Το Ανώτατο Δικαστήριο των Ηνωμένων Πολιτειών απέρριψε την Παρασκευή τη χρήση από την κυβέρνηση των ΗΠΑ του εκτάκτου μηχανισμού για την επιβολή δασμών.
Ο Λευκός Οίκος έσπευσε να επιστρατεύσει νέο εργαλείο, επίσης έκτακτης ανάγκης. Ωστόσο, οικονομολόγοι και νομικοί αμφισβητούν πλέον τη νομιμότητα και αυτού του εργαλείου.
Ακολουθούν όσα έχουν γίνει γνωστά μέχρι στιγμής για τις νέες κινήσεις της κυβέρνησης Τραμπ σχετικά με τους δασμούς.
Τι είναι ο νόμος περί εμπορίου του 1974
Το τέλος στους δασμούς βάσει του νόμου του 1977 περί εκτάκτων οικονομικών εξουσιών «κήρυξε» το Ανώτατο Δικαστήριο των ΗΠΑ την Παρασκευή.
Ωστόσο, η κυβέρνηση Τραμπ απάντησε ενεργοποιώντας «plan B» και επικαλούμενη το άρθρο 122 του νόμου περί εμπορίου του 1974 (Trade Act of 1974). Το νέο εργαλείο επίσης εγείρει ερωτήματα και συνοδεύεται από περιορισμούς.
Το Σαββατοκύριακο, η αμερικανική κυβέρνηση επέβαλε παγκόσμιους δασμούς 15% βάσει του άρθρου 122, το οποίο επιτρέπει στον πρόεδρο να επιβάλλει δασμούς έως αυτό το ανώτατο ποσοστό για διάστημα έως 150 ημερών, σε περίπτωση κρίσης στο ισοζύγιο πληρωμών.
Ωστόσο, πληρούν οι Ηνωμένες Πολιτείες αυτές τις προϋποθέσεις; Η χώρα δεν εμφανίζει τα συνήθη συμπτώματα: κατακόρυφη πτώση του νομίσματος, εκτίναξη επιτοκίων ή «πάγωμα» των εισροών ξένων κεφαλαίων.
Ακόμη και νομικοί του υπουργείου Δικαιοσύνης είχαν απορρίψει την εν λόγω διάταξη ως επιλογή πέρυσι.
Αποτελεί νομική βάση για δασμούς;
Σε υπόμνημα που κατέθεσε πέρυσι, το αμερικανικό υπουργείο Δικαιοσύνης αντέκρουε τον ισχυρισμό ότι οι πιο περιορισμένες εξουσίες του άρθρου 122 του νόμου περί εμπορίου του 1974 θα μπορούσαν να αποτελέσουν κατάλληλη νομική βάση για την επιβολή δασμών.
«Οι ανησυχίες που επικαλέστηκε ο πρόεδρος κατά την κήρυξη κατάστασης έκτακτης ανάγκης απορρέουν από τα εμπορικά ελλείμματα, τα οποία είναι εννοιολογικά διακριτά από τα ελλείμματα στο ισοζύγιο πληρωμών», αναφέρεται στο υπόμνημα. Υπογραμμίζεται παράλληλα ότι το άρθρο 122 δεν έχει «προφανή εφαρμογή».
Παρ’ όλα αυτά, νέοι αμερικανικοί τελωνειακοί δασμοί τέθηκαν σε ισχύ από σήμερα, Τρίτη, τα ξημερώματα, για να αντικαταστήσουν τους προηγούμενους που είχαν επιβληθεί και εκείνους που προβλέπονταν σε συμφωνίες της αμερικανικής κυβέρνησης με διάφορους εμπορικούς εταίρους.
Τι έπεται
Σε πρακτικό επίπεδο, είναι δύσκολο να φανταστεί κάποιος ότι τα δικαστήρια θα μπορούσαν να αποφανθούν οριστικά για τη νομιμότητα των δασμών βάσει του άρθρου 122 εντός των 150 ημερών που επιτρέπει ο νόμος, χωρίς τη σύμπραξη του Κογκρέσου.
Αυτό δίνει στην κυβέρνηση Τραμπ περισσότερο χρόνο να προωθήσει πιο στοχευμένους δασμούς για λόγους εθνικής ασφάλειας, αθέμιτων εμπορικών πρακτικών και άλλων αιτιών, αξιοποιώντας πιο καθιερωμένες νομικές βάσεις, γνωστές ως άρθρα 232 και 301 της σχετικής εμπορικής νομοθεσίας.
Δεδομένου του ύψους των ποσών που διακυβεύονται για τις αμερικανικές επιχειρήσεις, θεωρείται πιθανό ένα νέο κύμα δικαστικών προσφυγών κατά του άρθρου 122, με αιτήματα ακόμη και για επιστροφές των δασμών που έχουν ήδη εισπραχθεί, εκτιμούν ειδικοί στις ΗΠΑ.
Την ίδια στιγμή, η αιφνιδιαστική προσφυγή της κυβέρνησης στη διάταξη του άρθρου 122 αποτελεί ένδειξη ότι ο Λευκός Οίκος προτίθεται να συνεχίσει να δοκιμάζει τα όρια της εκτελεστικής εξουσίας σε ό,τι αφορά τους δασμούς και το εμπόριο.
«Τι θα συμβεί όταν λήξει η περίοδος των 150 ημερών που επιτρέπεται από τον νόμο;», ρώτησε ο Ντάνκαν Εντουαρντς, διευθύνων σύμβουλος της BritishAmerican Business.
Το Κογκρέσο, τόνισε, «θα πρέπει να αποφασίσει εάν οι εμπορικές πολιτικές που υποσχέθηκε αυτή η κυβέρνηση προεκλογικά κατοχυρώνονται νομικά. Δεδομένων των στενών περιθωρίων και στα δύο σώματα του Κογκρέσου, οριστική απάντηση φαίνεται απίθανη, επομένως οι επιχειρήσεις θα ήταν συνετό να αναμένουν συνεχιζόμενη αβεβαιότητα».
Τι ανακοίνωσε ο Λευκός Οίκος
Σε ενημερωτικό σημείωμα που δημοσιοποίησε την Παρασκευή ο Λευκός Οίκος ανέφερε: «Εάν παραμείνουν χωρίς αντιμετώπιση, αυτά τα θεμελιώδη προβλήματα στις διεθνείς πληρωμές μπορούν, μεταξύ άλλων, να θέσουν σε κίνδυνο την ικανότητα των Ηνωμένων Πολιτειών να χρηματοδοτούν τις δαπάνες τους, να διαβρώσουν την εμπιστοσύνη των επενδυτών στην οικονομία, να προκαλέσουν αναταράξεις στις χρηματοπιστωτικές αγορές και να απειλήσουν την οικονομική και εθνική ασφάλεια των ΗΠΑ».
Τι ισχύει για την Ε.Ε.
Η Ευρωπαϊκή Ενωση και η Βρετανία απέφυγαν υψηλότερους δασμολογικούς συντελεστές προς το παρόν.
Οι δασμοί στις εξαγωγές προς τις Ηνωμένες Πολιτείες θα παραμείνουν στο 10%, υπό το νέο καθεστώς του Λευκού Οίκου, το οποίο τέθηκε σε ισχύ τα ξημερώματα της Τρίτης.
Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο «πάγωσε» την επικύρωση της εμπορικής συμφωνίας της Ε.Ε. με τις ΗΠΑ τη Δευτέρα, εν μέσω ανησυχιών ότι οι τελευταίοι δασμοί του Τραμπ παραβιάζουν τους όρους της διατλαντικής συμφωνίας που επιτεύχθηκε το περασμένο καλοκαίρι.
Με πληροφορίες από Reuters, Axios, Politico
