Γιος εμπόρου χαλιών από την πόλη Ισφαχάν του Ιράν, ο Ιρανός υπουργός Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί έχει παρομοιάσει τις διαπραγματεύσεις για τη χώρα του με το παζάρι: απαιτούν «υπομονή και πολύ χρόνο».
Ωστόσο, ο χρόνος ενδέχεται να μην είναι με το μέρος του, καθώς ο έμπειρος διπλωμάτης βρίσκεται αντιμέτωπος με τις πιο κρίσιμες διαπραγματεύσεις της πολυετούς καριέρας του. Επιδιώκει συμφωνία για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν ώστε να αποτρέψει στρατιωτική δράση από πλευράς των ΗΠΑ, για την οποία έχει απειλήσει ο Αμερικανός πρόεδρος, Ντόναλντ Τραμπ.
Ο Αραγτσί, κορυφαίος διπλωμάτης της Τεχεράνης από το 2024, διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στη συμφωνία του 2015 με τις παγκόσμιες δυνάμεις για το πυρηνικό πρόγραμμα. Η συμφωνία ακυρώθηκε από τον Τραμπ το 2018.
Πολιτικοί κύκλοι αναφέρουν ότι τον εμπιστεύεται πλήρως ο ανώτατος Ιρανός ηγέτης αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και τον περιγράφει ως έναν από τους ισχυρότερους υπουργούς Εξωτερικών στην ιστορία της Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Το ιρανικό θεοκρατικό κατεστημένο φαίνεται να εμπιστεύεται την ικανότητά του στις διαπραγματεύσεις, την επιδεξιότητα και τη στρατηγική ευφυΐα του, την ώρα που οι αμερικανικές δυνάμεις ενισχύονται στη Μέση Ανατολή, μόλις οκτώ μήνες μετά τους βομβαρδισμούς ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων.
Στο βιβλίο του με τίτλο «Η Δύναμη της Διαπραγμάτευσης» που εκδόθηκε το 2024, ο Αραγτσί αναφέρει ότι η ιρανική προσέγγιση χαρακτηρίζεται από «συνεχές και επίμονο παζάρεμα». Σε υποσημείωση επικαλείται τις αναμνήσεις του από την ικανότητα της εκλιπούσας μητέρας του στο παζάρι.
Ωστόσο, προειδοποιεί και κατά της υπερβολικής πίεσης.
«Η στρατιωτική ενίσχυση δεν μπορεί να μας πιέσει»
Ο Αραγτσί έχτισε τη φήμη σκληρού διαπραγματευτή κατά τις συνομιλίες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα πριν από μια δεκαετία. Στο πλαίσιο εκείνης της συμφωνίας, το Ιράν αποδέχθηκε αυστηρούς περιορισμούς στο πυρηνικό του πρόγραμμα με αντάλλαγμα την άρση κυρώσεων.
Δυτικοί διπλωμάτες που συμμετείχαν στις τότε διαπραγματεύσεις τον έχουν χαρακτηρίσει σοβαρό, τεχνικά καταρτισμένο και ευθύ.
Ηγήθηκε της ιρανικής αντιπροσωπείας σε τελικά άκαρπες συνομιλίες με τις Ηνωμένες Πολιτείες πέρυσι, πριν από τα αμερικανικά πλήγματα.
Ο ήπιων τόνων Αραγτσί συμμετείχε ως έφηβος στην Ισλαμική Επανάσταση του 1979 και πολέμησε κατά του Ιράκ τη δεκαετία του 1980, προτού ακολουθήσει διπλωματική καριέρα.
Πηγή που τον γνωρίζει επί χρόνια τον περιγράφει ήρεμο και υπομονετικό, αλλά ταυτόχρονα μαχητικό και ανθεκτικό.
Την Κυριακή δήλωσε ότι πιστεύει πως εξακολουθεί να υπάρχει σοβαρή πιθανότητα «διπλωματικής λύσης βασισμένης σε αμοιβαίο όφελος».
Σε συνέντευξή του στο CBS News και την εκπομπή «Face the Nation» ανέφερε: «Δεν υπάρχει ανάγκη για στρατιωτική ενίσχυση», προσθέτοντας ότι αυτή «δεν μπορεί να μας ασκήσει πίεση».
Κρατά αποστάσεις από πολιτικές αντιπαραθέσεις
Ο Τραμπ εξέφρασε απογοήτευση για την αδυναμία επίτευξης συμφωνίας. «Θέλουν συμφωνία, αλλά δεν έχουμε ακούσει τις μαγικές λέξεις: “Δεν θα αποκτήσουμε ποτέ πυρηνικό όπλο”», ανέφερε κατά την ομιλία του για την Κατάσταση του Εθνους.
Το Ιράν αρνείται διαχρονικά ότι επιδιώκει να αποκτήσει πυρηνική βόμβα.
Ο Αραγτσί ήταν επικεφαλής των τελικά αποτυχημένων προσπαθειών αναβίωσης της συμφωνίας του 2015 κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν (2021-2025), έως ότου αντικαταστάθηκε από σκληροπυρηνικό αξιωματούχο.
Λίγο αργότερα, διορίστηκε γραμματέας του Στρατηγικού Συμβουλίου Εξωτερικών Σχέσεων του Ιράν, βασικού οργάνου που συμβουλεύει τον Χαμενεΐ, φέρνοντάς τον ακόμη πιο κοντά στον κύκλο της ανώτατης εξουσίας.
Γεννημένος στην Τεχεράνη το 1962 με καταγωγή από εύπορη θρησκευόμενη οικογένεια εμπόρων, ήταν μόλις 17 ετών όταν η Ισλαμική Επανάσταση σάρωσε το Ιράν.
Εντάχθηκε στους Φρουρούς της Ισλαμικής Επανάστασης και πήρε μέρος στον πόλεμο εναντίον του Ιράκ (1980-1988). Εντάχθηκε στο υπουργείο Εξωτερικών το 1989 και υπηρέτησε ως πρέσβης στη Φινλανδία (1999-2003) και στην Ιαπωνία (2007-2011), προτού αναλάβει εκπρόσωπος του ΥΠΕΞ το 2013.
Κατέχει διδακτορικό στην Πολιτική από το Πανεπιστήμιο του Κεντ στη Βρετανία και διορίστηκε υφυπουργός Εξωτερικών το 2013.
Παρά τους στενούς δεσμούς του με τον Χαμενεΐ, έχει κρατήσει αποστάσεις από «πολιτικές αντιπαραθέσεις και εσωτερικές συγκρούσεις» μεταξύ φατριών, σύμφωνα με ανώτερο Ιρανό αξιωματούχο.
«Διατηρεί καλές σχέσεις με τον ανώτατο ηγέτη, τους Φρουρούς της Επανάστασης και όλες τις πολιτικές παρατάξεις στο Ιράν», ανέφερε η ίδια πηγή.
Πηγή: Reuters
