Ο Ντόναλντ Τραμπ, που έγινε η κυρίαρχη πολιτική φυσιογνωμία των Ηνωμένων Πολιτειών κατακεραυνώνοντας τους εμπνευστές της εισβολής στο Ιράκ και την πολιτική των «ατέρμονων πολέμων» μακριά από τα αμερικανικά σύνορα, βρίσκεται μια ανάσα από το να διατάξει έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας κατά του Ιράν. Σύμφωνα με διαρροές στον Τύπο, οι αμερικανικές ένοπλες δυνάμεις ήταν έτοιμες να χτυπήσουν ακόμη και μέσα στο Σαββατοκύριακο – αν και ο Αμερικανός πρόεδρος δεν είχε λάβει την τελική απόφαση.
Το CNN μετέδωσε την Τετάρτη ότι, μέσα στον τελευταίο μήνα, 250 στρατιωτικά μεταγωγικά αεροσκάφη των ΗΠΑ έχουν μεταφέρει στρατιωτικό υλικό σε βάσεις στο Κουβέιτ, στο Μπαχρέιν, στη Σαουδική Αραβία, στην Ιορδανία, στην Αρμενία και στο Αζερμπαϊτζάν, αλλά και στην Ευρώπη. Μεγάλο μέρος της δραστηριότητας αυτής συνδέεται με την προετοιμασία για την επίθεση στο Ιράν.
Σύμφωνα με τη Wall Street Journal, η συγκέντρωση αμερικανικής αεροπορικής ισχύος στην περιοχή είναι η μεγαλύτερη από την εποχή της εισβολής στο Ιράκ, με δύο αεροπλανοφόρα, μεταξύ των οποίων το μεγαλύτερο και το πιο προηγμένο του αμερικανικού στόλου. Το Axios αναφέρεται σε σχεδιασμό για πόλεμο «εβδομάδων», που θα απειλήσει ευθέως την επιβίωση του καθεστώτος. Η τιμή του πετρελαίου (Brent) ξεπέρασε τα 70 δολάρια το βαρέλι την Πέμπτη υπό τον φόβο ανάφλεξης στη Μέση Ανατολή. Το Ηνωμένο Βασίλειο, εν τω μεταξύ, ανακοίνωσε ότι δεν έχει δώσει το πράσινο φως για τη χρήση αμερικανικών βάσεων στο έδαφός του για ενδεχόμενη επιχείρηση κατά του Ιράν, «εξαιτίας της ανησυχίας ότι θα αποτελούσε παραβίαση του διεθνούς δικαίου».
Η κρίσιμη εισήγηση – «Φοβάμαι ότι η κρίσιμη εισήγηση θα είναι η τελευταία που θα ακούσει ο Τραμπ πριν πάρει την απόφασή του», λέει η Μάρα Ράντμαν, που έχει υπηρετήσει στον Λευκό Οίκο στο πεδίο της εθνικής ασφάλειας.
Η κρίσιμη εισήγηση – «Φοβάμαι ότι η κρίσιμη εισήγηση θα είναι η τελευταία που θα ακούσει ο Τραμπ πριν πάρει την απόφασή του», λέει η Μάρα Ράντμαν, που έχει υπηρετήσει στον Λευκό Οίκο στο πεδίο της εθνικής ασφάλειας.
«Παίζει» μόνος του
Με ποια κριτήρια, όμως, θα πάρει την απόφασή του ο Τραμπ; «Δυστυχώς φοβάμαι ότι η κρίσιμη εισήγηση θα είναι η τελευταία που θα ακούσει πριν πάρει την απόφασή του», λέει στην «Κ» η Μάρα Ράντμαν, που υπηρέτησε στον Λευκό Οίκο του Κλίντον και του Ομπάμα στο πεδίο της εθνικής ασφάλειας, με ειδίκευση στη Μέση Ανατολή. «Δεν είναι αυτός ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λαμβάνονται τόσο βαρυσήμαντες αποφάσεις, αλλά ως αποτέλεσμα της διάλυσης των διαδικασιών λήψης αποφάσεων σε θέματα εθνικής ασφάλειας (από την κυβέρνηση Τραμπ), αυτή είναι η αμερικανική πραγματικότητα σήμερα».
Οι ΗΠΑ, σημειώνει η Ράντμαν, χρειάζονται ένα ισχυρό πλαίσιο οικονομικής συνεργασίας και ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, ώστε να μειωθεί η ανάγκη της παρουσίας τους εκεί. «Είναι δύσκολο να κατανοήσουμε πώς τα αμερικανικά συμφέροντα εξυπηρετούνται από μια μεγάλης κλίμακας επίθεση στο Ιράν, ειδικά χωρίς ένα σαφές τέλος παιχνιδιού που να οδηγεί σε μεγαλύτερη σταθερότητα».
«Μέχρι στιγμής ο πρόεδρος δεν έχει προσδιορίσει έναν σαφή στόχο, δεν έχει συμβουλευτεί το Κογκρέσο, ούτε έχει εξηγήσει τι ελπίζει να επιτύχει στην αμερικανική κοινή γνώμη», σημειώνει από την πλευρά του ο Ερικ Εντελμαν, πρώην υφυπουργός Αμυνας επί Τζορτζ Μπους του νεότερου και πρώην πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία. «Δεδομένου ότι οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση στο Ιράν είναι πιθανό να είναι ένα γεγονός μεγαλύτερης διάρκειας από την απαγωγή του Μαδούρο, το χτύπημα στον Σολεϊμανί το 2020 ή την επιχείρηση “Σφυρί του Μεσονυχτίου” (σ.σ.: τον βομβαρδισμό των πυρηνικών εγκαταστάσεων του Ιράν), υπάρχει πολύ μεγαλύτερη πιθανότητα για απώλειες των ΗΠΑ και ακούσιες συνέπειες ή ακούσια κλιμάκωση».
Ο Τραμπ στις 12 Φεβρουαρίου είπε ότι η αλλαγή καθεστώτος θα ήταν «το καλύτερο πράγμα» για το Ιράν. Σε ενημέρωση των ανταποκριτών την Τετάρτη, η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Καρολάιν Λέβιτ είπε ότι «θα ήταν πολύ σοφό» εκ μέρους της Τεχεράνης να καταλήξει σε συμφωνία στις διαπραγματεύσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες για το πυρηνικό πρόγραμμά της, παραπέμποντας στο αμερικανικό χτύπημα του περασμένου Ιουνίου κατά των ιρανικών πυρηνικών εγκαταστάσεων. Την Πέμπτη ο Τραμπ επανήλθε, σε ομιλία του στο Συμβούλιο Ειρήνης, λέγοντας ότι οι Ιρανοί «πρέπει να κάνουν συμφωνία» εντός των επόμενων δέκα ημερών. «Αν δεν το κάνουν, θα συμβούν άσχημα πράγματα», προειδοποίησε.
Ρίσκο κλιμάκωσης – «Υπάρχει μεγάλη πιθανότητα για απώλειες των ΗΠΑ και ακούσιες συνέπειες ή ακούσια κλιμάκωση», προειδοποιεί ο Ερικ Εντελμαν, πρώην
υφυπουργός Αμυνας επί Τζορτζ Μπους του νεότερου.
Οι διαπραγματεύσεις αυτές –έμμεσες, με τη διαμεσολάβηση του Ομάν– συνεχίστηκαν την περασμένη εβδομάδα, με τη συμμετοχή του υπουργού Εξωτερικών του Ιράν Αμπάς Αραγκτσί, του Στιβ Γουίτκοφ και του Τζάρεντ Κούσνερ. Ο Αραγκτσί μίλησε για «καλή πρόοδο», αλλά δεν παρέσχε λεπτομέρειες, και έως την Παρασκευή δεν είχε οριστεί ημερομηνία για τον επόμενο γύρο συνομιλιών. To Reuters επικαλέστηκε Αμερικανό αξιωματούχο σύμφωνα με τον οποίο η Τεχεράνη αναμένεται να καταθέσει προσεχώς γραπτή πρόταση για τη διευθέτηση του ζητήματος του πυρηνικού προγράμματός της.
Η Ουάσιγκτον απαιτεί η Τεχεράνη να δεσμευθεί για την αναστολή της διαδικασίας εμπλουτισμού ουρανίου, που είναι απαραίτητη για την κατασκευή πυρηνικής βόμβας. Το Τελ Αβίβ, που αναμένεται να συμμετάσχει σε ενδεχόμενη στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν, επιθυμεί την καταστροφή του αποθέματος βαλλιστικών πυραύλων της ισλαμικής χώρας και των μέσων εκτόξευσής τους. Η κυβέρνηση Νετανιάχου βλέπει τη συγκυρία ως ιδανική για την ανατροπή του εχθρικού καθεστώτος των μουλάδων, που βρίσκεται ίσως στη στιγμή της μεγαλύτερης αδυναμίας του στα 47 χρόνια από την ίδρυσή του.
Παράλληλα με τις διαπραγματεύσεις, το θεοκρατικό καθεστώς ήταν δραστήριο επί του πεδίου την περασμένη εβδομάδα: τη Δευτέρα το Ναυτικό των Φρουρών της Επανάστασης έκανε γυμνάσια στα Στενά του Ορμούζ, από όπου διέρχεται καθημερινά περίπου το 20% του πετρελαίου που καταναλώνεται παγκοσμίως. Την Τρίτη έλαβαν χώρα κοινά γυμνάσια με πολεμικά πλοία από την Κίνα και τη Ρωσία, με την Τεχεράνη να προχωρεί στην εξαιρετικά ασυνήθιστη κίνηση προσωρινού κλεισίματος των Στενών. Νέα ρωσο-ιρανικά ναυτικά γυμνάσια διεξήχθησαν την Πέμπτη.
Σε συνέντευξή του στο σαουδαραβικό Al-Arabiya, που μεταδόθηκε την Τετάρτη, ο Ρώσος ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ προειδοποίησε τις ΗΠΑ κατά της ανάληψης στρατιωτικής δράσης, τονίζοντας τον κίνδυνο πυρηνικού ατυχήματος αλλά και τις αρνητικές συνέπειες που θα είχε ένας πόλεμος για την περιφερειακή ασφάλεια.
