Ο «ξηρός Ιανουάριος» πέρασε, ωστόσο η σχέση των Αμερικανών με το αλκοόλ φαίνεται να μεταβάλλεται σε μονιμότερη βάση. Σύμφωνα με πρόσφατη δημοσκόπηση, μόλις το 54% των ενηλίκων στις ΗΠΑ δηλώνει ότι καταναλώνει αλκοόλ και είναι το χαμηλότερο ποσοστό που έχει καταγραφεί εδώ και σχεδόν 90 χρόνια συλλογής στοιχείων. Αυτό ίσως οφείλεται στο γεγονός ότι ολοένα και περισσότεροι άνθρωποι λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις αρνητικές συνέπειες της κατανάλωσης αλκοόλ για την υγεία.
Το αλκοόλ μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά τόσο τον εγκέφαλο όσο και το υπόλοιπο σώμα. Βραχυπρόθεσμα, ορισμένες από τις επιδράσεις του μπορεί να γίνονται αντιληπτές ως ευχάριστες. Ωστόσο σε βάθος χρόνου, ιδίως όταν καταναλώνεται σε μεγάλες ποσότητες, η χρήση του συνδέεται με σοβαρές βλάβες για την υγεία. Ακολουθεί αναλυτική καταγραφή των επιπτώσεων του αλκοόλ στον οργανισμό, τόσο κατά τη διάρκεια της κατανάλωσής του όσο και μακροπρόθεσμα.
Συρρίκνωση του εγκεφάλου
Το αλκοόλ δρα γρήγορα στον εγκέφαλο, προκαλώντας αίσθημα χαλάρωσης και ενισχύοντας την κοινωνικότητα. Σε βάθος χρόνου, όμως, η κατανάλωσή του έχει συσχετιστεί με μεταβολές στη δομή του εγκεφάλου. Ορισμένες μελέτες δείχνουν ότι μεσήλικοι και ηλικιωμένοι που καταναλώνουν κατά μέσον όρο ακόμη και ένα ποτό ημερησίως τείνουν να εμφανίζουν ελαφρώς μικρότερο εγκεφαλικό όγκο σε σύγκριση με όσους απέχουν από το αλκοόλ. Και όσο αυξάνεται η κατανάλωση, τόσο εντονότερη φαίνεται να είναι η συρρίκνωση του εγκεφάλου. Οι ειδικοί δεν ξέρουν ακριβώς το γιατί, όμως μια πιθανή εξήγηση είναι ότι το αλκοόλ επηρεάζει το ανοσοποιητικό σύστημα του εγκεφάλου, ενισχύοντας τη φλεγμονή, η οποία μπορεί να προκαλέσει βλάβη στους νευρώνες.
Επίδραση στην καρδιά
Πριν από μερικές δεκαετίες επικρατούσε η άποψη ότι το αλκοόλ μπορεί να προσφέρει οφέλη για την καρδιαγγειακή υγεία. Τα τελευταία χρόνια, ωστόσο, αυτή η αντίληψη έχει αμφισβητηθεί από μερίδα ειδικών, καθώς νέα ερευνητικά δεδομένα έχουν έρθει στο φως. Η συσχέτιση του αλκοόλ με την καρδιακή προσβολή και το εγκεφαλικό επεισόδιο αποδεικνύεται σύνθετη. Η βαριά κατανάλωση (τρία ή περισσότερα ποτά ημερησίως) έχει συνδεθεί με αυξημένο κίνδυνο και για τα δύο συμβάντα. Αντιθέτως, στην περίπτωση της ελαφριάς έως μέτριας κατανάλωσης (έως δύο ποτά την ημέρα), τα ευρήματα παραμένουν αντικρουόμενα. Ορισμένες μελέτες καταγράφουν μια μικρή αύξηση του κινδύνου ακόμη και με ένα ποτό ημερησίως, ενώ άλλες υποστηρίζουν ότι τα άτομα που πίνουν με μέτρο ενδέχεται να εμφανίζουν χαμηλότερο κίνδυνο σε σύγκριση με όσους δεν καταναλώνουν καθόλου αλκοόλ.
Παθήσεις του ήπατος
Το ήπαρ είναι πιθανότατα το όργανο που πλήττεται περισσότερο από την κατανάλωση αλκοόλ και οι αλκοολικές ηπατοπάθειες αποτελούν την κυριότερη αιτία θανάτου που σχετίζεται με το αλκοόλ. Σύμφωνα με μια εκτίμηση, περίπου το 90% των ατόμων που καταναλώνουν περισσότερα από τέσσερα ποτά ημερησίως εμφανίζουν λιπώδεις εναποθέσεις στο ήπαρ, ενώ σχεδόν το 30% όσων πίνουν συστηματικά τρία ή περισσότερα ποτά την ημέρα αναπτύσσουν κίρρωση. Τα λιπώδη αποθέματα, η φλεγμονή και τα πρώιμα στάδια ίνωσης είναι δυνητικά αναστρέψιμα, αντιθέτως η προχωρημένη κίρρωση αποτελεί μη αναστρέψιμη βλάβη. Οπως συμβαίνει και σε άλλα όργανα, η βαριά κατανάλωση αλκοόλ αυξάνει και τον κίνδυνο καρκίνου του ήπατος εξαιτίας των βλαβών στο DNA που προκαλεί η ακεταλδεΰδη.
Κίνδυνος καρκίνου σε στόμα και λαιμό
Οι ιστοί που διατρέχουν τον μεγαλύτερο κίνδυνο από την κατανάλωση αλκοόλ είναι εκείνοι που έρχονται σε άμεση επαφή με αυτό, όπως το στόμα και ο λαιμός. Η κατανάλωση αλκοόλ συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο τεσσάρων μορφών καρκίνου στο στόμα και στο ανώτερο πεπτικό σύστημα: του στόματος, του φάρυγγα, του λάρυγγα και του οισοφάγου. Οι περιοχές αυτές είναι ιδιαίτερα ευάλωτες, καθώς οι ιστοί τους εκτίθενται σε υψηλές συγκεντρώσεις ακεταλδεΰδης. Σύμφωνα με σχετική ανάλυση, ακόμη και ένα ποτό ημερησίως αυξάνει τον κίνδυνο καρκίνου του στόματος και του λαιμού κατά 13% και του οισοφάγου κατά 26%. Για όσους καταναλώνουν πέντε ή περισσότερα ποτά την ημέρα, ο κίνδυνος και για τους τρεις αυτούς τύπους καρκίνου είναι περίπου τετραπλάσιος.
Βλάβες στο έντερο
Οπως το στόμα και ο λαιμός, έτσι και το στομάχι και το έντερο εκτίθενται άμεσα στο αλκοόλ και στην ακεταλδεΰδη, γεγονός που τα καθιστά ιδιαίτερα ευάλωτα σε κυτταρικές βλάβες. Οι ιστοί του γαστρεντερικού σωλήνα εμφανίζουν επίσης προδιάθεση για καρκίνους που σχετίζονται με την κατανάλωση αλκοόλ. Πρόσφατη μελέτη έδειξε ότι άτομα που κατανάλωναν συστηματικά δύο ή περισσότερα ποτά ημερησίως είχαν κατά 25% υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης ορθοκολικού καρκίνου σε σύγκριση με όσους έπιναν, κατά μέσον όρο, λιγότερο από ένα ποτό την εβδομάδα.
Τι δείχνουν τα στοιχεία
Τα στοιχεία είναι απογοητευτικά, αλλά σημειώστε ότι οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η πιθανότητα πρόκλησης σοβαρής βλάβης στην υγεία παραμένει σχετικά χαμηλή όταν η κατανάλωση περιορίζεται, κατά μέσον όρο, σε ένα ποτό ημερησίως ή και λιγότερο. Οι κίνδυνοι αυξάνονται όταν η εβδομαδιαία κατανάλωση φτάνει τα οκτώ έως 14 ποτά. Παρ’ όλα αυτά, το κατά πόσον αυτοί οι αυξημένοι κίνδυνοι θα εξελιχθούν σε νόσο εξαρτάται συχνά από παράγοντες όπως η γενετική προδιάθεση και οι προϋπάρχουσες παθήσεις. Επιπλέον, αν κάποιος καταναλώνει μεγάλες ποσότητες αλκοόλ σήμερα, οι έρευνες δείχνουν ότι μέρος της βλάβης ενδέχεται να είναι αναστρέψιμο, εφόσον διακοπεί ή μειωθεί σημαντικά η κατανάλωση.
______
Πηγές: Δρ Κρίσνα Αραγκάμ, διευθυντής καρδιαγγειακής γονιδιωματικής στην κλινική του Κλίβελαντ.
Βερόνικα Φεντίρκο, καθηγήτρια επιδημιολογίας στο Αντικαρκινικό Κέντρο MD Anderson του Πανεπιστημίου του Τέξας.
Τόμας Κας, καθηγητής φαρμακολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βόρειας Καρο-λίνας στο Τσάπελ Χιλ.
Δρ Φράνσις Λι, επίκουρη καθηγήτρια στο τμήμα ηπατικών παθήσεων της Ιατρικής Σχολής Icahn του Mount Sinai.
Δρ Γκρέγκορι Μάρκους, καθηγητής καρδιολογίας στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας, Σαν Φρανσίσκο.
Δρ Ρόμπερτ Μέσινγκ, καθηγητής νευρολογίας στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Οστιν.
Ανια Τοπίουαλα, ανώτερη κλινική ερευνήτρια ψυχιατρικής στο Πανεπι-στήμιο της Οξφόρδης.
Βασίλης Βασιλείου, καθηγητής περιβαλλοντικών επιστημών υγείας στο Πανεπιστήμιο του Γέιλ.
