Με στόχο την ενίσχυση της δημόσιας ασφάλειας η Ευρωπαϊκή Ενωση προχώρησε σήμερα σε νέα πρωτοβουλία παρουσιάζοντας δέσμη ενιαίων κανόνων για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης και κατοχής πυροβόλων όπλων.
Τα παράνομα όπλα εξακολουθούν να τροφοδοτούν την τρομοκρατία, το οργανωμένο έγκλημα και τη βία συμμοριών, ενώ εκτιμάται ότι περισσότερα από 1.300 άτομα χάνουν τη ζωή τους κάθε χρόνο στην Ε.Ε. λόγω ένοπλης βίας. Σύμφωνα με τα σχετικά στοιχεία σήμερα στο «μπλοκ» έχουν χαθεί ή κλαπεί 620.000 πυροβόλα όπλα.
Ουσιαστικά, η νέα πρόταση που παρουσιάστηκε στις Βρυξέλλες προβλέπει για πρώτη φορά ενιαίους ορισμούς και ελάχιστα ανώτατα όρια ποινών σε όλα τα κράτη-μέλη. Η πρόταση αποσκοπεί στην εναρμόνιση των ορισμών και των ποινών σε όλα τα κράτη-μέλη, καθώς σήμερα υπάρχουν σημαντικές διαφορές, που δυσχεραίνουν την αποτελεσματική αντιμετώπιση του φαινομένου.
Συγκεκριμένα, η διακίνηση και η κατασκευή παράνομων όπλων θα τιμωρούνται με ποινές έως τουλάχιστον 8 έτη φυλάκισης, η κατοχή παράνομων όπλων και πυρομαχικών έως τουλάχιστον 5 έτη, η παραποίηση της υποχρεωτικής σήμανσης έως τουλάχιστον 4 έτη, ενώ η παράνομη δημιουργία και η διακίνηση σχεδίων για τρισδιάστατη (3D) εκτύπωση όπλων έως τουλάχιστον 2 έτη.
«Τα παράνομα πυροβόλα όπλα συνιστούν σοβαρό κίνδυνο για την ασφάλεια των πολιτών μας, ο οποίος εντείνεται ολοένα και περισσότερο από τις νέες τεχνολογίες και τα διασυνοριακά δίκτυα. Με αυτή την πρωτοβουλία θεσπίζουμε το αναγκαίο νομικό πλαίσιο για να καλύψουμε τα κενά μεταξύ των διαφορετικών εθνικών συστημάτων, τα οποία εκμεταλλεύονται εγκληματίες και τρομοκράτες, και να προστατεύσουμε καλύτερα τους πολίτες της Ε.Ε.», επισήμανε η Χένα Βίρκουνεν, εκτελεστική αντιπρόεδρος της Κομισιόν.
Εμφαση στους τεχνολογικούς κινδύνους
Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις νέες τεχνολογικές «απειλές», όπως η 3D εκτύπωση, καθώς και στις εξελισσόμενες «προκλήσεις» ασφάλειας πέρα από τα σύνορα της Ενωσης. Στόχος είναι να κλείσουν τα νομικά κενά, που επιτρέπουν στους διακινητές να εκμεταλλεύονται τις διαφορές μεταξύ των εθνικών νομοθεσιών.
«Οι οργανωμένοι εγκληματίες και οι τρομοκράτες εκμεταλλεύονται τις νέες τεχνολογίες και τα κενά της νομοθεσίας μας για να διαδίδουν τη βία, τον τρόμο και το έγκλημα. Οι σημερινές προτάσεις στοχεύουν όσους επιδιώκουν να βλάψουν τους Ευρωπαίους. Με τη θέσπιση ενός ενιαίου ευρωπαϊκού πλαισίου για τα αδικήματα και τις ποινές που αφορούν τα πυροβόλα όπλα, καθώς και με την κάλυψη των κενών σχετικά με τα όπλα που κατασκευάζονται με 3D εκτύπωση, θα καταστήσουμε την Ε.Ε. ασφαλέστερη», τόνισε από την πλευρά του ο επίτροπος Εσωτερικών Υποθέσεων Μάγκνους Μπρούνερ.
Παράλληλα, θεσπίζεται σε κάθε κράτος-μέλος Εθνικό Σημείο Επαφής για τα Πυροβόλα Οπλα, το οποίο θα λειτουργεί ως κεντρικός κόμβος συλλογής δεδομένων και ανταλλαγής πληροφοριών και ενίσχυσης της διασυνοριακής συνεργασίας, ενώ θα καταρτίζει τακτική εικόνα απειλής και συντονισμό ως προς τη διεθνή συνεργασία.
Τα κράτη-μέλη θα υποχρεούνται επίσης να συλλέγουν και να διαβιβάζουν συγκρίσιμα στατιστικά στοιχεία –όπως ο αριθμός αδικημάτων, διώξεων, καταδικών και κατασχέσεων– καθώς και να καταγράφουν τα κατασχεθέντα όπλα σε ένα ελάχιστο κοινό σύνολο δεδομένων, που θα κοινοποιείται πλέον στη Europol.
«Ψυχή» του οργανωμένου εγκλήματος τα πυροβόλα όπλα
Με τα νέα μέτρα, η Ε.Ε. επιδιώκει να ενισχύσει τις έρευνες και τις διώξεις, να βελτιώσει τη διασυνοριακή συνεργασία και τελικά να προσφέρει μεγαλύτερη προστασία στους πολίτες από την απειλή των παράνομων πυροβόλων όπλων.
Τα πυροβόλα όπλα είναι η «ψυχή» του οργανωμένου εγκλήματος στην Ευρώπη, όπως και αλλού στον κόσμο. Σύμφωνα με τα διαθέσιμα στοιχεία του 2021, το 60% των εγκληματικών δικτύων που δραστηριοποιούνται στην Ε.Ε. χρησιμοποιεί τη βία ως μέρος των εγκληματικών επιχειρήσεων. Για να εκφοβίσουν και να εξαναγκάσουν τα θύματά τους, οι ομάδες οργανωμένου εγκλήματος χρησιμοποιούν συνήθως πυροβόλα όπλα. Τα πυροβόλα όπλα διευκολύνουν, εξάλλου, το εμπόριο παράνομων ναρκωτικών και την εμπορία ανθρώπων.
Εκτιμάται ότι το 2017 35 εκατομμύρια παράνομα πυροβόλα όπλα ανήκαν σε πολίτες στην Ε.Ε. (56% του εκτιμώμενου συνόλου πυροβόλων όπλων). Σύμφωνα με αυτές τις εκτιμήσεις, τα παράνομα πυροβόλα όπλα θα υπερέβαιναν τα νόμιμα πυροβόλα όπλα σε δώδεκα χώρες της Ε.Ε.
Τι ισχύει για την Ελλάδα
Η σημερινή πρόταση οδηγίας για την καταπολέμηση της παράνομης διακίνησης πυροβόλων όπλων και άλλων συναφών αδικημάτων στην Ε.Ε. έγινε πάντως στο πλαίσιο της Στρατηγικής Εσωτερικής Ασφάλειας (ProtectEU) που αφορά και την καταπολέμηση της τρομοκρατίας.
Η νέα πρόταση έρχεται ουσιαστικά να συμπληρώσει την Οδηγία για τα πυροβόλα όπλα (Ε.Ε.) 2021/555, που καθορίζει ελάχιστους κοινούς κανόνες για την απόκτηση και την κατοχή πυροβόλων όπλων στην Ε.Ε., καθώς και για τη μεταφορά τους από ένα κράτος-μέλος σε άλλο.
Η χώρα μας -παρά τα αλλεπάλληλα περιστατικά βίας με πιο πρόσφατο εκείνο στα Βορίζια της Κρήτης– δεν έχει εφαρμόσει ακόμα πλήρως τον σχετικό ευρωπαϊκό κανονισμό (Firearms Directive 2021/55) που αφορά την καταχώριση και την ασφαλή αποθήκευση των πυροβόλων όπλων και κυρίως τη διατήρηση υψηλών προτύπων ασφαλείας και προστασίας από εγκληματικές πράξεις και παράνομη διακίνηση πυροβόλων όπλων.
Για τον λόγο αυτό, στις 30 Ιανουαρίου 2026 η Κομισιόν αποφάσισε να εκκινήσει διαδικασία επί παραβάσει εναντίον της Ελλάδας για μη ορθή μεταφορά διατάξεων της Οδηγίας.
