και του γαλλικού κόμματος Rassemblement National, τόνισε ότι πρόκειται για «αρπαγή εξουσίας εις βάρος των αγροτών μας και της συντριπτικής πλειοψηφίας των Γάλλων, που είναι προσηλωμένοι στη διατροφική τους κυριαρχία και στους παραγωγούς μας».
Υπέρ της κίνησης της Κομισιόν τάχθηκε ο επικεφαλής του κεντροδεξιού ΕΛΚ, Μάνφρεντ Βέμπερ λέγοντας ότι «η Ε.Ε. στέλνει σαφές μήνυμα στους διεθνείς εταίρους μας, στις επιχειρήσεις μας και στους πολίτες μας». «Αυτό θα μας επιτρέψει να αποκομίσουμε τα οφέλη του ελεύθερου εμπορίου και της διεθνούς συνεργασίας έως ότου το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο λάβει τον τελικό λόγο για την επικύρωση», πρόσθεσε.
Μόλις το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο αποφανθεί επί της υπόθεσης, το Κοινοβούλιο αναμένεται να ψηφίσει για την επικύρωση της συμφωνίας. Οπως φαίνεται, όμως, παραμένει βαθιά διχασμένο, με ορισμένους ευρωβουλευτές να στηρίζουν τον δικαστικό έλεγχο, παρότι υποστηρίζουν τη συμφωνία.
Πάντως, το εκτελεστικό όργανο της Ε.Ε. είχε πράγματι λάβει την έγκριση από ειδική πλειοψηφία κρατών-μελών της Ε.Ε., για να προχωρήσει σε εφαρμογή της συμφωνίας, μόλις οι χώρες της Mercosur ξεκινήσουν να την επικυρώνουν. Για τον λόγο αυτό, η πρόεδρος της Κομισιόν αποφάσισε σήμερα την προσωρινή εφαρμογή της διακινδυνεύοντας, ωστόσο, ακόμα και την καταψήφισή της πλέον από το Ευρωκοινοβούλιο.
Σε κάθε περίπτωση, σύμφωνα με αρμόδιες πηγές της Κομισιόν η προσωρινή εφαρμογή της συμφωνίας θα ξεκινήσει την 1η μέρα του δεύτερου μήνα, μετά την ημερομηνία κατά την οποία η Ε.Ε. και η Ουρουγουάη, ως πρώτη χώρα που επικύρωσε, θα ανταλλάξουν ρηματική διακοίνωση. Τότε θα ισχύει η συμφωνία και για τις υπόλοιπες χώρες του «μπλοκ» της Mercosur (Αργεντινή, Παραγουάη, Βραζιλία, Βολιβία). Δεν έχει ακόμα αποφασιστεί η συμφωνία ανταλλαγής της ρηματικής διακοίνωσης μεταξύ της Ε.Ε και της Ουρουγουάης, διευκρινίζουν οι ίδιες πηγές.
Θερμά υποδέχθηκε από την πλευρά της η Ισπανία την απόφαση της Ούρσουλας φον ντερ Λάιεν.
«Σε έναν πιο αβέβαιο κόσμο, η Ευρώπη δεν μπορεί να επιτρέψει στον εαυτό της να μείνει πίσω. Η συμφωνία με τη Mercosur αποτελεί ένα μεγάλο βήμα στον οδικό χάρτη της Ε.Ε. για να γίνει πιο αυτόνομη και ανθεκτική», τόνισε ο υπουργός Οικονομικών της Ισπανίας, Κάρλος Κουέρπο.
