Ο Αμερικανός αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς διαβεβαίωσε χθες Πέμπτη ότι δεν υπάρχει «πιθανότητα» πολεμικής αναμέτρησης μεγάλης διαρκείας ανάμεσα στις ΗΠΑ και το Ιράν, σε συνέντευξη που παραχώρησε στην Washington Post. Δεν απέκλεισε ωστόσο το ενδεχόμενο οι ΗΠΑ να εξαπολύσουν νέους αεροπορικούς βομβαρδισμούς εναντίον του Ιράν.
«Δεν υπάρχει καμία πιθανότηταα να εμπλακούμε σε πόλεμο στη Μέση Ανατολή για χρόνια, χωρίς τέλος», ανέφερε, μιλώντας στην αμερικανική εφημερίδα.
«Νομίζω ότι όλοι προτιμάμε τη διπλωματική επιλογή», πρόσθεσε ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, επισημαίνοντας παράλληλα ότι οι εξελίξεις θα καθοριστούν «από το τι κάνουν και τι λένε οι Ιρανοί».
Απεσταλμένοι της κυβέρνησης του Ντόναλντ Τραμπ διεξήγαγαν χθες στη Γενεύη τον τρίτο κύκλο έμμεσων διαπραγματεύσεων με το Ιράν, με μεσολάβηση του σουλτανάτου του Ομάν.
Ο υπουργός Εξωτερικών της Ισλαμικής Δημοκρατίας, ο Αμπάς Αραγτσί, έκανε λόγο μέσω X κατά τη διάρκεια της νύχτας για τις «πιο εντατικές» συνομιλίες ανάμεσα στα δυο μέρη «μέχρι τώρα», καθώς και για «περαιτέρω πρόοδο».
Υποχώρηση
Σε σημαντικές παραχωρήσεις και προτάσεις οικονομικής συνεργασίας, που θα επέτρεπαν στον Ντόναλντ Τραμπ να ισχυριστεί ότι πέτυχε καλή συμφωνία χάρη στην επίδειξη στρατιωτικής ισχύος, προχώρησε η ιρανική αντιπροσωπεία κατά τις χθεσινές διαπραγματεύσεις της Γενεύης. Επιχείρησε να αξιοποιήσει την τελευταία, ίσως, ευκαιρία στο πεδίο της διπλωματίας, προκειμένου να αποφευχθεί η επαπειλούμενη στρατιωτική επίθεση των ΗΠΑ και του Ισραήλ.
Ο τρίτος γύρος των διαπραγματεύσεων μεταξύ των δύο πλευρών έλαβε χώρα χθες, Πέμπτη, στη Γενεύη, στο κτίριο της πρεσβείας του Ομάν, που έχει αναλάβει τον ρόλο του μεσολαβητή. Τις ΗΠΑ εκπροσώπησαν ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου, Τζάρεντ Κούσνερ, ενώ επικεφαλής της ιρανικής αντιπροσωπείας ήταν ο ΥΠΕΞ, Αμπάς Αραγτσί.
Yστερα από τρεις ώρες έμμεσων συνομιλιών, όπου ο ΥΠΕΞ του Ομάν Μπαντρ Αλμπουσαϊντί είχε διαδοχικές συναντήσεις με την ιρανική και την αμερικανική αντιπροσωπεία μεταφέροντας προτάσεις και ερωτήματα, οι διαπραγματεύσεις διακόπηκαν για αρκετές ώρες ώστε κάθε πλευρά να έχει διαβουλεύσεις με την πολιτική ηγεσία της και συνεχίστηκαν το απόγευμα.
Σύμφωνα με δημοσίευμα του αμερικανικού ιστοχώρου Axios, οι Γουίτκοφ και Κούσνερ δεν έμειναν ικανοποιημένοι από όσα άκουσαν χθες το πρωί από τους Ιρανούς. Σύμφωνα με τον Ομανό ΥΠΕΞ από την άλλη πλευρά, ο οποίος λειτουργεί ως διαμεσολαβητής μεταξύ των δύο πλευρών, χθες στη Γενεύη σημειώθηκε «αξιοσημείωτη πρόοδος» και οι συνομιλίες αναμένεται να συνεχιστούν σε τεχνικό επίπεδο την επόμενη εβδομάδα στη Βιέννη.
Από την πλευρά του, ο Ιρανός ΥΠΕΞ Αμπάς Αραγτσί δήλωσε χθες το βράδυ ότι οι τελευταίες συνομιλίες ήταν «από τις πιο σοβαρές» που είχαν οι Ιρανοί με τις ΗΠΑ και ότι αυτές περιστράφηκαν γύρω από τα ζητήματα των πυρηνικών και της άρσης των κυρώσεων. Σύμφωνα με τον επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, οι επόμενες συνομιλίες πρόκειται να διεξαχθούν την επόμενη εβδομάδα στη Βιέννη, ξεκινώντας από τη Δευτέρα.
Στο θέμα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος, που αποτελεί βασικό αντικείμενο της διαπραγμάτευσης, ο Αραγτσί είχε νωρίτερα επαναλάβει την άρνηση της Τεχεράνης να αποσυρθεί ολοκληρωτικά από τον εμπλουτισμό ουρανίου, τονίζοντας όμως ότι η χώρα του δεν πρόκειται ποτέ και υπό οποιεσδήποτε συνθήκες να αναπτύξει πυρηνικά όπλα ή άλλα μέσα μαζικής καταστροφής.
Τέσσερις Ιρανοί αξιωματούχοι που μίλησαν στους New York Times ανέφεραν ότι η Τεχεράνη είναι έτοιμη να δεχθεί ολοκληρωτική αναστολή κάθε διαδικασίας του πυρηνικού προγράμματος για πέντε χρόνια. Στη συνέχεια το Ιράν προσφέρεται να εντάξει το πυρηνικό πρόγραμμά του σε διεθνές κονσόρτσιουμ και να περιορίσει τον εμπλουτισμό ουρανίου σε πολύ χαμηλά επίπεδα, της τάξης του 1,5%, αποκλειστικά για ιατρικές εφαρμογές. Επιπλέον είναι έτοιμο να δεχθεί την αραίωση των 400 κιλών υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου που διαθέτει και αυστηρότερους ελέγχους από τη Διεθνή Επιτροπή Ατομικής Ενέργειας.
Οι συνομιλίες αναμένεται να συνεχιστούν σε τεχνικό επίπεδο την επόμενη εβδομάδα στη Βιέννη – Αγκάθι οι βαλλιστικοί πύραυλοι.
Πρόκειται για παραχωρήσεις που πηγαίνουν πιο μακριά από τους περιορισμούς που επέβαλε στο Ιράν η διεθνής συμφωνία του 2015, επί προεδρίας Ομπάμα, κάτι που θα μπορούσε να επικαλεστεί ο Τραμπ ως νίκη και δικαίωση της σκληρής πολιτικής του, χωρίς να προσφύγει σε στρατιωτική βία. Στην ίδια λογική, το Ιράν βλέπει ευνοϊκά την προοπτική να αγοράσει αμερικανικά βιομηχανικά προϊόντα, όπως επιβατικά αεροπλάνα, και να καλέσει αμερικανικές πολυεθνικές να επενδύσουν στα κοιτάσματα πετρελαίου και φυσικού αερίου που διαθέτει, αλλά και στην εκμετάλλευση ορυκτών, όπως το λίθιο.
Εμπόδιο
Σημαντικό εμπόδιο για την επίτευξη συμφωνίας ήταν η επιμονή της Ουάσιγκτον για περιορισμό του βεληνεκούς των ιρανικών βαλλιστικών πυραύλων, κάτι που αρνείται κατηγορηματικά η Τεχεράνη υποστηρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα την άφηνε απροστάτευτη απέναντι στο Ισραήλ. Την Τετάρτη, ο Αμερικανός ΥΠΕΞ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η άρνηση των Ιρανών να συζητήσουν το θέμα συνιστά «μείζον πρόβλημα». Σε μια προσπάθεια να ξεπεραστεί ο σκόπελος, το Ιράν πρότεινε να διαχωριστεί το πυρηνικό πρόγραμμα από τα υπόλοιπα ζητήματα, τα οποία θα μπορούσαν να συζητηθούν σε μεταγενέστερη φάση, όπως δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος στο πρακτορείο Reuters, διατηρώντας την ανωνυμία του.
Σε πείσμα των διπλωματικών διαβουλεύσεων, οι προετοιμασίες των ΗΠΑ για έναν νέο πόλεμο στον Περσικό Κόλπο συνεχίζονταν. Οι New York Times πιθανολογούν ότι ο Τραμπ θα διατάξει περιορισμένα, επιλεκτικά πλήγματα εναντίον θέσεων του πυρηνικού και του βαλλιστικού προγράμματος του Ιράν με δύο στόχους: να υποστηρίξει, σε δεύτερο χρόνο, ότι «νίκησε» χάρη στην αποφασιστικότητά του και να αναγκάσει την ιρανική ηγεσία να δεχθεί μεγαλύτερες υποχωρήσεις.
Παρόμοια σενάρια αντιμετωπίζονται, ωστόσο, με μεγάλη επιφύλαξη από στρατιωτικούς αξιωματούχους στην Ουάσιγκτον. Ο επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων, πτέραρχος Νταν Κέιν, εκτίμησε, στη διάρκεια ανωτάτου επιπέδου σύσκεψης στην Αίθουσα Διαχείρισης Κρίσεων, ότι ακόμη και μια περιορισμένης κλίμακας επίθεση θα προκαλούσε άμεση απάντηση από το Ιράν, με μεγάλη πιθανότητα να υπάρξουν αμερικανικές απώλειες. «Από τη στιγμή που θα ξεκινήσουμε την επίθεση, θα πρέπει να περιμένουμε ότι το Ιράν θα εξαπολύσει 100 πυραύλους εναντίον αμερικανικών βάσεων», εκτίμησε ο μέραρχος Πολ Ιτον.
