Τα ξημερώματα της 24ης Φεβρουαρίου 2022, ο Ρώσος πρόεδρος, Βλαντιμίρ Πούτιν ανακοίνωσε την έναρξη μιας «ειδικής στρατιωτικής επιχείρησης» στην Ουκρανία, σηματοδοτώντας την αρχή της ρωσικής εισβολής. Από την πρώτη στιγμή, το Κίεβο βρέθηκε στο επίκεντρο των ρωσικών σχεδιασμών, ως πολιτικό και στρατιωτικό κέντρο της χώρας.
Λίγο μετά τις 5:00 το πρωί, οι πρώτοι ρωσικοί πύραυλοι έπληξαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη την Ουκρανία: αεροδρόμια, κέντρα διοίκησης και αποθήκες πυρομαχικών. Παράλληλα, ρωσικές δυνάμεις εισέβαλαν από πολλαπλά μέτωπα – από τα ανατολικά και νότια (Ντονμπάς και Κριμαία), από τα βορειοανατολικά μέσω ρωσικού εδάφους και από τα βόρεια, διαμέσου της Λευκορωσίας. Οι μονάδες που εισήλθαν από τη Λευκορωσία κινήθηκαν γρήγορα προς τα νότια, με προφανή κατεύθυνση την ουκρανική πρωτεύουσα.
Κομβικό ρόλο στο αρχικό σχέδιο της Μόσχας είχε το αεροδρόμιο του Χόστομελ (Αντόνοφ), περίπου 25 χιλιόμετρα βορειοδυτικά του Κιέβου. Η στρατηγική του σημασία θεωρήθηκε καθοριστική από τη στρατιωτική ηγεσία του Κρεμλίνου καθώς ήταν σε θέση να υποδεχθεί μεγάλα μεταγωγικά αεροσκάφη. Ο έλεγχός του από ρωσικές δυνάμεις θα επέτρεπε τη δημιουργία αερογέφυρας για τη μεταφορά ενισχύσεων –προσωπικού και βαρέος εξοπλισμού– πολύ κοντά στην ουκρανική πρωτεύουσα, παρακάμπτοντας τις κύριες ουκρανικές αμυντικές γραμμές στο έδαφος.
Το ρωσικό στοίχημα ήταν ο αιφνιδιασμός: ταχεία κατάληψη του αεροδρομίου από αερομεταφερόμενες δυνάμεις και, αμέσως μετά, συνεχής ενίσχυση μέσω αεροπορικής μεταφοράς, ώστε να ανοίξει ο δρόμος για μια γρήγορη προέλαση.
Ιστορικό προηγούμενο
Το σχέδιο δεν ήταν πρωτόγνωρο. Το 1968, κατά τη σοβιετική επέμβαση στην Τσεχοσλοβακία, αλεξιπτωτιστές κατέλαβαν αιφνιδιαστικά το βασικό αεροδρόμιο της Πράγας, επιτρέποντας την ταχεία μεταφορά ενισχύσεων εκεί και στη συνέχεια κατάληψη κομβικών σημείων της τσεχοσλοβακικής πρωτεύουσας. Αντίστοιχα, το 1979, κατά τη σοβιετική εισβολή στο Αφγανιστάν, η κατάληψη του αεροδρομίου της Καμπούλ διευκόλυνε την επιβολή ελέγχου στην αφγανική πρωτεύουσα.
Στην Ουκρανία, ωστόσο, τα πράγματα εξελίχθηκαν διαφορετικά. Οι Αμερικανοί είχαν ήδη προειδοποιήσει ότι ο ρωσικός στρατός θα θέσει στο στόχαστρο το ίδιο το Κίεβο και όχι μόνο την ανατολική Ουκρανία. Ο τότε Αμερικανός πρόεδρος, Τζο Μπάιντεν, είχε δηλώσει δημόσια λίγο πριν από το ξέσπασμα του πολέμου ότι «πιστεύουμε ότι θα στοχεύσουν την πρωτεύουσα της Ουκρανίας».
Σύμφωνα με πληροφορίες των αμερικανικών μυστικών υπηρεσιών, ο τελικός στόχος των Ρώσων ήταν η ανατροπή της ουκρανικής κυβέρνησης. Η στρατιωτική ηγεσία της Ουκρανίας φέρεται να έλαβε υπόψη την προειδοποίηση, ενισχύοντας τις άμυνες του Χόστoμελ. Ωστόσο, οι δυνάμεις που βρίσκονταν στο αεροδρόμιο δεν μπορούν να συγκριθούν σε εμπειρία και εξοπλισμό με αυτές που είχαν ανατεθεί για την άμυνα της ανατολικής Ουκρανίας.
Η έναρξη της επιχείρησης
Περίπου στις 09:00 π.μ. το σχέδιο τίθεται σε εφαρμογή. Η αποστολή ανατέθηκε στις Ρωσικές Αερομεταφερόμενες Δυνάμεις (VDV). Οι Ρώσοι αλεξιπτωτιστές που προσγειώθηκαν στο Χόστομελ φέρεται να ανήκαν στην 31η Ταξιαρχία Αερομεταφερόμενων Δυνάμεων της Φρουράς, μια μονάδα με σημαντική εμπειρία σε μάχες στην Τσετσενία, τη Γεωργία, την Κριμαία και το Ντονμπάς.
Υπολογίζεται ότι τουλάχιστον 30 στρατιωτικά ελικόπτερα, συμπεριλαμβανομένων Ka-52 «Alligator» και Mi-8, απογειώθηκαν από τη Λευκορωσία με σκοπό να περάσουν τα σύνορα και να φτάσουν στο Χόστομελ. Τα ελικόπτερα πετούσαν σε εξαιρετικά χαμηλό ύψος με σκοπό να αποφύγουν τον εντοπισμό τους από τα ουκρανικά ραντάρ.
The Ukrainian city of Hostomel, near Kyiv, is under attack by more than Russian 20 attack helicopter.
The helicopters will be in danger of Stinger missiles delivered by the Baltic states and Grom missiles delivered by Poland, showing the importance of foreign military aid. pic.twitter.com/ZdY58QW5lu
— Visegrád 24 (@visegrad24) February 24, 2022
Γύρω στις 09:30 π.μ. οι Ρώσοι μπήκαν στον ουκρανικό εναέριο χώρο χωρίς να γίνουν αντιληπτοί από τα ραντάρ βόρεια του Κιέβου, κινούμενοι νότια κατά μήκος του ποταμού Δνείπερου. Τα επόμενα λεπτά, εικόνες με ρωσικά ελικόπτερα πάνω από σπίτια στη βόρεια Ουκρανία κατακλύζουν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Στις 10:30 π.μ. οι Ρώσοι βρίσκονται πάνω από το Χόστομελ και η μάχη έχει ξεκινήσει. Εως τις 12:00, ρωσικά ελικόπτερα μεταφοράς Mi-8 έχουν καταφέρει να προσγειωθούν εν μέσω σφοδρών ουκρανικών πυρών στους αεροδιαδρόμους με την κάλυψη των επιθετικών ελικοπτέρων. Στόχος είναι η πλήρης εκκαθάριση του αεροδρομίου ώστε να ξεκινήσει η άφιξη των ενισχύσεων.
Στις 13:00 το μεγαλύτερο κομμάτι του Χόστομελ είχε πλέον τεθεί υπό ρωσικό έλεγχο. Με βάση το σχέδιο, θα έπρεπε σταδιακά να ξεκινήσει η δεύτερη φάση η οποία περιλαμβάνει την έλευση των ρωσικών ενισχύσεων. Ωστόσο, αυτό δεν θα συμβεί ποτέ.
Ουκρανική αντεπίθεση
Οπως σημειώνουν αναλυτές, η ρωσική δύναμη που είχε αρχικά αναπτυχθεί στο Χόστομελ ήταν περιορισμένη για να διατηρήσει τον έλεγχο χωρίς άμεσες ενισχύσεις. Αντί να λειτουργήσει ως πύλη εισόδου για περαιτέρω ρωσικές δυνάμεις, το αεροδρόμιο μετατράπηκε σε πεδίο σφοδρών συγκρούσεων. Παράλληλα, «η επίθεση στο Χόστομελ προσέλκυσε την προσοχή όλων των ουκρανικών μονάδων στην περιοχή, οι οποίες άρχισαν να κινούνται προς το αεροδρόμιο», αναφέρει ο αναλυτής και δημοσιογράφος, Αντριου ΜακΓκρέγκορ Μάρσαλ.
Στις 2 μ.μ. ξεκίνησε η ουκρανική αντεπίθεση. Ελίτ μονάδες των ουκρανικών ειδικών δυνάμεων πρόλαβαν και έφτασαν στην περιοχή διακόπτοντας την προέλαση των Ρώσων. Μέσα στις επόμενες ώρες, πυροβολικό της 72ης ουκρανικής μηχανοκίνητης ταξιαρχίας άρχισε να βάλλει κατά του αεροδρομίου με στόχο να καταστήσει τους αεροδιαδρόμους μη λειτουργικούς.
Καθώς φαινόταν σαφές πλέον ότι η καταστροφή στο Χόστομελ δεν επέτρεπε μια επιχειρησιακή αερογέφυρα, οι Ρώσοι αλεξιπτωτιστές που το είχαν καταλάβει βρέθηκαν περικυκλωμένοι με μόνη επιλογή να περιμένουν ότι οι χερσαίες ρωσικές δυνάμεις οι οποίες προέλαυναν από βορρά θα έφταναν στο αεροδρόμιο εγκαίρως.
Μέχρι το βράδυ, εν μέσω βαριών απωλειών, οι Ρώσοι έχασαν τον έλεγχο του αεροδρομίου. Μία ημέρα μετά, στις 25 Φεβρουαρίου, οι ρωσικές χερσαίες δυνάμεις έφτασαν στο κατεστραμμένο αεροδρόμιο το οποίο και ανακατέλαβαν. Κατά την υποχώρησή τους, οι Ουκρανοί βομβάρδισαν ξανά τους αεροδιαδρόμους και τις υποδομές του Χόστομελ, ώστε να αποκλειστεί κάθε ενδεχόμενο επιχειρησιακής χρήσης του.
Η αποτυχημένη επιχείρηση των Ρώσων στο Χόστομελ εκείνες τις πρώτες ώρες του πολέμου θεωρείται σήμερα ότι έδωσε στον ουκρανικό στρατό πολύτιμο χρόνο για να ενισχύσει σημαντικά τις θέσεις του γύρω από το Κίεβο, καθώς το κομμάτι του αιφνιδιασμού δεν υφίστατο πλέον. Μέσα στις επόμενες εβδομάδες οι μάχες βόρεια του Κιέβου θα συνεχιστούν. Την 1η Απριλίου 2022, οι Ρώσοι αποχώρησαν πλήρως από την περιοχή, με το επίκεντρο του πολέμου να βρίσκεται πλέον μόνο στα ανατολικά και νότια της Ουκρανίας.
