ΒΡΥΞΕΛΛΕΣ. Τη σειρά καταιγίδων με καταρρακτώδεις βροχοπτώσεις που έπληξαν την Ισπανία και την Πορτογαλία τους τελευταίους δύο μήνες ενέτεινε η υπερθέρμανση του πλανήτη, σύμφωνα με νέα επιστημονική μελέτη. Εννέα καταστροφικές καταιγίδες χτύπησαν την Ιβηρική Χερσόνησο από τα μέσα Ιανουαρίου μέχρι τα μέσα Φεβρουαρίου, προκαλώντας εκτεταμένες πλημμύρες και καταστροφές. Εξι άνθρωποι σκοτώθηκαν στην Πορτογαλία και περισσότεροι από 12.000 αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους στην Ισπανία, σύμφωνα με δημοσίευμα του περιοδικού Politico.
Οι οικονομικές ζημίες ήταν σοβαρές: η ισπανική κυβέρνηση ανακοίνωσε ότι θα εκταμιεύσει 7 δισ. ευρώ για αποζημιώσεις, ενώ οι καταστροφές στην Πορτογαλία θα κοστίσουν 6 δισ. ευρώ, ποσοστό 1,5% του ΑΕΠ της χώρας. Η πορτογαλική κυβέρνηση προειδοποίησε μάλιστα ότι το κόστος ανοικοδόμησης θα έχει επιπτώσεις στα δημοσιονομικά δεδομένα.
Ο ωκεάνιος καύσωνας στον Ατλαντικό –απόρροια της κλιματικής αλλαγής– ενίσχυσε την ένταση των βροχοπτώσεων σε Ισπανία, Πορτογαλία και Μαρόκο.
Χθες, διεθνής επιστημονική ομάδα δημοσίευσε έρευνα που δείχνει ότι η κλιματική αλλαγή ενίσχυσε την ένταση των βροχοπτώσεων στην Ιβηρική, καθώς και στο γειτονικό Μαρόκο, όπου οι καταιγίδες οδήγησαν στον προσωρινό εκτοπισμό εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων. Η διεθνής κοινοπραξία World Weather Attribution, ομάδα επιστημόνων με αποστολή τη μελέτη του ρόλου της κλιματικής αλλαγής στα ακραία καιρικά φαινόμενα, εξέτασε δύο περιστατικά έντονης βροχόπτωσης τον τελευταίο μήνα. Το ένα εκτεινόταν από τη βορειοδυτική Ισπανία στην Πορτογαλία και το δεύτερο από τη νότια Ιβηρική στο βόρειο Μαρόκο.
Οι επιστήμονες διαπίστωσαν αύξηση 36% στην ένταση της βροχόπτωσης στη βόρεια γεωγραφική ζώνη και 28% στη νότια. «Αυτό σημαίνει ότι οι πιο υγρές ημέρες είναι τώρα περίπου 30% πιο υγρές από την προβιομηχανική εποχή», αναφέρει η μελέτη. Για να διαπιστώσουν σε ποιο βαθμό η κλιματική αλλαγή είναι υπεύθυνη για την αύξηση αυτή, οι επιστήμονες πραγματοποίησαν προσομοιώσεις, συγκρίνοντας ανάλογες βροχοπτώσεις στις παρούσες κλιματικές συνθήκες με βροχές στην προβιομηχανική εποχή. Το πόρισμα έδειξε ότι η υπερθέρμανση του πλανήτη ενίσχυσε την ένταση των βροχών.
Στη βόρεια γεωγραφική περιοχή, τα κλιματικά μοντέλα έδειξαν ότι οι βροχές ενισχύονταν, λέει η Κλερ Μπαρνς, ερευνήτρια στο Πανεπιστήμιο Ιμπίριαλ του Λονδίνου και μέλος της συντακτικής ομάδας της μελέτης. «Συνολικά εκτιμούμε πως οι πιο υγρές ημέρες είναι περίπου 11% υγρότερες από ό,τι θα ήταν χωρίς την προκαλούμενη από τον άνθρωπο κλιματική αλλαγή», σχολιάζει η Μπαρνς.
Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι οι αλλεπάλληλες καταιγίδες οφείλονταν εν μέρει στο φαινόμενο του ατμοσφαιρικού ποταμού, γιγάντια ζώνη ανέμων και υδρατμών, η οποία μεταφέρει υγρασία σε πολύ μεγάλες αποστάσεις. «Το ατμοσφαιρικό ποτάμι ενισχύθηκε καθώς πέρασε πάνω από πολύ έντονο ωκεάνιο καύσωνα στον Ατλαντικό, πριν χτυπήσει την Ιβηρική», εξηγεί η Μπαρνς. Τέτοιοι καύσωνες και απότομες αυξήσεις της θερμοκρασίας των υδάτων είναι δέκα φορές πιο πιθανοί ως αποτέλεσμα της κλιματικής αλλαγής.
Το φαινόμενο
«Η καταιγίδα μεταφέρει υγρασία από τον Ατλαντικό προς την Ιβηρική Χερσόνησο και προς το βόρειο Μαρόκο. Την ίδια ώρα, το καιρικό αυτό σύστημα περνάει πάνω από πολύ θερμή θαλάσσια περιοχή, το σημείο του ωκεάνιου καύσωνα. Εκεί, η καταιγίδα συλλέγει μεγάλο όγκο υγρασίας, την οποία δεν θα εξασφάλιζε εάν ο ωκεανός ήταν ψυχρότερος. Ο όγκος βροχόπτωσης ήταν πολύ μεγαλύτερος για τον λόγο αυτό», συνεχίζει η Μπαρνς.
Την ένταση των καταιγίδων στην Ιβηρική Χερσόνησο ενίσχυσε ένα ακόμη καιρικό φαινόμενο: μία τεράστια ζώνη υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης, η οποία έχει την ικανότητα να κάνει τους ανέμους να την παρακάμπτουν. Η ζώνη αυτή επηρέασε τα ακραία καιρικά φαινόμενα ευνοώντας τη δημιουργία αλλεπάλληλων καταιγίδων στην Ιβηρική για έναν ολόκληρο μήνα. Η επιστημονική κοινότητα εξετάζει εάν η κλιματική αλλαγή είναι και αυτή υπεύθυνη για τον αυξανόμενο ρυθμό εμφάνισης τέτοιων ζωνών υψηλής ατμοσφαιρικής πίεσης στους ωκεανούς.
Οι συντάκτες της μελέτης επισημαίνουν ότι τα θύματα των πρόσφατων καταιγίδων σε Ισπανία, Πορτογαλία και Μαρόκο περιορίστηκαν, με τις Αρχές να κάνουν λόγο για 49 νεκρούς, χάρη στον καλό συντονισμό των συστημάτων έγκαιρης ειδοποίησης και των σχεδίων εκκένωσης ευάλωτων περιοχών.
Το ακριβές κόστος αποκατάστασης των ζημιών σε κατοικίες, υποδομές και γεωργία δεν έχει ακόμη δημοσιοποιηθεί. Οι παράπλευρες οικονομικές απώλειες θα είναι, όμως, ακόμη μεγαλύτερες. Ο κεντρικότερος αυτοκινητόδρομος της Πορτογαλίας κατέρρευσε σε μία από τις καταιγίδες του Φεβρουαρίου, με την αποκατάσταση της κυκλοφορίας να καθυστερεί για εβδομάδες.
«Τα συστήματα έγκαιρης ειδοποίησης και έκτακτων μέτρων έσωσαν ζωές, αλλά δεν περιορίζουν την έκθεση των πληθυσμών στο φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής και στις επιπτώσεις του», επισημαίνει η Μάγια Βάλμπεργκ, συντάκτρια και αυτή της μελέτης και στέλεχος του Ερυθρού Σταυρού.
