(upd. 11: 22) Το Ιράν και οι Ηνωμένες Πολιτείες διεξάγουν σήμερα, Πέμπτη, στη Γενεύη τον τελευταίο γύρο συνομιλιών με στόχο την επίλυση της μακροχρόνιας διαμάχης για τα πυρηνικά και την αποτροπή νέων αμερικανικών επιθέσεων στο Ιράν, εν μέσω εκτεταμένης στρατιωτικής ενίσχυσης των ΗΠΑ στην περιοχή.
Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν επανέλαβε το πρωί πως ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ έχει απαγορεύσει τα όπλα μαζικής καταστροφής. Πράγμα που «σημαίνει σαφώς ότι η Τεχεράνη δεν θα αναπτύξει πυρηνικά όπλα», πρόσθεσε.
Ο Χαμενεΐ, που έχει τον τελικό λόγο για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, απαγόρευσε την ανάπτυξη πυρηνικών όπλων μέσω φετφά, δηλαδή θρησκευτικής διαταγής, στις αρχές της δεκαετίας του 2000.
Το Ιράν εισέρχεται στον τρίτο γύρο έμμεσων πυρηνικών συνομιλιών με τις ΗΠΑ με «σοβαρότητα και ευελιξία», δήλωσε παράλληλα ο εκπρόσωπος του υπουργείου Εξωτερικών της χώρας, Εσμαΐλ Μπαγκάεϊ, στο Press TV την Πέμπτη, προσθέτοντας ότι οι διαπραγματεύσεις θα επικεντρωθούν μόνο σε πυρηνικά θέματα και στην άρση των κυρώσεων.
Αδιέξοδο
Οι δύο χώρες επανέλαβαν τις διαπραγματεύσεις αυτόν τον μήνα, ελπίζοντας να αντιμετωπίσουν το αδιέξοδο δεκαετιών σχετικά με το πυρηνικό πρόγραμμα, το οποίο η Ουάσιγκτον, άλλα δυτικά κράτη και το Ισραήλ θεωρούν ότι στοχεύει στην κατασκευή πυρηνικών όπλων. Η Τεχεράνη το αρνείται.
Ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ Στιβ Γουίτκοφ και ο γαμπρός του Αμερικανού προέδρου Ντόναλντ Τραμπ Τζάρεντ Κούσνερ συμμετέχουν στις έμμεσες συνομιλίες με τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγτσί, όπως δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος στο Reuters.
Οι συνομιλίες ακολουθούν τις συζητήσεις που έγιναν την προηγούμενη εβδομάδα στη Γενεύη με μεσολάβηση του υπουργού Εξωτερικών του Ομάν Μπαντρ Αλμπουσαϊντί.
Ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ παρουσίασε σύντομα τις προθέσεις του για πιθανή επίθεση στο Ιράν στην ομιλία του για την Κατάσταση της Ενωσης προς το Κογκρέσο την Τρίτη, αναφέροντας ότι προτιμά τη διπλωματία για την επίλυση του προβλήματος, αλλά πως δεν θα επιτρέψει στο Ιράν να αποκτήσει πυρηνικό όπλο.
Το βράδυ χθες, Τετάρτη, οι Αραγκτσί και Αλμπουσαϊντί συζήτησαν τις προτάσεις που θα καταθέσει το Ιράν για την επίτευξη συμφωνίας, σύμφωνα με δήλωση που αναρτήθηκε στο X από το υπουργείο Εξωτερικών του Ομάν.
Τα ιρανικά μέσα ενημέρωσης ανέφεραν ότι, κατά τη συνάντηση, ο Αραγτσί τόνισε πως η επιτυχία των διαπραγματεύσεων απαιτεί «σοβαρότητα από την άλλη πλευρά» και αποφυγή «αντιφατικής συμπεριφοράς και θέσεων».
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, ο ειδικός απεσταλμένος των ΗΠΑ, Στιβ Γουίτκοφ, συναντήθηκε επίσης με τον Μπουσαϊντί μετά την άφιξή του στη Γενεύη σήμερα το πρωί, για να ανταλλάξουν απόψεις και να παραλάβει το ιρανικό προσχέδιο.
Πιέσεις εντός και εκτός
Χθες, Τετάρτη, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς επανέλαβε τη θέση του Λευκού Οίκου, δηλώνοντας σε συνέντευξή του στο Fox News ότι το Ιράν «δεν μπορεί να αποκτήσει πυρηνικό όπλο», προσθέτοντας πως αυτό θα αποτελούσε τον «ύστατο στρατιωτικό στόχο», εφόσον επιλεγεί αυτή η οδός.
Οι ΗΠΑ έχουν αναπτύξει σημαντικές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή –στη μεγαλύτερη κινητοποίηση μετά την εισβολή στο Ιράκ το 2003– προκαλώντας ανησυχίες για γενικευμένη περιφερειακή σύγκρουση. Το USS Gerald R. Ford, το μεγαλύτερο αμερικανικό αεροπλανοφόρο, απέπλευσε από το λιμάνι της Κρήτης με προορισμό τις ακτές κοντά στη Χάιφα στο βόρειο Ισραήλ, όπου αναμένεται να φτάσει την Παρασκευή.
Οι ΗΠΑ έχουν επίσης στείλει περίπου δώδεκα μαχητικά αεροσκάφη F-22 στο Ισραήλ – είναι η πρώτη φορά που η Ουάσιγκτον αναπτύσσει μαχητικά αεροσκάφη στη χώρα για πιθανές πολεμικές επιχειρήσεις, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος. Τον Ιούνιο του περασμένου έτους, η Ουάσιγκτον συμμετείχε μαζί με το Ισραήλ σε πλήγματα κατά ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Η Τεχεράνη έχει προειδοποιήσει ότι θα απαντήσει σκληρά σε ενδεχόμενη νέα επίθεση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δηλώσει στις 19 Φεβρουαρίου ότι το Ιράν πρέπει να καταλήξει σε συμφωνία εντός 10-15 ημερών, διαφορετικά «θα συμβούν πολύ άσχημα πράγματα».
Παρόλο που οι συνομιλίες επικεντρώνονται στο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο δήλωσε ότι η άρνηση του Ιράν να συζητήσει το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του αποτελεί «μεγάλο πρόβλημα» που θα πρέπει να αντιμετωπιστεί τελικά, καθώς οι πύραυλοι είναι «σχεδιασμένοι αποκλειστικά για να πλήξουν την Αμερική» και αποτελούν απειλή για τη σταθερότητα της περιοχής.
«Αν δεν μπορείτε καν να σημειώσετε πρόοδο στο πυρηνικό πρόγραμμα, θα είναι δύσκολο να προχωρήσετε και στους βαλλιστικούς πυραύλους», τόνισε ο Ρούμπιο την Τετάρτη το βράδυ.
Οι τιμές του πετρελαίου κατέγραψαν οριακή άνοδο σήμερα, Πέμπτη, καθώς οι επενδυτές αξιολογούν κατά πόσο οι συνομιλίες μπορούν να αποτρέψουν στρατιωτική σύγκρουση που θα διατάρασσε την προσφορά, αν και τα κέρδη περιορίστηκαν λόγω αύξησης των αμερικανικών αποθεμάτων αργού.
Η Σαουδική Αραβία αυξάνει την παραγωγή και τις εξαγωγές πετρελαίου στο πλαίσιο σχεδίου έκτακτης ανάγκης, σε περίπτωση που ενδεχόμενο αμερικανικό πλήγμα κατά του Ιράν προκαλέσει διαταραχές στον εφοδιασμό από τη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με δύο πηγές που γνωρίζουν τον σχεδιασμό.
Ο Αραγκτσί δήλωσε την Τρίτη ότι η χώρα του επιδιώκει «δίκαιη και ταχεία» συμφωνία, επαναλαμβάνοντας ωστόσο ότι δεν θα παραιτηθεί από το δικαίωμά της στην ειρηνική χρήση της πυρηνικής τεχνολογίας – ζήτημα που η Ουάσιγκτον θεωρεί πιθανή οδό προς την απόκτηση πυρηνικών όπλων.
«Μια συμφωνία είναι εφικτή, αρκεί να δοθεί προτεραιότητα στη διπλωματία», ανέφερε σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα X.
Σύμφωνα με προηγούμενο δημοσίευμα του Reuters, η Τεχεράνη προσφέρει νέες παραχωρήσεις με αντάλλαγμα την άρση των κυρώσεων και την αναγνώριση του δικαιώματός της στον εμπλουτισμό ουρανίου, επιδιώκοντας να αποτρέψει αμερικανική επίθεση.
Ωστόσο, οι δύο πλευρές παραμένουν βαθιά διχασμένες, ακόμη και ως προς την έκταση και τη σειρά άρσης των αυστηρών αμερικανικών κυρώσεων, όπως δήλωσε ανώτερος Ιρανός αξιωματούχος.
Στο εσωτερικό, ο ανώτατος ηγέτης του Ιράν Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ αντιμετωπίζει τη σοβαρότερη κρίση της 36χρονης θητείας του, με την οικονομία να δοκιμάζεται από την ενίσχυση των κυρώσεων και νέο κύμα διαδηλώσεων μετά τις εκτεταμένες ταραχές και την αιματηρή καταστολή του Ιανουαρίου.
Στη Γενεύη βρίσκεται επίσης ο επικεφαλής της Διεθνούς Υπηρεσίας Ατομικής Ενέργειας, Ραφαέλ Γκρόσι, προκειμένου να έχει επαφές και με τις δύο πλευρές, όπως είχε πράξει και την περασμένη εβδομάδα.
Νωρίτερα, ο Γκρόσι είχε συνάντηση με τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν στο «πλαίσιο των διαβουλεύσεων και της ανταλλαγής απόψεων για τεχνικά θέματα που σχετίζονται με το ιρανικό πυρηνικό φάκελο και τις νέες ιδέες που βρίσκονται υπό διαπραγμάτευση μεταξύ της ιρανικής και της αμερικανικής πλευράς».
Πηγή: Reuters
