Χώρες της Δύσης αποσύρουν μη απαραίτητο προσωπικό από διπλωματικές αποστολές τους στη Μέση Ανατολή, φανερώνοντας έτσι στην πράξη ότι όντως ανησυχούν για όσα θα μπορούσαν να ακολουθήσουν έπειτα από τα όποια επαπειλούμενα αμερικανικά ή αμερικανοϊσραηλινά χτυπήματα κατά ιρανικών στόχων εάν αυτά γίνουν πράξη όπως είναι πιθανό.
Οι ίδιοι οι Ιρανοί έχουν άλλωστε προειδοποιήσει με «συνέπειες που δεν θα περιορίζονται σε μόνο μία χώρα» στην περίπτωση που δεχθούν επίθεση, αφήνοντας έτσι ανοιχτό το ενδεχόμενο μιας γεωγραφικά διευρυμένης περιφερειακής σύγκρουσης. Το εάν το εννοούν ή όχι πρόκειται να φανεί στην πράξη, εάν αυτοί όντως υποστούν νέα πλήγματα στο έδαφός τους. Σχεδόν όλοι συμφωνούν, πάντως, ότι σε περίπτωση επίθεσης αυτήν τη φορά τα πράγματα θα είναι περισσότερο περίπλοκα από ό,τι ήταν τον περασμένο Ιούνιο (του 2025) κατά τον πόλεμο των 12 ημερών.
«Προετοιμαζόμαστε για κάθε σενάριο»
«Διανύουμε πολύ περίπλοκες ημέρες. Κανείς δεν ξέρει τι μας επιφυλάσσει το αύριο. Παραμένουμε σε επαγρύπνηση. Προετοιμαζόμαστε για κάθε σενάριο», δήλωσε χαρακτηριστικά, από την πλευρά του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου, κρατώντας ψηλά το επίπεδο συναγερμού, ενώ ο Ντόναλντ Τραμπ θα επαναλάμβανε, μόλις λίγα 24ωρα πριν από τη νέα συνάντηση που αναμένεται να έχουν Ιρανοί και Αμερικανοί στη Γενεύη την προσεχή Πέμπτη, ότι η επόμενη μέρα θα είναι «πολύ κακή» για το Ιράν εάν οι εμπλεκόμενες αντιπροσωπείες δεν καταλήξουν σε συμφωνία. Ο Αμερικανός πρόεδρος δεν διευκρίνισε τι θα πρέπει να περιλαμβάνει, κατά την άποψή του, αυτή η όποια νέα συμφωνία: μόνον το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης (κι αυτό με ποιους όρους «απεμπλουτισμού») ή μήπως και το πυραυλικό/βαλλιστικό; Ο ίδιος έχει ωστόσο κατ’ επανάληψη αναφερθεί σε όσα «καταστροφικά» θα μπορούσαν να ακολουθήσουν εάν δεν επιτευχθεί συμφωνία.
Από Σαββατοκύριακο σε Σαββατοκύριακο
Σύμφωνα με όσα διέρρεαν Αμερικανοί αξιωματούχοι την περασμένη εβδομάδα, μια νέα αμερικανική επίθεση κατά του Ιράν θα μπορούσε να είχε γίνει πράξη ήδη από το περασμένο Σαββατοκύριακο. Οι ΗΠΑ έχουν άλλωστε ήδη συγκεντρώσει στην ευρύτερη περιοχή του Περσικού Κόλπου τη μεγαλύτερη δύναμη που έχουν μεταφέρει εκεί μετά το 2003 και την εισβολή στο Ιράκ. Σύμφωνα με νεότερες αναλύσεις, η επαπειλούμενη αμερικανική ή αμερικανοϊσραηλινή επίθεση θα μπορούσε να γίνει πράξη το προσεχές Σαββατοκύριακο, αφού το αμερικανικό αεροπλανοφόρο USS Gerald R. Ford γυρίσει στη γειτονιά του Ισραήλ από τη Σούδα όπου είχε μεταβεί για ανεφοδιασμό.
Ανεξάρτητα από όσα μπορεί να ακολουθήσουν, είναι γεγονός πια ότι οι άμεσα εμπλεκόμενες πλευρές διαπραγματεύονται με το δάκτυλο στη σκανδάλη, χρησιμοποιώντας τη στρατιωτική ισχύ ως φόβητρο και μέσο επιδιωκόμενων εξαναγκασμών. Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον, όσοι επιλεγούν να μιλούν για «διπλωματία της κανονιοφόρου» προφανώς δεν χρειάζεται πια να περιορίζονται στα σχετικά ιστορικά προηγούμενα του 19ου αιώνα.
Ο Μόντι στο Ισραήλ
Κι όμως, την ώρα που άλλοι φεύγουν από τη Μέση Ανατολή λόγω της κλιμακούμενης έντασης, άλλοι μεταβαίνουν εκεί προφανώς χωρίς να πτοούνται.
Ο Ινδός πρωθυπουργός Ναρέντρα Μόντι πηγαίνει αύριο (25 Φεβρουαρίου) στο Ισραήλ όπου αναμένεται να πραγματοποιήσει διήμερη επίσκεψη. Η τελευταία φορά που είχε βρεθεί εκεί ήταν το σχετικά μακρινό 2017, με το τότε ταξίδι του μάλιστα να καταγράφεται ως «ιστορικό» αφού ήταν ο πρώτος Ινδός πρωθυπουργός που επισκέφθηκε το Ισραήλ. Εννέα χρόνια μετά, το περιβάλλον στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής έχει πια αλλάξει δραματικά, ειδικά έπειτα από τις επιθέσεις της 7ης Οκτωβρίου του 2023. Εν τω μεταξύ ωστόσο, από το 2017 κι έπειτα, συνέβησαν κι άλλα πολλά και σημαντικά:
•Η Ινδία, η οποία άλλοτε αγόραζε το μεγαλύτερο μέρος των οπλικών συστημάτων της από τη Ρωσία, πλέον προμηθεύεται πολύ μεγαλύτερα φορτία οπλισμού από τη Δύση και –ειδικότερα– από το Ισραήλ. Ενδεικτικά, την περίοδο μεταξύ 2020 και 2024 το Νέο Δελχί εκτιμάται ότι απορρόφησε το 34% με 37% του συνόλου των ισραηλινών αμυντικών εξαγωγών, ποσοστό που κάνει την Ινδία να ξεχωρίζει ως ο μεγαλύτερος -και πιο «αξιόπιστος», όπως αναφέρεται- πελάτης των ισραηλινών αμυντικών βιομηχανιών.
•Παράλληλα, επισήμως από το 2023 κι έπειτα, Ινδοί, Αμερικανοί, Αραβες (Σαουδάραβες, Εμιρατινοί) και Ευρωπαίοι παρουσιάζονται να συζητούν το μεγαλεπήβολο πρότζεκτ του Οικονομικού Διαδρόμου που θα συνδέει την Ινδία με τη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη (India – Middle East – Europe Economic Corridor / IMEC), παρακάμπτοντας την Κίνα, αλλά και την Τουρκία.
•Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Μπαχρέιν εντάχθηκαν το 2020 στις Συμφωνίες του Αβραάμ, εξομαλύνοντας τις σχέσεις τους με το Ισραήλ.
•Εμιρατινοί και Σαουδάραβες, από εκεί που άλλοτε θεωρούνταν «ενωμένοι», βρέθηκαν την τελευταία διετία να συγκρούονται, έμμεσα ή ακόμη και άμεσα, σε μια σειρά από μέτωπα (Υεμένη, Σουδάν, Συρίας, Λιβύη, Σομαλία).
•Τουρκία και Ισραήλ ενεπλάκησαν σε μια αναζωπυρωμένη κούρσα ανταγωνισμού στη σκιά του Παλαιστινιακού, με τους Τούρκους να αναζητούν ερείσματα στήριξης μεταξύ των σουνιτών (αποκαθιστώντας τις σχέσεις τους με το Ριάντ και το Κάιρο) και τους Ισραηλινούς από την άλλη πλευρά να ρίχνουν γέφυρες προς Ινδία και Σομαλιλάνδη.
Νέες «συμμαχίες»
Σύμφωνα με όσα γράφαμε στην «Κ» προ εβδομάδων, επικαλούμενοι τότε σχετικές αναλύσεις (του Φίρας Μάκσαντ στο Foreign Policy και της Καμίλ Λονς στο ECFR) στην ευρύτερη περιοχή που εκτείνεται από τη Μεσόγειο έως το Κέρας της Αφρικής και την Ινδία, υπάρχουν πια δύο νέα αναδυόμενα μπλοκ που διαμορφώνονται ως εξής: Στη μία πλευρά βρίσκονται το Ισραήλ, η Ελλάδα, το Μαρόκο, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, η Ινδία και η Αιθιοπία· και στην άλλη πλευρά η Τουρκία, η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Πακιστάν και η Αίγυπτος, ενώ παράλληλα αξιοσημείωτη είναι και η οξυνόμενη κόντρα μεταξύ Εμιράτων και Αλγερίας στην οποία αναφέρονται άλλοι αναλυτές (η Ρόσαλιν Κάρολ στο al Monitor).
Μιλώντας την Κυριακή ενώπιον υπουργών της κυβέρνησής του, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου ήρθε να επιβεβαιώσει, εν μέρει έστω, την προαναφερθείσα ανάλυση. Συγκεκριμένα, μίλησε για ένα «εξάγωνο συμμαχιών» («hexagon of alliances») το οποίο, όπως ανέφερε, τοποθετείται «ενάντια στους ριζοσπαστικούς άξονες: τόσο τον ριζοσπαστικό σιιτικό άξονα, όσο και τον αναδυόμενο ριζοσπαστικό σουνιτικό άξονα». Σε αυτό το «εξάγωνο» ο Ισραηλινός ηγέτης ενέταξε ονομαστικά την Ινδία, την Ελλάδα και την Κύπρο, ενώ αναφέρθηκε και σε άλλες αραβικές, αφρικανικές και ασιατικές χώρες τις οποίες όμως δεν κατονόμασε.
Σχολιάζοντας τις δηλώσεις Νετανιάχου, ο Αντρέας Κριγκ, αναπληρωτής καθηγητής σπουδών ασφαλείας στο King’s College του Λονδίνου, ανέφερε στο καταριανό δίκτυο al Jazeera ότι ο Ισραηλινός πρωθυπουργός «ίσως να υπερβάλλει» όταν αναφέρεται σε αυτήν τη νέα «συμμαχία» του.
Υπερβολικά ή όχι, όσα είπε την περασμένη Κυριακή ο Νετανιάχου έχουν πάντως ήδη προκαλέσει συζητήσεις σε Κατάρ και Τουρκία, μεταξύ άλλων.
